شاهرود - ایرنا - پرنده‌نگری از شاخه‌های گردشگری طبیعت‌محور، فرصتی برای پیوند حفاظت از حیات‌وحش با آموزش، پژوهش و رونق اقتصادی جوامع محلی به شمار می‌رود؛ ظرفیتی که شرق استان سمنان نیز با توجه به قرار گرفتن در مسیر مهاجرت پرندگان می‌تواند طی برنامه‌ریزی اصولی از آن بهره‌مند شود.
به گزارش ایرنا، آسمان شاهرود در فصل پاییز موسم مهاجرت، میزبان پرندگانی است که مسیرهای طولانی را برای رسیدن به زیستگاه‌های مناسب طی می‌کنند؛ رویدادی طبیعی که در کنار اهمیت زیست‌محیطی، می‌تواند دریچه‌ای تازه برای معرفی جاذبه‌های طبیعی منطقه و رونق گردشگری مسوولانه بگشاید.
آسمان شاهرود گذرگاه پرندگان و فرصتی برای اکوتوریسم
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان سمنان روز سه‌شنبه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به تجربه برخی مناطق شناخته‌شده در حوزه پرنده‌نگری بیان کرد: مهاجرت پرندگان در برخی مناطق جهان از جمله گرجستان به عاملی برای جذب گردشگران علاقه‌مند به مشاهده و شناسایی گونه‌ها تبدیل شده است و در داخل کشور نیز مناطقی مانند گلوگاه مازندران از ظرفیت‌های شناخته‌شده در این زمینه است و شاهرود هم می‌تواند در زمره مناطق مستعد پرنده‌نگری مورد توجه قرار گیرد و معرفی شود.
مهدی زارع‌خورمیزی افزود: شاهرود با توجه به موقعیت خود در مسیر مهاجرت پرندگان، می‌تواند در آینده از این ظرفیت بهره‌مند شود و به مقصدی برای علاقه‌مندان به پرنده‌نگری، طبیعت‌گردی و اکوتوریسم تبدیل شود.
وی ادامه داد: ظرفیت شاهرود در زمینه پرنده‌نگری در صورت برنامه‌ریزی مناسب می‌تواند به ایجاد درآمد برای جوامع محلی، رونق فعالیت‌های مرتبط با گردشگری مسوولانه و افزایش انگیزه عمومی برای حفاظت از محیط‌زیست کمک کند.
وی با تاکید بر اینکه توسعه این فعالیت‌ها نیازمند مطالعات و برنامه‌ریزی دقیق است، تصریح کرد: پیش از معرفی گسترده مناطق و انتشار اطلاعات مربوط به حضور گونه‌های ارزشمند، باید ملاحظات حفاظتی به‌طور کامل بررسی شود تا فعالیت‌های گردشگری به زیستگاه‌ها آسیب نرساند و اطلاعات منتشرشده مورد سوءاستفاده شکارچیان قرار نگیرد.
صیانت از زیستگاه پیش‌شرط رونق پرنده‌نگری
به گفته وی، توسعه پایدار در رونق گردشگری با ظرفیت پرنده‌نگری مورد توجه باشد به این معنا که حفاظت از پرندگان و زیستگاه‌های آنها در اولویت قرار گیرد و منافع اقتصادی احتمالی نیز به‌گونه‌ای تعریف شود که در بلندمدت به حفاظت از طبیعت کمک کند.
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان سمنان با اشاره به فصل مهاجرت پرندگان بیان کرد: در اواخر تابستان و اوایل پاییز، شمار زیادی از پرندگان از عرض‌های سرد شمالی، از جمله روسیه و کشورهای همسایه آن، به سمت مناطق گرم‌تر جنوبی و آفریقا حرکت می‌کنند و آسمان استان سمنان، به‌ویژه محدوده شاهرود، در مسیر عبور بخشی از این پرندگان قرار دارد.
وی افزود: گونه‌های متعددی در مسیر مهاجرت از آسمان شاهرود عبور می‌کنند و برخی از آنها از نظر حفاظتی و ارزش تنوع زیستی اهمیت ویژه‌ای دارند و عقاب طلایی و شاهین از جمله گونه‌های ارزشمندی عبوری از این منطقه هستند.
زارع‌خورمیزی با اشاره به اینکه تعیین تعداد دقیق گونه‌های مهاجر و برآورد جمعیت آنها نیازمند بررسی‌های تخصصی است، تصریح کرد: برای شناخت بهتر این ظرفیت، باید برنامه‌های منظم پایش و شمارش پرندگان اجرا شود تا اطلاعات مستندتری از گونه‌های عبوری، فراوانی آنها و اهمیت مسیر مهاجرت به دست آید.
نقش جوامع محلی در حفاظت و شناخت گونه‌های مهاجر
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان سمنان با اشاره به امکان مشارکت مردم در برنامه‌های پایش پرندگان مهاجر گفت: همکاری جوامع محلی، گروه‌های مردم‌نهاد و علاقه‌مندان به طبیعت می‌تواند در شناسایی و پایش پرندگان و حفاظت از آنها نقش موثری داشته باشد.
وی افزود: اجرای برنامه‌های مشارکتی در شاهرود می‌تواند با افزایش شناخت عمومی از گونه‌های مهاجر، اطلاعات ارزشمندی برای بررسی وضعیت پرندگان و تدوین برنامه‌های حفاظتی فراهم کند.
