فارس- مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان فارس با اعلام اجرای ۲۱۹۸ برنامه فرهنگی و کتابخانه‌ای در سی‌وچهارمین هفته کتاب گفت: با عبور از الگوی کتابخانه‌محوری به سمت جامعه‌محوری، تلاش می‌کنیم مخاطبان را به اعضای پایدار و وفادار کتابخانه‌ها تبدیل کنیم.
محمدحسین فیروزی در این نشست با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای سی‌وچهارمین هفته کتاب اظهار کرد: هفته کتاب از روز جمعه آغاز می‌شود و تا پایان این ماه ادامه خواهد داشت. به این مناسبت برنامه‌ریزی‌های متنوعی در سطح استان انجام شده و تلاش داریم با ایجاد انسجام میان برنامه‌ها، رویدادهای کتابخانه‌ای را به شکلی هدفمند برگزار کنیم.
وی افزود: در مجموع ۲۱۹۸ رویداد و برنامه فرهنگی کتابخانه‌ای و فراتر از فضای کتابخانه در سراسر استان فارس پیش‌بینی شده است. از این تعداد، حدود ۷۰۰ برنامه به حوزه کودک و نوجوان، ۱۶۸ نشست کتاب‌خوانی و بیش از ۸۰ مسابقه کتاب‌خوانی اختصاص دارد و سایر برنامه‌ها نیز در قالب فعالیت‌های فرهنگی، ترویجی و اجتماعی اجرا می‌شود.
از کتابخانه‌محوری تا جامعه‌محوری؛ مخاطب پایدار هدف اصلی است
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان فارس با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در ارائه خدمات کتابخانه‌ای گفت: یکی از اهداف اصلی ما گسترش خدمات کتابخانه‌های عمومی است. در این مسیر از الگوی کتابخانه‌محوری به سمت جامعه‌محوری حرکت می‌کنیم؛ به این معنا که کتابخانه صرفاً محلی برای نگهداری و امانت کتاب نباشد، بلکه به فضایی برای حضور، مشارکت و تعامل اجتماعی شهروندان تبدیل شود.
فیروزی ادامه داد: مهم‌ترین هدف ما در برگزاری رویدادهای فرهنگی، حضور مخاطب در کتابخانه است. تلاش می‌کنیم مخاطبان را در این فضاها ماندگار کنیم؛ چراکه ایجاد عضو وفادار و پایدار برای کتابخانه‌های عمومی از موضوعات جدی و اولویت‌های ماست.
فعالیت ۲۷۵ کتابخانه عمومی در ۳۴۵ نقطه استان فارس
وی با تشریح وضعیت زیرساخت‌های کتابخانه‌ای استان فارس بیان کرد: اکنون ۲۷۵ کتابخانه عمومی فعال در استان داریم که خدمات آن‌ها در ۳۴۵ نقطه ارائه می‌شود. همچنین ۲۴۰ سالن مطالعه در استان فعالیت دارند که توسط بخش خصوصی اداره می‌شوند و فارس از این نظر در جایگاه دوم کشور قرار دارد.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان فارس با اشاره به توسعه زیرساخت‌ها در سال‌های اخیر گفت: از ابتدای فعالیت دولت چهاردهم تاکنون، ۱۴ کتابخانه عمومی جدید در استان ایجاد شده است که مجموعاً ۵۹ نقطه خدمت را پوشش می‌دهند. همچنین ۳۹ پروژه کتابخانه‌ای در استان فعال است و در این زمینه نیز روند توسعه و اجرای پروژه‌ها با جدیت دنبال می‌شود.
فیروزی با اشاره به افزایش پیشرفت پروژه‌های عمرانی کتابخانه‌ای افزود: میزان پیشرفت پروژه‌ها از حدود ۲۹ درصد به ۶۵ درصد رسیده است که نشان‌دهنده شتاب‌گرفتن روند اجرای طرح‌های کتابخانه‌ای در استان است.
رشد بیش از ۹۰ درصدی اعتبارات کتابخانه‌های عمومی
وی درباره منابع مالی و اعتبارات کتابخانه‌های عمومی استان نیز اظهار کرد: در دوره دولت چهاردهم، اعتبارات مجموعه کتابخانه‌های عمومی استان بیش از شش برابر افزایش یافته و میزان رشد اعتبارات نسبت به سال گذشته نیز بیش از ۹۰ درصد بوده است.
