ترامپ می‌خواهد به ونس ثابت کند «جنگ» تنها راه است!
در شرایطی که آینده درگیری میان ایران و آمریکا همچنان نامشخص است و اختلاف‌نظرها در واشنگتن درباره ادامه جنگ یا حرکت به سمت توافق افزایش یافته، احتمال سپردن هدایت مذاکرات با تهران به جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به یکی از گزینه‌های مطرح در محاسبات دولت دونالد ترامپ تبدیل شده است.
به گزارش خبرفوری، روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی درباره چهار سناریوی پیش روی دولت ترامپ برای مواجهه با ایران، از احتمال واگذاری مسئولیت مذاکرات به ونس خبر داده است؛ گزینه‌ای که در صورت تحقق، می‌تواند نشانه‌ای از تغییر در ترکیب و سطح مدیریت دیپلماسی آمریکا در قبال تهران باشد.
پیشنهاد غیرمعمول ونس برای مذاکره با ایران
بر اساس این گزارش، ونس پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، نامه نوشته و پیشنهاد کرده بود که مقام‌های دو کشور در آینده نزدیک با یکدیگر دیدار کنند. نکته مهم این تماس آن بود که معاون رئیس‌جمهور آمریکا در نامه خود اعلام کرده بود شخصا ریاست هیئت مذاکره‌کننده واشنگتن را بر عهده خواهد گرفت.
این پیشنهاد از نظر ساختار دیپلماتیک آمریکا غیرمعمول است؛ زیرا معمولا مذاکرات حساس بین‌المللی به وزیر خارجه یا نمایندگان ویژه رئیس‌جمهور سپرده می‌شود. در دوره اخیر نیز استیو ویتکاف و جرد کوشنر از جمله چهره‌های اصلی مسئولیت‌دار در پرونده مذاکرات بودند.
البته مشارکت ونس در این پرونده موضوع تازه‌ای نیست. او پیش‌تر نیز در مذاکرات مربوط به یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا، در فاصله آوریل تا ژوئن، نقش پررنگی داشت؛ مذاکراتی که در نهایت به نتیجه نرسید.
چرا ونس می‌تواند گزینه ترامپ باشد؟
یکی از دلایل اهمیت احتمالی این جابه‌جایی، اختلاف دیدگاه ونس با بخشی از چهره‌های دولت آمریکا درباره ادامه جنگ است. او پیش‌تر در محافل خصوصی نسبت به اجرای یک عملیات نظامی گسترده علیه ایران ابراز تردید کرده بود؛ در مقابل، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، از حامیان ادامه عملیات نظامی محسوب می‌شود.
این اختلاف پس از شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای نیز آشکارتر شد. ونس با اشاره به هزینه‌های سیاسی جنگ، آن را یکی از عوامل شکست حزب جمهوری‌خواه دانست. ترامپ نیز اذعان کرد که افزایش قیمت بنزین در پی درگیری با ایران در نتیجه انتخابات تأثیر داشته است.
در چنین شرایطی، سپردن مذاکرات به ونس می‌تواند تلاشی برای تقویت مسیر دیپلماتیک و یافتن راهی برای خروج از بحران باشد؛ هرچند این موضوع لزوما به معنای کنار گذاشتن گزینه نظامی نیست.
اختلاف بر سر ذخایر اورانیوم؛ مانع اصلی توافق
با وجود استقبال اولیه برخی طرف‌ها از پیشنهاد ونس، نیویورک‌تایمز گزارش داده که بدبینی در میان شماری از مذاکره‌کنندگان آمریکایی افزایش یافته است. نگرانی اصلی واشنگتن این است که توافق احتمالی در داخل ایران با مخالفت جریان‌های تندرو مواجه شود و ضمانت اجرایی کافی نداشته باشد.
اختلاف مهم دیگر به ترتیب اجرای تعهدات مربوط می‌شود. آمریکا می‌خواهد ابتدا تکلیف ذخایر مواد هسته‌ای ایران مشخص شود و سپس درباره آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده یا لغو تحریم‌ها تصمیم بگیرد. در مقابل، تهران خواهان حفظ ذخایر اورانیوم خود تا پایان مذاکرات است تا در صورت بدعهدی طرف مقابل، ابزار تضمین‌کننده‌ای در اختیار داشته باشد.
تصمیم ترامپ هنوز قطعی نیست
آنچه از گزارش نیویورک‌تایمز برمی‌آید، این است که سپردن مذاکرات به جی‌دی ونس یکی از چهار گزینه مورد بررسی دولت ترامپ است، نه تصمیمی نهایی و اعلام‌شده. سه مسیر دیگر شامل ازسرگیری جنگ گسترده، انجام حملات محدودتر و حفظ وضعیت فعلی همراه با فشار اقتصادی و دریایی است.
بنابراین، ورود احتمالی ونس به رأس مذاکرات را باید نشانه‌ای از جدی‌تر شدن بحث دیپلماسی در محاسبات واشنگتن دانست؛ اما تا زمانی که ترامپ رسما چنین مأموریتی را اعلام نکند، نمی‌توان از انتقال قطعی پرونده ایران به معاون رئیس‌جمهور آمریکا سخن گفت. پرسش اصلی این است که آیا ونس اختیار کافی برای ارائه امتیازهای لازم به تهران را خواهد داشت یا مأموریت او صرفا آزمودن آخرین فرصت دیپلماتیک پیش از بازگشت به گزینه نظامی خواهد بود؟