فیلم چینی «روزی روزگاری خاورمیانه» با روایت جنگ از زاویه دید یک آشپز چینی، تصویری متفاوت از منطقه‌ای آشنا و پرآشوب پیش چشم مخاطب می‌گذارد؛ اثری که با استقبال منتقدان و تماشاگران روبهرو شده و حالا نامش در میان گزینه‌های احتمالی اسکار مطرح است. مازیار وکیلی در این نقد، به سراغ نگاه سینمای شرق آسیا به خاورمیانه و ظرفیت‌های این فیلم برای روایت یک تجربه متفاوت از جنگ رفته است.
رویداد۲۴| مازیار وکیلی - سینمای شرق آسیا همیشه یکی از مهم‌ترین تکه‌های پازل سینما در تاریخ هنر هفتم بوده است. قدمت زیاد سینما در کشور‌هایی مانند ژاپن، کره جنوبی و چین باعث شده تا این کشور‌ها تبدیل به یکی از مهم‌ترین کشور‌های تولید کننده فیلم، سریال و محصولات تصویری در کنار اروپا و آمریکا باشند. کسب جوایز متعدد از جشنواره‌های خارجی مانند اُسکار، کن، ونیز، برلین باعث شده تا سینمای این کشور‌ها خیلی زود جهانی شود. درخشش راشومون و به دنبال آن هفت سامورایی کوروساوا باعث شد سینمای شرق آسیا تبدیل به یکی از محبوب‌ترین سینما‌های جهان در غرب کرد. در سال‌های اخیر هم این سینمای کره جنوبی بوده که موفق شده بخش عظیمی از بازار‌های جهانی خصوصاً در حوزه سریال را به تسخیر خود درآورد. تمام این عوامل نشان می‌دهد، سینمای شرق آسیا نه تنها جایگاه والایی در میان جشنواره‌های نخبه گرای جهانی پیدا کرده است بلکه توانسته بازار فیلم و سینما را هم تا حد زیادی به تسخیر خود درآورد. دقیقاً به خاطر همین وضعیت مطلوب است که دست فیلم سازان شرق آسیا و خاور دور برای ساخت فیلم‌های متنوع در ژانر‌های مختلف و البته پرداختن به موضوعاتی که تازگی دارد باز باشد. یکی از آخرین محصولاتی که توسط سینمای چین ساخته شده و به شدت هم مورد توجه قرار گرفته فیلم سینمایی روزی روزگاری خاورمیانه است. فیلمی جالب توجه که توانسته موضوعی بکر را به شکلی سرگرم کننده روایت کند. موی ون کارگردان این درام جنگی سراغ موضوع تازه‌ای رفته و تلاش کرده خاورمیانه را از زاویه دید یک آشپز چینی به تماشاگر نشان دهد. نکته اصلی درباره این فیلم این است که در یکی از معدود تلاش‌های سینمایی ما خاورمیانه و وضعیت پیچیده و آشفته آن را از زاویه دید یک شهروند از خاور دور مشاهده می‌کنیم. وضعیتی که خیلی چیز‌ها درباره خاورمیانه را توضیح می‌دهد و مهم‌ترین آن این است که اهالی خاور دور اساساً چه نگاه و برداشتی نسبت به مسائل خاورمیانه دارند. شاید به دلیل همین تازگی و طراوت موضوع باشد که فیلم موی ون تا این اندازه مورد توجه تماشاگران در سراسر جهان قرار گرفته و تماشاگرانی که اصولاً به این سبک از فیلم‌ها توجه چندانی نشان نمی‌دهند به روزی روزگاری خاورمیانه نمره بالایی داده‌اند. آیا می‌توان از الان روزی روزگاری خاورمیانه را از شانس‌های اصلی اُسکار امسال دانست. برای قضاوت درباره سرنوشت این فیلم زود است. اما با این حجم از توجهی که به این فیلم شده هیچ بعید نیست نام این فیلم را در صف کاندیدا‌های اُسکار امسال ببینیم.
