بوشهر- ایرنا- با هدف تقویت زنجیره تأمین مالی، افزایش بهره‌وری مزارع، توسعه صنایع فرآوری و تسهیل صادرات، تدوین برنامه جامع توسعه زنجیره ارزش صنعت میگو در استان بوشهر با بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و مزایای منطقه آزاد تجاری صنعتی این استان، به‌عنوان یکی از ضرورت‌های راهبردی توسعه اقتصاد دریامحور مطرح است.
به گزارش ایرنا، توسعه صنعت میگو در بوشهر به‌عنوان یکی از قطب‌های اصلی تولید این محصول در کشور، مستلزم عبور از رویکردهای جزیره‌ای و حرکت به سمت تکمیل زنجیره‌ای یکپارچه از تأمین نهاده و تولید بچه‌میگو تا پرورش، فرآوری، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، بازاریابی و صادرات است؛ رویکردی که می‌تواند ضمن کاهش هزینه‌های تولید، ارزش افزوده بیشتری در این استان ایجاد کند و سهم فعالان اقتصادی بوشهر را از بازارهای داخلی و خارجی افزایش دهد.
در همین ارتباط مدیرکل شیلات استان بوشهر در نشست بررسی روش‌های تأمین مالی طرح‌های آبزی‌پروری با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده با دستگاه‌های مالی و بانکی اظهار کرد: زمینهآسان سازی پرداخت تسهیلات به طرح‌های پرورش و تکثیر میگو در استان فراهم شده‌است.
عقیل امینی افزود: در چارچوب هماهنگی‌های انجام‌شده با دستگاه‌های مرتبط، کاهش نرخ سود تسهیلات، متناسب‌سازی دوره بازپرداخت با چرخه تولید و تسریع در تأمین سرمایه در گردش مورد نیاز پرورش‌دهندگان در دستور کار قرار گرفته است.
وی بیان کرد: حمایت مالی هدفمند از فعالان صنعت میگو می‌تواند به افزایش تولید، توسعه صادرات و ایجاد اشتغال پایدار در مناطق ساحلی استان بوشهر کمک کند.
منطقه آزاد؛ فرصتی برای تکمیل زنجیره ارزش میگو
یکی از ظرفیت‌های مهم پیش‌روی صنعت آبزی‌پروری بوشهر، بهره‌گیری هدفمند از فرصت‌های اقتصادی، تجاری، گمرکی و سرمایه‌گذاری منطقه آزاد تجاری صنعتی این استان است، استفاده از این ظرفیت مستلزم طراحی سازوکار مشخص برای پیوند دادن فعالیت‌های شیلاتی با زیرساخت‌ها و خدمات اقتصادی منطقه آزاد و فراهم کردن زمینه حضور سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی در حلقه‌های مختلف زنجیره تولید است.
بر این اساس، ایجاد و توسعه واحدهای فرآوری صنعتی، بسته‌بندی صادراتی، انجماد سریع، سردخانه‌های بزرگ، مراکز نگهداری و توزیع محصولات شیلاتی و زیرساخت‌های لجستیکی می‌تواند از محورهای اصلی برنامه جامع توسعه صنعت میگو باشد.
همچنین بهره‌گیری از ظرفیت‌های منطقه آزاد برای تسهیل واردات ماشین‌آلات تخصصی، تجهیزات فرآوری، سامانه‌های هوادهی و تصفیه آب، نهاده‌های مورد نیاز تولید و فناوری‌های نوین آبزی‌پروری، در چارچوب ضوابط قانونی و مقررات مربوط، می‌تواند به کاهش هزینه سرمایه‌گذاری و ارتقای توان رقابتی تولیدکنندگان کمک کند.
در این چارچوب، ایجاد پیوند میان مجتمع‌های پرورش میگو، مراکز تکثیر، واحدهای فرآوری و شبکه‌های تجاری و صادراتی منطقه آزاد، امکان شکل‌گیری خوشه تخصصی صنایع شیلاتی را در استان فراهم می‌کند؛ خوشه‌ای که علاوه بر عرضه محصول خام، زمینه تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر و توسعه بازارهای صادراتی را فراهم خواهد ساخت.
