پیشنهاد دو روزه قطر چه بود
در حالی که تحرکات دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن بار دیگر با محوریت قطر و پاکستان شدت گرفته، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از بررسی پیام ارسالی جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در سطوح عالی کشور خبر داده است؛ پیامی که به گفته او می‌تواند نشانه‌ای مثبت برای گشودن مسیر تفاهم باشد، اما هنوز به معنای آمادگی ایران برای مذاکره مستقیم نیست.
به گزارش دیروزبان، عراقچی در گفت‌وگو با شبکه الجزیره تأکید کرده است که تهران نیازی به دیدار با مقام‌های آمریکایی در شرایط فعلی نمی‌بیند و تصمیم درباره مستقیم یا غیرمستقیم بودن مذاکرات را به پذیرش شروط ایران از سوی واشنگتن موکول کرده است. او همچنین تأیید کرده که هیأتی از ایران برای ادامه رایزنی‌ها به دوحه سفر کرده و دستیارش نیز در قطر حضور دارد.
عراقچی همچنین از ارائه پیشنهادهایی درباره پرونده هسته‌ای از سوی میانجی‌ها خبر داده و گفته است تهران این پیشنهادها را به‌عنوان بخشی از مرحله دوم مذاکرات در حال بررسی دارد. به این ترتیب، به نظر می‌رسد دستورکار احتمالی گفت‌وگوها تنها به توقف درگیری‌ها محدود نیست و موضوعات هسته‌ای نیز می‌تواند در مراحل بعدی وارد مذاکرات شود.
با این حال، وزیر خارجه ایران دو شرط مهم تهران را لغو تحریم‌های اعمال‌شده پس از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و کاهش حضور نیروهای نظامی آمریکا در منطقه عنوان کرده است. او در عین حال هشدار داده که ایران هیچ احتمالی را درباره وقوع دوباره جنگ منتفی نمی‌داند و برای همه سناریوها آمادگی دارد.
هم‌زمان، تحرکات دیپلماتیک در دوحه نگرانی‌ها درباره احتمال بازگشت درگیری را کاهش نداده است. به نظر می‌رسد واشنگتن ممکن است به دنبال دستیابی به یک آتش‌بس موقت برای عبور از فشارهای سیاسی و اقتصادی، به‌ویژه در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا باشد.
مسئله اصلی اما فراتر از توقف موقت درگیری‌هاست: آیا توافق احتمالی می‌تواند تضمین‌هایی برای جلوگیری از تکرار جنگ فراهم کند؟ تجربه تفاهم‌های پیشین نشان داده است که بدون سازوکار معتبر برای نظارت بر اجرای تعهدات، آتش‌بس ممکن است صرفاً فرصتی برای بازسازی توان نظامی و تجدید آرایش طرفین باشد.
در چنین شرایطی، نقش قدرت‌هایی مانند چین و روسیه و همچنین میانجی‌های منطقه‌ای می‌تواند در تضمین پایداری هر توافق احتمالی تعیین‌کننده باشد. دوحه ممکن است به تکرار تجربه اسلام‌آباد منجر شود یا زمینه شکل‌گیری چارچوبی گسترده‌تر برای پایان پایدار بحران را فراهم کند؛ مسیری که سرنوشت آن بیش از هر چیز به میزان انعطاف تهران و واشنگتن و اعتبار تضمین‌های اجرایی وابسته است.