خلاصه داستان فیلم سینمایی روزی روزگاری خاورمیانه
شو فو برای پرداخت بدهی‌های خانواده‌اش به خاورمیانه سفر می‌کند تا در یک رستوران چینی به عنوان سرآشپز کار کند و در آنجا با مدیر سالن، ما جون‌شنگ، آشنا می‌شود. رستوران اژد‌های آنها به لطف طعم اصیل غذا‌های چینی‌شان به سرعت مشهور شده و جمعیت زیادی را به خود جذب می‌کند. اما با شروع جنگ، شرایط به شدت رو به وخامت می‌گذارد و هیچ‌کس از این وقایع در امان نمی‌ماند. چه سرنوشتی در انتظار آنهاست و رستوران اژد‌ها چگونه در میان شعله‌های جنگ دوام خواهد آورد؟
شن تنگ ستاره اصلی فیلم سینمایی روزی روزگاری خاورمیانه
شن تنگ در سال ۱۹۷۹ در چیچی‌هار، هیلونگ‌جیانگ، چین متولد شد. او در سال ۱۹۹۹ به آکادمی هنر ارتش آزادی‌بخش خلق پیوست و در سال ۲۰۰۳ مدرک لیسانس خود را از این آکادمی دریافت کرد. در سال ۲۰۰۳، او با قراردادی به گروه نمایشی «هپی تویست» (Happy Twist) پیوست.
او برای نخستین بار نمایش کوتاه «شادی امروز» حضور در تلویزیون را تجربه کرد. «شِن» که یکی از محبوب‌ترین کمدین‌های چین است، در چندین برنامه ویژه سال نو در شبکه «سی‌سی‌تی‌وی» (CCTV) به اجرا پرداخته و در سال ۲۰۱۵ نقش اصلی فیلم «خداحافظ آقای بازنده» (Goodbye Mr. Loser) را ایفا کرد؛ نقشی که باعث شهرت و جهش حرفه‌ای او در سینما شد. او پس از آن در فیلم‌هایی همچون «سلام آقای میلیاردر» (Hello Mr. Billionaire) و «پگاسوس» (Pegasus) به ایفای نقش پرداخته است. در سال ۲۰۲۰، او در فهرست ۱۰۰ سلبریتی برتر چینِ فوربس، در رتبه بیست‌وهشتم قرار گرفت. با موفقیت فیلم «پگاسوس ۲» (Pegasus ۲)، شن تنگ با پیشی گرفتن از وو جینگ، عنوان پرفروش‌ترین بازیگر چین را از آن خود کرد؛ به‌طوری که مجموع فروش فیلم‌های او تا تاریخ ۲۵ مارس ۲۰۲۴ به حدود ۳۳.۵ میلیارد یوان رسید.
نگاهی کلی به فیلم سینمایی روزی روزگاری خاورمیانه
روزی روزگاری در خاورمیانه به شدت مورد توجه منتقدان قرار گرفته است. در وب‌سایت گردآوری نقد «راتن تومیتوز»، این فیلم بر اساس ۱۵ نقد، امتیاز تأیید ۱۰۰ درصد و میانگین امتیاز ۸.۷ از ۱۰ را کسب کرده است.
فیلم «روزی روزگاری در خاورمیانه» در وب‌سایت‌های چینی‌زبان با استقبالی فوق‌العاده مثبت روبهرو شد و توانست در پلتفرم‌های «دوبان» (Douban)، «مائویان» (Maoyan) و «تائو پیائو پیائو» (Tao Piao Piao) به ترتیب امتیاز‌های ۸.۷، ۹.۷ و ۹.۹ از ۱۰ را کسب کند. روزنامه «ساوت چاینا مورنینگ پست» این اثر را به خاطر «صحنه‌های اکشن پرشور و تنش‌های جانکاه» ستود، هرچند خاطرنشان کرد که پیام فیلم «به هیچ‌وجه ظریف و غیرمستقیم» بیان نشده است. چندین منتقد، بازی دراماتیک شن تنگ را ستودند و بازی «مهار شده» او را به عنوان نقطه عطفی نسبت به نقش‌های کمدی قبلی‌اش توصیف کردند. روزنامه استاندارد اظهار داشت که مخاطبان «به طور کلی» بازی شن را نقطه اوج دوران حرفه‌ای او می‌دانند.