وزیر آموزش و پرورش: دغدغه دانشآموزان برای توسعه و آینده ایران، از بسیاری مدالهای طلا ارزشمندتر است
جوان آنلاین: مدالها را گرفتند، اما حالا مطالبه دارند، اینکه بهجای تماشای نخبگان از سکوی قهرمانی، به آنها میدان حل مسائل ایران دادهشود. مدالآوران المپیادهای جهانی ۲۰۲۶ در مراسم تجلیل از خود، از مسئولان خواستند که استعدادهای جوانان این مرز و بوم را به رسمیت بشناسند، برایشان مأموریت علمی تعریف کنند و از توان آنها برای ساختن آینده کشور بهره بگیرند، مطالبهای که وزیر آموزشوپرورش نیز با اشاره به ارزش فراتر از مدالِ نگاه مسئولانه دانشآموزان به ایران، به آن پرداخت.
فراتر از مدالها و عناوین قهرمانی
روز گذشته علیرضا کاظمی، وزیر آموزشوپرورش، در آیین تجلیل از مدالآوران المپیادهای علمی جهانی، موفقیت دانشآموزان ایرانی را حاصل تلاش خود آنها، خانوادهها و مجموعههای علمی و پشتیبان دانست: «این دانشآموزان با همت، اراده، ایمان و عزم راسخ خود توانستند افتخارات ارزشمندی برای کشور رقم بزنند.»
او با اشاره به دشواریهای حضور دانشآموزان در رقابتهای بینالمللی، از تحریمها، محدودیتهای صدور روادید و شرایط منطقهای بهعنوان موانع این مسیر نام برد: «این دانشآموزان در شرایط دشوار و حتی در شرایط جنگی و زیر بمباران دشمن نیز توانستند مسیر علمی خود را ادامه دهند و افتخارآفرینی کنند.»
وزیر آموزشوپرورش با اشاره به تغییر جایگاه ایران در عرصه المپیادهای جهانی تصریح کرد: «اگر در گذشته تلاش میکردیم در المپیادهای علمی جهانی حضور پیدا کنیم و به موفقیت برسیم، اکنون به مرحلهای رسیدهایم که بنیانگذاری و طراحی المپیادهای علمی در سطح جهانی را نیز دنبال میکنیم.» به گفته او، ایران تاکنون دو المپیاد علمی نوظهور جهانی طراحی کرده و برنامهریزی برای راهاندازی دو المپیاد دیگر نیز در جریان است.
کاظمی در بخش دیگری از سخنانش، هویت ملی و نگاه مسئولانه دانشآموزان را دستاوردی فراتر از مدالآوری دانست: «این دانشآموزان دیگر صرفاً به کسب مدال و عنوان قهرمانی فکر نمیکنند، بلکه دغدغههایی همچون توسعه کشور، پیشرفت علمی و نقش خود در ساختن آینده ایران را مطرح میکنند.»
او ارزش این رویکرد را حتی فراتر از برخی افتخارات ورزشی و علمی دانشآموزان نامید: «این رشد فکری، نگاه مسئولانه و عشق به کشور برای ما بسیار ارزشمند است و حتی میتوان گفت ارزش آن از بسیاری از مدالهای طلایی که دانشآموزان کسب میکنند، بیشتر است.»
از مدالآوری به سمت نقشآفرینی علمی
در ادامه، سیدرضا حسینی، رئیس باشگاه دانشپژوهان جوان در این آیین، با تشریح دستاوردهای دانشآموزان ایرانی، از کسب پنج مدال طلای تیم ایران در المپیاد جهانی نجوم خبر داد: «هر پنج عضو تیم ایران موفق به کسب مدال طلا شدند و رتبههای اول تا سوم انفرادی جهان نیز به دانشآموزان ایرانی رسید.»
او درباره موفقیت ایران در سایر المپیادهای علمی گفت: «امروز مدالآوران ایرانی بهطور مستقیم در آموزش و آمادهسازی تیمهای ملی ۱۵ کشور جهان نقش دارند.» همچنین به گفته او، المپیادهایی با طراحی ایرانی در سطح جهانی برگزار میشوند که بیش از ۱۰۰ کشور در آنها مشارکت دارند. حسینی با اشاره به تحول باشگاه دانشپژوهان جوان در شناسایی و پرورش استعدادهای علمی، ظرفیت این مجموعه را فراتر از کسب مدال دانست: «شبکهای متشکل از حدود ۵۰۰ نفر از نخبگان، استادان و اعضای هیئت علمی دانشگاههای برتر کشور، میتواند به موتور محرک یک خیزش علمی در کشور تبدیل شود.» رئیس باشگاه دانشپژوهان جوان با ترسیم مأموریت آینده این مجموعه تصریح کرد: «مأموریت آینده باشگاه باید فراتر از تربیت مدالآوران المپیادهای جهانی تعریف شود و بر تولید علم، حل مسائل راهبردی کشور و تربیت نسل جدیدی از دانشمندان و فناوران تراز اول متمرکز باشد.»