ظرفیت تولید؛ ضرورت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها
استان بوشهر با برخورداری از نوار ساحلی گسترده و ظرفیت‌های قابل توجه در حوزه آبزی‌پروری، جایگاه ویژه‌ای در تولید میگوی کشور دارد، براساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی مسئولان شیلات استان، در سال ۱۴۰۴ بیش از ۳۰ هزار تن میگوی پرورشی در بوشهر تولید شده که در مقایسه با حدود ۱۷ هزار تن سال ۱۴۰۳ رشد قابل توجهی داشته است.
همچنین بر اساس گزارش‌های منتشرشده در سال جاری، ۲۳ مرکز تکثیر میگو در این استان فعالیت دارند و ظرفیت تولید بیش از چهار میلیارد قطعه بچه‌میگو برای این مراکز اعلام شده‌است؛ ظرفیتی که علاوه بر تأمین نیاز مزارع استان، امکان عرضه محصول به سایر استان‌های میگوپرور کشور را نیز فراهم می‌کند.
این ظرفیت تولیدی نشان می‌دهد توسعه صنعت میگو نباید فقط به افزایش سطح زیرکشت و تعداد مزارع محدود شود، بلکه سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های پشتیبان، فناوری تولید، مدیریت مصرف انرژی و آب، کنترل بیماری‌ها و توسعه صنایع پایین‌دستی باید به‌صورت هم‌زمان دنبال شود.
در این میان، تأمین برق پایدار برای مزارع، توسعه شبکه‌های انتقال و توزیع آب، تجهیز استخرها به سامانه‌های نوین هوادهی، استفاده از فناوری‌های هوشمند پایش کیفیت آب و اصلاح ساختار مزارع از جمله موضوعاتی است که باید در برنامه جامع توسعه این صنعت مورد توجه قرار گیرد.
تأمین مالی متناسب با چرخه تولید و سرمایه‌گذاری
تأمین مالی یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای پایداری و توسعه صنعت میگو است زیرا با توجه به ماهیت فصلی تولید و ضرورت تأمین منابع مالی در مقاطع مشخصی از چرخه پرورش، نظام تسهیلات بانکی باید متناسب با زمان‌بندی تولید، ذخیره‌سازی، رشد و برداشت محصول طراحی شود.
در این زمینه، ایجاد خط اعتباری تخصصی صنعت میگو با مشارکت بانک‌های عامل، صندوق‌های حمایتی، نهادهای توسعه‌ای و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی می‌تواند یکی از محورهای برنامه جامع باشد.
تدوین الگوی تأمین مالی زنجیره‌ای، استفاده از ابزارهای اعتباری برای خرید نهاده، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های تولید و فرآوری و طراحی تسهیلات بلندمدت برای طرح‌های توسعه‌ای، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند دسترسی تولیدکنندگان به منابع مالی را بهبود بخشد.
همچنین استفاده از ظرفیت‌های منطقه آزاد برای تسهیل ورود سرمایه‌گذاران و تأمین مالی پروژه‌های بزرگ فرآوری، سردخانه‌ای و لجستیکی، می‌تواند مکمل تسهیلات بانکی و منابع مالی داخلی باشد.
توسعه صادرات و ایجاد ارزش افزوده در استان
با توجه به موقعیت جغرافیایی بوشهر در حاشیه خلیج فارس و دسترسی به مسیرهای تجاری منطقه، توسعه صادرات میگو و محصولات فرآوری‌شده آن باید یکی از اهداف محوری برنامه جامع توسعه این صنعت باشد.
در این ارتباط، ایجاد زیرساخت‌های تخصصی صادرات محصولات شیلاتی، توسعه بسته‌بندی مطابق استانداردهای بازارهای هدف، تقویت نظام ردیابی محصول از مزرعه تا بازار، تسهیل تشریفات گمرکی و بهداشتی و توسعه ارتباط با شرکت‌های تجاری و توزیع‌کنندگان بین‌المللی می‌تواند به افزایش سهم این استان در بازارهای صادراتی کمک کند.