فیروزی نقش حمایت‌های دولت و انجمن‌های کتابخانه‌های عمومی را در این روند مهم دانست و گفت: توسعه زیرساخت‌های کتابخانه‌ای بدون تأمین منابع مالی و همراهی نهادهای پشتیبان امکان‌پذیر نیست و حمایت‌های صورت‌گرفته زمینه اجرای بخشی از پروژه‌های نیمه‌تمام و توسعه خدمات را فراهم کرده است.
تأمین تجهیزات ۱۰ کتابخانه و پیگیری افتتاح کتابخانه مرکزی شیراز
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان فارس در ادامه به برنامه‌های توسعه‌ای این مجموعه اشاره کرد و گفت: تأمین اعتبار برای تجهیز ۱۰ کتابخانه در حال پیگیری است و امیدواریم کتابخانه مرکزی لار نیز در آینده نزدیک به بهره‌برداری برسد. تاکنون بیش از ۶۰ درصد تجهیزات موردنیاز این پروژه وارد مجموعه شده است.
وی با تأکید بر ضرورت به‌روزرسانی منابع کتابخانه‌ای افزود: در سال جاری طرح‌هایی برای تأمین منابع جدید در نظر گرفته‌ایم. در طرح «شهرزاد»، انتخاب کتاب از سوی مخاطبان و توجه به نیازهای مطالعاتی آن‌ها را در اولویت قرار داده‌ایم و در این میان، رمان و ادبیات نیز جایگاه ویژه‌ای دارند.
فیروزی همچنین از اجرای طرح‌های «تاک» و «سروش» برای خرید منابع کتابخانه‌ای خبر داد و گفت: در قالب این طرح‌ها، حدود پنج هزار جلد کتاب با مشارکت و نظر کتابداران برای تأمین منابع پیش‌بینی شده است. علاوه بر این، در قالب طرح‌های ملی نیز منابعی برای کتابخانه‌های استان اختصاص می‌یابد.
وی با اشاره به حمایت از نویسندگان بومی استان فارس اظهار کرد: هر سه ماه یک‌بار خرید جمعی آثار نویسندگان بومی انجام می‌شود و تاکنون ۴۷ هزار و ۳۲۰ نسخه کتاب برای تقویت منابع کتابخانه‌های عمومی خریداری شده است.
طراحی پلتفرم امانت دیجیتال در کتابخانه‌های عمومی فارس
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان فارس از برنامه‌ریزی برای توسعه خدمات دیجیتال نیز خبر داد و گفت: طراحی پلتفرم امانت دیجیتال در کتابخانه‌های عمومی استان در دستور کار قرار دارد تا امکان امانت مستقیم نسخه‌های دیجیتال کتاب برای اعضا فراهم شود. این اقدام می‌تواند دسترسی مخاطبان به منابع کتابخانه‌ای را آسان‌تر کند و دامنه خدمات کتابخانه‌ها را از فضای فیزیکی فراتر ببرد.
فیروزی در پاسخ به موضوع قدیمی‌بودن بخشی از منابع کتابخانه‌های عمومی نیز توضیح داد: در تأسیس کتابخانه‌های جدید، برای شروع فعالیت هر مجموعه به‌طور میانگین پنج هزار جلد کتاب در نظر گرفته می‌شود. همچنین بخشی از منابع یک کتابخانه تعطیل‌شده به کتابخانه فرشتگان میناب منتقل شده است.
وی تأکید کرد: در کنار استفاده از منابع موجود، از تأمین کتاب‌های جدید غافل نیستیم و به‌ویژه در بخش کودک، منابع تازه و به‌روز در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.
توسعه کتابخانه‌های سیار و شناسایی مناطق فاقد کتابخانه
فیروزی با اشاره به ضرورت توزیع عادلانه خدمات کتابخانه‌ای در سطح استان گفت: توسعه کتابخانه‌ها باید بر اساس آمایش سرزمینی و شناسایی نیازهای مناطق مختلف انجام شود. در گذشته ۱۷ شهر استان فاقد کتابخانه عمومی بودند و برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر در این زمینه، نیازمند اطلاعات به‌روز و شناخت جمعیتی هستیم.
وی افزود: امیدواریم با استفاده از نتایج سرشماری عمومی، بتوانیم تصویر دقیق‌تری از نیاز مناطق مختلف استان به کتابخانه‌های عمومی به دست آوریم و بر اساس آن، برنامه توسعه خدمات را تنظیم کنیم.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان فارس همچنین از آغاز فعالیت دو کتابخانه سیار استاندارد در آینده نزدیک خبر داد و گفت: امیدواریم این دو کتابخانه سیار در هفته کتاب و دهه فجر فعالیت خود را آغاز کنند تا امکان دسترسی به خدمات کتابخانه‌ای برای ساکنان مناطق کم‌برخوردار و فاقد کتابخانه فراهم شود.
