حوزه/ مرحوم حجت الاسلام محمد اسماعیل صاحب‌الزمانی ارموی، معروف به «حاج شیخ»، از عالمان برجسته و تأثیرگذار ارومیه بود که در عمر شریف خود به مبارزه با انحرافات اخباری گری در ارومیه، رژیم ستم شاهی، تجزیه طلبی پیشه وری و استعمار روس و کشورهای غربی در آذربایجان غربی پرداخت و با تربیت طلاب و علمای شاخص به ترویج فرهنگ ناب اهل بیت پرداخت.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از ارومیه، مرحوم حجت الاسلام محمد اسماعیل صاحب‌الزمانی ارموی، معروف به «حاج شیخ»، از عالمان برجسته و تأثیرگذار ارومیه، در سال ۱۲۷۵ شمسی در این شهر دیده به جهان گشود و پدرش عبدالرحمن به شغل آبا و اجدادی خود، یعنی بافندگی، امرار معاش حلال می‌کرد و روایت است که وقت غذا خوردن در هر لقمه‌ای «بسم الله» می‌گفت.
تحصیل در مشهد مقدس در محضر بزرگان
مرحوم «حاج شیخ» ده سال از دوران نوجوانی‌اش را در مشهد مقدس با هم‌حجره‌گی مرحوم آیت‌الله «حاج سید جواد خامنه‌ای» و هم‌بحثی با مرحوم آیت‌الله «سید محمد هادی میلانی» در محضر اساتیدی چون شیخ میرزا جعفر شهرستانی، آیت‌الله سید حسن قمی، میرزا محمد خراسانی، شیخ محمد نهاوندی و شیخ علی اکبر نهاوندی کسب فیض کرد. سه تن از چهار فرزند وی، از روحانیون جلیل‌القدر و فاضل ارومیه بودند که هم اکنون حجت الاسلام محمدتقی صاحب الزمانی در قید حیات می باشد.
تأکید بر تربیت طلاب برای تبلیغ دین
حجت الاسلام صاحب الزمانی در عصری که انحرافات فکری اخباری گری در ارومیه به شدت در حال ترویج بود در تربیت طلاب و روحانیون ارومیه و آذربایجان در مدرسه علمیه محمدیه و اسماعیل بیگ نقش اساسی داشت و سه فرزند روحانی داشتند و گفته بود: «اگر خدا هزار پسر به من بدهد، همه‌اش را طلبه خواهم کرد، چرا که دین احتیاج دارد که تبلیغ شود.»
آثار و تألیفات ماندگار
از اهم تألیفات آن بزرگوار می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:
۱. تذکره العارفین در سه جلد با عناوین «فی اخبار الاربعین الی اربعین»، «تبصره العالمین فی خواص الاربعین» و «تکمله الذاکرین فی قصص الاربعین»
۲. وقایع الایام در سه جلد
۳. نهج الفصاحه فی شرح نهج البلاغه
۴. کفایه الارشاد فی شرح تنزیه الانبیا
۵. نفایس الدرر فی فضایل السور
مبارزه با جریان اخباری‌گری در ارومیه
پس از فوت میرزا محمود اصولی در سال ۱۳۲۹ شمسی، حاج شیخ اسماعیل صاحب‌الزمانی که همزمان و به ترتیب در مساجد حاجی قاضی، آقا علی اشرف و حاج عبدالله به نماز می‌ایستاد، جبهه محکمی در مقابل اخباریون ایجاد کرده بود. ایشان طلاب درس آیت‌الله بروجردی را در ارومیه و شهرهای استان سازماندهی می‌کرد و مرجعیت او را به شدت تبلیغ می‌نمود و در مقابل اخباریون، جو شهر ارومیه را عملاً در دست گرفت.