مهاجرت مدالآوران تقریباً به صفر رسید
حسینی با اشاره به برنامه تغییر رویکرد این مجموعه گفت: «میخواهیم باشگاه دانشپژوهان جوان را به باشگاه آیندهسازان ایران تبدیل کنیم، مجموعهای که دانشآموختگان در هستههای مسئلهمحور گرد هم بیایند، با دستگاههای اجرایی ارتباط برقرار کنند و برای حل مسائل واقعی کشور آماده شوند.»
او همراهی دستگاههای اجرایی را لازمه تحقق این برنامه خواند: «برای پیشبرد این مسیر، با راهبری وزارت آموزشوپرورش، به حمایت ویژه و همراهی سازمان برنامه و بودجه و سازمان اداری و استخدامی کشور نیاز داریم.»
رئیس باشگاه دانشپژوهان جوان همچنین با اشاره به کاهش مهاجرت مدالآوران المپیادی در مقطع کارشناسی گفت: «خروج مدالآوران المپیادی که در سالهای ۹۸ و ۹۹ به عددی نزدیک به ۳۰ درصد رسیده بود، در این سالها تقریباً به صفر رسیدهاست.»
حسینی در پایان با اشاره به ضرورت حمایت از استعدادهای برتر کشور خاطرنشان کرد: «اگر مسئولان در کنار این فرزندان بایستند، ما هم عهد میبندیم بایستیم و ایران عزیز را ایستاده نگه داریم.»
مدالآوران چه میخواهند؟
در ادامه سخنان مسئولان درباره ضرورت عبور از مدالآوری صرف و بهرهگیری از ظرفیت نخبگان در مسیر پیشرفت علمی کشور، مدالآوران المپیادهای جهانی نیز از انتظارات و پیشنهادهای خود برای نقشآفرینی مؤثرتر در آینده ایران گفتند، مطالباتی که از تغییر نگاه دولت به نخبگان تا واگذاری مأموریتهای علمی و استفاده از ظرفیت رقابتهای بینالمللی در دیپلماسی علمی را دربرمیگرفت. محمدرضا درویشی، مدالآور المپیاد جهانی هوش مصنوعی، با اشاره به ضرورت پیوند استعدادهای علمی با نیازهای کشور گفت: «هوش و استعدادهایی که در اختیار ما قرار گرفته، باید هم در حل مسائل عینی کشور منشأ اثر باشد و هم به کشف دانش جدید و توسعه مرزهای علمی جهان منجر شود.»
او خواستار تغییر نگاه دولت به نخبگان شد و اظهار کرد: «انتظار داریم دولت، نخبگان را نه افرادی نیازمند مراقبت و رسیدگی، بلکه یاوران و آیندهسازان کشور بداند.»
در ادامه، هلیا خدابندلو، دارنده مدال برنز المپیاد جهانی جغرافیا، با اشاره به ظرفیت رقابتهای علمی در معرفی چهره ایران به جهان، کسب رتبه نخست تیم چهار نفره دختران ایرانی در بخش ارائه گروهی این رقابتها را نمونهای از قدرت دیپلماسی علمی نامید: «گاهی یک رقابت علمی، یک دستاورد بینالمللی و حتی گفتوگوی مستقیم چند دانشآموز میتواند کاری انجام دهد که شاید سالها فعالیت رسانهای بهتنهایی نتواند به آن دست یابد.» او خواستار استفاده از ظرفیت نخبگان و دستاوردهای المپیادی در تعاملات بینالمللی رئیسجمهور و وزیر امور خارجه شد. محمدحسین حسینی، دارنده مدال طلای المپیاد جهانی نجوم نیز با اشاره به نبود سازوکار جامع برای شناسایی و بهکارگیری ظرفیت نخبگان گفت: «برای منابعی مانند سیمان، گندم و برق، آمار و داشبوردهای دقیق در اختیار داریم، اما برای شناسایی ظرفیتهای واقعی نخبگان و برنامهریزی برای استفاده از توانمندیهای آنان، هنوز سازوکار کارآمدی نداریم.»
او با بیان اینکه مطالبه نخبگان تصدی مسئولیتهای مدیریتی نیست، بلکه مشارکت در حل مسائل علمی کشور است، پیشنهاد کرد مأموریتهایی در حوزههایی همچون هوش مصنوعی، انرژیهای نو و علوم بنیادی به این شبکه واگذار شود و زیرساختهای پژوهشی لازم در اختیار آنان قرار گیرد.