بازپردازی ۱۰ کتابخانه فرسوده و تقویت ایمنی در برابر بلایای طبیعی
فیروزی در پاسخ به پرسش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا) در شیراز با اشاره به ضرورت حفاظت از کتابخانه‌های عمومی در برابر حوادث طبیعی و غیرطبیعی اظهار کرد: از سال‌های گذشته برای حوادثی مانند آتش‌سوزی، زلزله، سیل و سایر اتفاقات پیش‌بینی‌نشده، کتابخانه‌های عمومی تحت پوشش بیمه قرار گرفته‌اند. این بیمه‌ها به‌صورت جمعی منعقد شده و بخشی از خسارت‌های احتمالی را جبران می‌کنند؛ با این حال، بیمه به‌تنهایی پاسخگوی همه خسارت‌ها نیست و اقدامات پیشگیرانه باید در اولویت قرار گیرد.
وی ادامه داد: در کنار اقدامات بیمه‌ای، برنامه بازسازی و بهسازی کتابخانه‌هایی که عمر زیادی از آن‌ها گذشته و در معرض فرسودگی قرار دارند، دنبال می‌شود. تاکنون حدود چهار تا پنج کتابخانه شاخص در استان بازسازی شده‌اند و اکنون نیز ۱۰ کتابخانه دیگر در برنامه اجرایی قرار دارند که به‌زودی وارد مرحله اجرا می‌شوند.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان فارس با اشاره به آسیب‌دیدگی برخی کتابخانه‌ها در جریان سیل اخیر افزود: کتابخانه‌هایی از جمله مجموعه‌های سپیدان، قیر و کارزین، جهرم و لامرد در جریان سیل آسیب دیده‌اند و بازسازی و بهسازی آن‌ها در دستور کار قرار گرفته است.
فیروزی با تأکید بر گستردگی جغرافیایی استان و محدودیت منابع مالی گفت: فارس برای پیشبرد این برنامه‌ها به حمایت بیشتر خیران، مردم، به‌ویژه شهروندان شیرازی و همچنین همراهی دولت نیاز دارد تا روند بهسازی و بازپردازی کتابخانه‌ها با سرعت بیشتری دنبال شود.
آموزش نیروی انسانی برای افزایش تاب‌آوری کتابخانه‌ها
وی در ادامه به اهمیت آموزش نیروی انسانی برای مواجهه با شرایط بحرانی اشاره کرد و گفت: یکی از اقداماتی که از ابتدا در حوزه تاب‌آوری کتابخانه‌ها در برابر بلایای طبیعی دنبال کرده‌ایم، آموزش همه کارشناسان، مدیران و اعضای فعال در مجموعه کتابخانه‌های عمومی بوده است.
فیروزی افزود: به نظر می‌رسد در این زمینه از دستگاه‌های پیشتاز بوده‌ایم و تجربه‌ای که در استان فارس شکل گرفته است، می‌تواند برای سایر استان‌ها نیز مورد استفاده قرار گیرد.
ایبنا؛ همراه کتابخانه‌های عمومی در پیگیری مسائل حوزه کتاب
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان فارس در پایان با اشاره به نقش رسانه‌های تخصصی در پیگیری مسائل و مشکلات حوزه کتاب و کتابخانه‌ها اظهار کرد: حضور تخصصی خبرگزاری کتاب ایران در حوزه کتاب برای ما مایه افتخار است. این رسانه همواره نقش مؤثری در بازتاب مسائل و کمک به بهبود وضعیت کتابخانه‌ها داشته و مشاوره‌ها و همراهی‌های ایبنا در سال‌های گذشته در پیگیری و حل مسائل کتابخانه‌های عمومی استان بسیار اثرگذار بوده است.
وی ادامه داد: از کتابخانه مرکزی شیراز تا دیگر مجموعه‌های کتابخانه‌ای استان، خبرگزاری کتاب ایران همواره در کنار ما بوده و با پیگیری مسائل و انعکاس مشکلات، به حوزه کتاب و کتابخانه‌های عمومی کمک کرده است.
فیروزی با اشاره به بیستمین سال فعالیت خبرگزاری کتاب ایران، از نقش این رسانه در همراهی با کتابداران و فعالان حوزه کتاب قدردانی کرد و بر اهمیت تداوم فعالیت رسانه‌های تخصصی برای تقویت جایگاه کتاب، کتاب‌خوانی و کتابخانه‌های عمومی تأکید کرد.