اخباریون حول محور میرآقا زاهدی دچار فترت و ضعف شدند و در نتیجه پیام آشتی برای حاج آقا صاحب‌الزمانی فرستادند و درخواست کردند که یک هفته نماز جمعه را شما برپا کنید و همه ما بیاییم و یک هفته هم ما برگزار کنیم و شما حاضر شوید؛ اما او قبول نکرد. موضع‌گیری‌های او در مقابل اخباریون ملایمت خاصی داشت، به گونه‌ای که جریان فوق را گرفتار ریزش نیرو کرد و گروه کثیری از آن‌ها به حاج شیخ اسماعیل متمایل شدند و اخباری‌ها بی‌یار و یاور شدند.
در حالی که میرزا آقا زاهدی سواد چندانی نداشت و اطراف او را عده‌ای روستایی احاطه کرده بود، برای جبران مشکل ریزش نیرو، اخباریون به حاج عبدالله اصل مداح که بسیار خوش‌صوت بود پیشنهاد کردند که اگر در مسجد جامع اذان بگوید، تمام روستاییانی که به مسجد می‌آیند از او خرید خواهند کرد؛ اما او نپذیرفت و جواب رد داد. ایشان در بازار سرپوشیده روبروی دمیرچی‌خانه (بازار آهنگران) در داخل بزازخانه مغازه زرگری داشت و مدت ۶۰ سال تا سال ۱۳۵۷ یک هیئت مذهبی را اداره می‌کرد.
مبارزه با رژیم ستم‌شاهی
قانون لباس متحدالشکل و کلاه پهلوی در بهمن ۱۳۰۶ تصویب و از اوایل سال ۱۳۰۸ اجرا شد. اجرای این قانون در شهرهای مختلف کشور با برگزاری جشن‌های حکومتی به منظور تشویق مردم به تغییر لباس همراه شد که از افراد معتبر و با نفوذ هم استفاده می‌شد که وادار می‌شدند مردم را ترغیب به پوشیدن کلاه پهلوی و لباس متحدالشکل کنند.
در کنار برگزاری جشن‌های حکومتی، قانون لباس متحدالشکل که از مهم‌ترین برنامه‌های رژیم در حوزه آداب و رسوم اجتماعی بود، با مخالفت بخش وسیعی از جامعه ایران به‌ویژه طبقات مذهبی و روحانی روبه‌رو شد. در آذربایجان غربی، ملاخلیل منگور از روحانیون اهل سنت و با نفوذ و مورد احترام عشایر، و حجت‌الاسلام اسماعیل صاحب‌الزمانی از جمله افرادی بودند که به این قانون رژیم ستم‌شاهی اعتراض کردند. حجت‌الاسلام صاحب‌الزمانی در منابر و سخنرانی‌های خود علیه رژیم به سخنرانی پرداخت.
مبارزه با تجزیه‌طلبی پیشه‌وری
بر اساس خاطرات مرحوم حمید فاسونیه‌چی، مرحوم حجت‌الاسلام اسماعیل صاحب‌الزمانی از جمله روحانیونی بود که در منابر خود بر علیه جریان تجزیه‌طلبی پیشه‌وری و خطر استعمار شوروی در ارومیه به صراحت سخنرانی می‌کرد و مردم را علیه بیگانگان به اعتراض فرا می‌خواند.
رحلت و رونمایی از کتاب «اسوه اخلاص»
حجت‌الاسلام حاج شیخ اسماعیل صاحب‌الزمانی در بیستم صفر ۱۳۹۶ قمری مطابق با دوم اسفند ۱۳۵۴ شمسی، در سن ۸۴ سالگی، پس از عمری خودسازی و سازندگی، چشم از جهان بست و روح ملکوتی‌اش به ملکوت اعلی پیوست.
کتاب «اسوه اخلاص» تألیف محمدرضا آبرون که در آن به زندگی‌نامه و ذکر خاطرات حاج شیخ محمد اسماعیل صاحب‌الزمانی ارموی اشاره شده است، در شهریور سال ۱۳۹۲ رونمایی شد.
انتهای خبر./