به گزارش مشرق، کانال تلگرامی اندیشکده تهران با انتشار گزارشی نوشت:
مثلث نظامی آتن، نیکوزیا و تلآویو در مدیترانه شرقی، در کنار همکاریهای امنیتی، به دنبال شکلدهی به آرایشی علیه آنکاراست. نشست امنیتی اخیر در آتن، با حضور مقامات یونان، رژیم صهیونیستی و قبرس، نشان داد که تحرکات میان این بازیگران در راستای تقویت همکاری امنیتی سهجانبه همچنان ادامه دارد. این روند فراتر از قراردادهای معمول نظامی، به سمت شکلگیری معماری امنیتی جدید در شرق مدیترانه حرکت میکند.
شکلگیری یک روند
همکاریهای امنیتی سه جانبه طی یک سال گذشته در چند مرحله گسترش یافته است. نخستین گام، نشست سهجانبه در بیتالمقدس در دسامبر ۲۰۲۵ و امضای بیانیه مشترک درباره همکاری در برابر تهدیدات مشترک بود. در گام بعدی، فرماندهان نظامی سه طرف در نیکوزیا برنامه اقدام مشترکی شامل رزمایشهای نظامی، جنگ الکترونیک و انتقال فناوری امضا کردند.
گام سوم، توافق اخیر آتن برای تشکیل کارگروه مشترک توسعه و تولید تجهیزات نظامی و افزایش همکاری نیروهای مسلح بود. قرارداد تسلیحاتی حدود سه میلیارد یورویی اسرائیل و یونان برای ایجاد شبکه چندلایه دفاع هوایی نیز به افزایش همگرایی نظامی این مثلث کمک کرده است.
مثلث نظامی در مدیترانه شرقی به دنبال چیست؟
ایجاد شرکای امنیتی در مدیترانه: برای تلآویو، یونان و قبرس صرفاً شرکای سیاسی نیستند؛ بلکه موقعیت جغرافیایی آنها میتواند عمق راهبردی اسرائیل را گسترش دهد. همکاری با این کشورها فرصت تبادل اطلاعات و همکاری دفاعی در برابر تهدیدهای امنیتی را فراهم میکند. پیشنهادهایی مانند ایجاد پایگاه دریایی در جزایر یونان و آموزش نیروهای قبرسی توسط ارتش اسرائیل نیز در همین چارچوب مطرح شده است.
وابستگی نظامی یونان به تلآویو: اسرائیل علاوه بر اهداف امنیتی، به دنبال گسترش بازار تسلیحات خود و وابستهسازی زیرساختهای دفاعی یونان و قبرس است. جنگهای اخیر موجب توسعه صنایع نظامی اسرائیل در حوزه پدافند موشکی، مقابله با پهپادها و سامانههای راداری شده و یونان و قبرس به مشتریان بالقوه این محصولات تبدیل شدهاند.
موازنه نظامی در برابر ترکیه: نگرانی مشترک از افزایش نفوذ ترکیه در شرق مدیترانه، یکی از مهمترین محرکهای همکاری سه طرف است. آنکارا با تکیه بر قدرت نظامی، حضور در شمال قبرس، توافق دریایی با لیبی و دکترین «وطن آبی» به دنبال تثبیت جایگاه خود بهعنوان قدرت مسلط دریایی منطقه است. یونان این روند را تهدیدی علیه امنیت ملی خود میداند و اسرائیل نیز گسترش نفوذ ترکیه در شرق مدیترانه را با حساسیت دنبال میکند.
تبدیل قبرس به پایگاه راهبردی: قبرس به دلیل موقعیت جغرافیایی در اتصال اروپا، غرب آسیا و شرق مدیترانه، اهمیت ویژهای برای آتن و تلآویو دارد. جمهوری قبرس نیز با توجه به اختلافات تاریخی با ترکیه و مسئله تقسیم جزیره، در پی تقویت توان دفاعی و دسترسی به ظرفیتهای نظامی و اطلاعاتی شرکای خود است. در مقابل، اسرائیل از گسترش حضور اقتصادی، گردشگری و جمعیتی خود در قبرس برای تقویت نفوذ و تثبیت جایگاه راهبردی بهره میبرد.
توافق یا پیمان نظامی؟
با وجود گسترش همکاریها، نمیتوان توافقات کنونی میان آتن، نیکوزیا و تلآویو را یک پیمان دفاعی تمامعیار دانست. ائتلاف نظامی رسمی مستلزم تعهد اعضا به دفاع از یکدیگر در صورت وقوع حمله نظامی است؛ بنابراین، همکاریهای فعلی را باید بیشتر نوعی هماهنگی راهبردی و امنیتی دانست که ممکن است در آینده به ساختاری منسجمتر تبدیل شود.
بازیگر خارج از ائتلاف
ترکیه ضلع خارج از این مثلث امنیتی است که تحولات آن را با بدبینی دنبال میکند. مخالفت تلآویو، آتن و نیکوزیا با توافق دریایی ترکیه و لیبی، نشاندهنده پیوند این همکاریها با اختلافات مربوط به مرزهای دریایی، منابع انرژی و مسیرهای انتقال گاز است. از نگاه تحلیلگران ترکیهای، همکاری اسرائیل، یونان، قبرس و آمریکا چالشی مستقیم برای دکترین «وطن آبی» و آزادی عمل ژئوپلیتیکی آنکارا محسوب میشود.
تحولات اخیر در شرق مدیترانه نشان میدهد که همکاریهای امنیتی میان یونان، قبرس و رژیم صهیونیستی بهتدریج در حال عبور از توافقهای مقطعی و رزمایشهای مشترک به سمت شکلدهی یک آرایش امنیتی پایدارتر است. این روند که با نشستهای سهجانبه، برنامههای اقدام مشترک نظامی، همکاری در صنایع دفاعی و قراردادهای تسلیحاتی همراه شده، بیانگر تلاش تلآویو، آتن و نیکوزیا برای تقویت موقعیت راهبردی خود در منطقه است. در این میان، مقابله با گسترش نفوذ ترکیه در شرق مدیترانه و محدودسازی آزادی عمل دریایی و نظامی آنکارا، از مهمترین محرکهای این همکاری محسوب میشود.
*بازنشر مطالب شبکههای اجتماعی به منزله تأیید محتوای آن نیست و صرفا جهت آگاهی مخاطبان از فضای این شبکهها منتشر میشود.