به گفته وی، پرندگان مهاجر بخشی از میراث طبیعی و ذخایر ژنتیکی کشور و جهان محسوب می‌شوند و حفاظت از آنها فقط به یک منطقه یا کشور محدود نیست چرا که این پرندگان در مسیر مهاجرت خود از زیستگاه‌ها و قلمروهای جغرافیایی مختلف عبور می‌کنند و بقای آنها به امنیت زیستگاه‌های واقع در این مسیر وابسته است.
زارع‌خورمیزی بیان کرد: شناخت مسیرهای مهاجرت، شناسایی نقاط توقف و استراحت پرندگان و حفاظت از منابع آب و غذا در این مناطق، از موضوعات مهم در مدیریت و حفاظت از پرندگان مهاجر به شمار می‌رود.
شکار و زنده‌گیری غیرمجاز تهدیدی جدی برای پرندگان شکاری مهاجر
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان سمنان با اشاره به تهدیدهای ناشی از صید و زنده‌گیری غیرمجاز پرندگان شکاری گفت: در فصل مهاجرت، برخی افراد متخلف تلاش می‌کنند از حضور پرندگان ارزشمند برای شکار یا زنده‌گیری آنها سوءاستفاده کنند.
وی با اشاره به گزارش‌ها و تجربه‌های مرتبط با قاچاق پرندگان شکاری افزود: این پرندگان در برخی بازارهای غیرقانونی، به‌ویژه در ارتباط با تقاضای افراد ثروتمند در بعضی کشورهای منطقه، مورد توجه قرار می‌گیرند و همین موضوع می‌تواند انگیزه فعالیت شبکه‌های صید و قاچاق را افزایش دهد.
وی با تاکید بر ضرورت مقابله با این تخلفات خاطرنشان کرد: حفاظت از پرندگان شکاری نیازمند همکاری مردم، افزایش نظارت، اجرای قوانین و گزارش به‌موقع موارد مشکوک است.
توصیه محیط‌زیست به مردم در فصل مهاجرت پرندگان: مزاحم پرنده‌ها نشوید
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان سمنان از مردم خواست در فصل مهاجرت با پرهیز از ایجاد مزاحمت برای پرندگان، در حفاظت از آنها مشارکت کنند.
وی بیان کرد: پرندگان مهاجر ممکن است در طول مسیر، برای استراحت، نوشیدن آب و تامین غذا در زیستگاه‌های آبی و دیگر نقاط مناسب توقف کنند، مردم باید از نزدیک‌شدن غیرضروری به آنها و ایجاد اختلال در استراحت و تغذیه آنها خودداری کنند.
وی افزود: در صورت مشاهده پرندگان بیمار یا آسیب‌دیده، شهروندان نباید به آنها دست بزنند یا بدون راهنمایی کارشناسان به جابه‌جایی اقدام کنند، بلکه باید موضوع را در اسرع وقت به اداره حفاظت محیط زیست شهرستان مربوطه اطلاع دهند.
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان سمنان از مردم خواست در صورت مشاهده صیادان متخلف یا هرگونه فعالیت مشکوک در زمینه شکار و زنده‌گیری پرندگان، موضوع را به مراجع محیط‌زیستی گزارش کنند.
آموزش و اطلاع‌رسانی حلقه مکمل حفاظت از حیات‌وحش
زارع‌خورمیزی با اشاره به نقش آموزش، پژوهش و اطلاع‌رسانی در حفاظت از محیط‌زیست، گفت: آشنایی مردم با گونه‌های جانوری و اهمیت زیستگاه‌ها می‌تواند زمینه مشارکت بیشتر جامعه در برنامه‌های حفاظتی را فراهم کند.
وی با اشاره به برگزاری کارگاه آموزشی مرتبط با پرنده‌نگری و گردشگری در شاهرود در مهرماه اظهار کرد: توسعه آموزش و افزایش آگاهی عمومی از جمله اقداماتی است که می‌تواند به شناخت بهتر ظرفیت‌های طبیعی منطقه و حفاظت از پرندگان مهاجر کمک کند.
به گفته وی، تجربه انتشار اخبار و تصاویر حیات‌وحش نشان می‌دهد این موضوعات با استقبال و واکنش قابل توجه مخاطبان روبه‌رو می‌شوند و می‌توانند فرصتی برای افزایش آگاهی عمومی و تقویت حساسیت جامعه نسبت به حفاظت از طبیعت باشند.
حفاظت از ظرفیت‌های طبیعی برای نسل‌های آینده
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان سمنان با تاکید بر ضرورت پیوند میان حفاظت، آموزش، پژوهش و اطلاع‌رسانی اضافه کرد: حفاظت از گونه‌های ارزشمند حیات‌وحش و زیستگاه‌های طبیعی، علاوه بر صیانت از تنوع زیستی و ذخایر ژنتیکی، می‌تواند زمینه توسعه گردشگری مسوولانه و ایجاد فرصت‌های اقتصادی پایدار را فراهم کند.
به گزارش ایرنا، ظرفیت شرق استان سمنان به دلیل قرارداشتن در مسیر مهاجرت پرندگان می‌تواند فرصتی ارزشمند برای توسعه پرنده‌نگری و رونق گردشگری مسوولانه باشد که تحقق آن در گرو مطالعات تخصصی، پایش مستمر و اولویت‌دادن به حفاظت از پرندگان و زیستگاه‌های طبیعی و مشارکت اجتماعی است.