همچنین حرکت از صادرات محصول خام و کم‌فرآوری‌شده به سمت تولید میگوی پاک‌شده، بسته‌بندی‌شده، منجمد و محصولات آماده مصرف، زمینه افزایش ارزش افزوده، ایجاد اشتغال صنعتی و ماندگاری بیشتر درآمد حاصل از صادرات در اقتصاد استان را فراهم می‌کند.
سلامت تولید؛ شرط اساسی توسعه پایدار
در کنار توسعه ظرفیت‌های اقتصادی، صیانت از سلامت تولید و سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در مزارع پرورش میگو از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
مدیرکل شیلات استان بوشهر با تأکید بر ضرورت رعایت ضوابط فنی و بهداشتی تصریح کرد: ذخیره‌سازی میگو باید مطابق برنامه‌های اعلام‌شده و تحت نظارت کارشناسان شیلات و دامپزشکی انجام شود و هرگونه ذخیره‌سازی بدون دریافت مجوز قانونی، تخلف محسوب می‌شود.
در همین ارتباط، اعضای کمیته رسیدگی به تخلفات آبزی‌پروری با اشاره به تجربه بروز بیماری در مزارع میگوی استان بوشهر در سال‌های گذشته، بر ضرورت رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی و قرنطینه‌ای، تقویم ذخیره‌سازی و برداشت و تداوم نظارت‌های میدانی تأکید کردند.
بر این اساس، توسعه نظام پایش بیماری‌ها، تقویت آزمایشگاه‌های تخصصی، کنترل کیفیت آب و بچه‌میگو، ارتقای امنیت زیستی مزارع و ایجاد سازوکار هشدار سریع بیماری‌ها باید در کنار برنامه‌های توسعه‌ای دنبال شود تا افزایش ظرفیت تولید با حفظ سلامت و پایداری زیست‌محیطی همراه باشد.
ضرورت تشکیل کارگروه تخصصی توسعه زنجیره ارزش میگو
کارشناسان و فعالان اقتصادی معتقدند تحقق ظرفیت‌های موجود و بهره‌گیری مؤثر از مزایای منطقه آزاد بوشهر نیازمند تدوین نقشه راه مشخص و ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی است.
در این چارچوب، تشکیل کارگروه تخصصی توسعه زنجیره ارزش میگو با مشارکت استانداری، سازمان منطقه آزاد تجاری صنعتی بوشهر، اداره کل شیلات، سازمان جهاد کشاورزی، دامپزشکی، دستگاه‌های بانکی، گمرک، اتحادیه‌های پرورش و تکثیر میگو و انجمن صنعت آبزیان می‌تواند زمینه تدوین برنامه عملیاتی و پیگیری اجرای آن را فراهم آورد.
شناسایی حلقه‌های دارای کمبود سرمایه‌گذاری، تعیین پروژه‌های اولویت‌دار، تهیه بسته‌های سرمایه‌گذاری، مشخص کردن مشوق‌های قابل اعمال در محدوده قانونی منطقه آزاد، تسهیل صدور مجوزها و ایجاد پنجره واحد خدمات سرمایه‌گذاری از جمله اقداماتی است که می‌تواند در دستور کار این کارگروه قرار گیرد.
همچنین تدوین برنامه زمان‌بندی‌شده برای توسعه ظرفیت تولید، افزایش سهم فرآوری داخلی، ارتقای کیفیت و استاندارد محصولات، کاهش هزینه‌های تمام‌شده و رشد صادرات، امکان ارزیابی مستمر عملکرد و سنجش میزان تحقق اهداف را فراهم خواهد کرد.
به نظر می‌رسد پیوند ظرفیت‌های تولیدی و تخصصی صنعت میگوی بوشهر با فرصت‌های تجاری و سرمایه‌گذاری منطقه آزاد، در صورت برخورداری از برنامه‌ریزی یکپارچه و تأمین زیرساخت‌های مورد نیاز، می‌تواند زمینه تبدیل این استان به یکی از قطب‌های مهم تولید، فرآوری و صادرات محصولات شیلاتی در منطقه را فراهم کند؛ مسیری که علاوه بر افزایش درآمد فعالان این بخش، به توسعه اقتصاد دریامحور، اشتغال پایدار و تقویت جایگاه صادرات غیرنفتی استان بوشهر منجر خواهد شد.
