حوزه/ حجت‌الاسلام والمسلمین واحدی با بیان اینکه طرح ولایت از برنامه‌های ضروری و مورد نیاز حوزه‌های علمیه است، تصریح کرد: این طرح باید در حوزه جریان داشته باشد و استمرار پیدا کند؛ چرا که هر فردی که در مسیر توسعه و تقویت این جریان معرفتی گام برمی‌دارد، در حقیقت در مسیر تمدن‌سازی نوین اسلامی حرکت می‌کند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین واحدی، معاون تهذیب حوزه علمیه قم، در جلسه افتتاحیه طرح ولایت طلاب استان قم با گرامیداشت یوم‌الله ۱۳ آبان، اظهار کرد: امروز ثمرات سال‌ها مقاومت ملت بزرگ ایران و تبعیت مردم ارزشمند کشورمان از ولایت، به‌روشنی آشکار شده است و شاهد هستیم که جمهوری اسلامی ایران به برکت هدایت امامین انقلاب، خون شهدا و ایستادگی مردم پای ولایت فقیه، به جایگاه و اقتداری رسیده که معادلات منطقه‌ای و بین‌المللی را تحت تأثیر قرار داده است.
وی افزود: کشوری که در گذشته برخی دولت‌های به‌اصطلاح بزرگ، گاهی بدون اطلاع مسئولان آن وارد عمل می‌شدند و رفت‌وآمدهایی داشتند، امروز به جایگاهی رسیده است که دیگران برای تصمیم‌گیری‌های خود ناگزیرند اراده ملت ایران و اقتدار این نظام و تمدن اسلامی را در محاسباتشان لحاظ کنند.
معاون تهذیب حوزه علمیه قم با اشاره به تلاش دشمنان برای پایان دادن سریع به مسائل و تحولات ایران، خاطرنشان کرد: کسانی که تصور می‌کردند می‌توانند در مدت دو یا سه روز همه‌چیز را تمام کنند، امروز با واقعیت قدرت ملت بزرگ ایران و تمدن اسلامی مواجه شده‌اند و باید تمام معادلات خود را بر اساس این واقعیت تنظیم کنند.
طرح ولایت؛ گامی مؤثر در مسیر تمدن‌سازی نوین اسلامی
حجت‌الاسلام والمسلمین واحدی در ادامه با قدردانی از برگزارکنندگان دوره جدید طرح ولایت و تلاش‌های صورت‌گرفته برای توسعه فعالیت‌های معرفتی در حوزه علمیه قم، اظهار کرد: از برادران و بزرگوارانی که برای شکل‌گیری دور جدید ارتباط با مباحث معرفتی و برگزاری این دوره‌ها تلاش کرده‌اند، صمیمانه تشکر می‌کنم.
وی با بیان اینکه طرح ولایت از برنامه‌های ضروری و مورد نیاز حوزه‌های علمیه است، تصریح کرد: این طرح باید در حوزه جریان داشته باشد و استمرار پیدا کند؛ چرا که هر فردی که در مسیر توسعه و تقویت این جریان معرفتی گام برمی‌دارد، در حقیقت در مسیر تمدن‌سازی نوین اسلامی حرکت می‌کند.
معاون تهذیب حوزه علمیه قم ادامه داد: هر دانش‌پژوه و معرفت‌جویی که در این مسیر قدم بر می‌دارد، در واقع آجر دیگری بر بنای عظیم تمدن نوین اسلامی می‌گذارد و به ساختن این بنای ارزشمند کمک می‌کند. بی‌تردید تلاش‌های امروز این افراد، در سال‌های آینده آثار و نتایج خود را در عرصه تمدن‌سازی آشکارتر خواهد کرد.
وی ضمن تقدیر از مجموعه‌هایی که برای استمرار و توسعه این جریان در قم تلاش می‌کنند، خطاب به شرکت‌کنندگان در دوره جدید طرح ولایت، گفت: شما عزیزان بدانید که در مسیر بسیار بزرگی قدم گذاشته‌اید و تلاش شما تنها حضور در یک دوره آموزشی نیست، بلکه بخشی از حرکت گسترده‌ای است که می‌تواند در آینده در شکل‌گیری و تقویت تمدن نوین اسلامی نقش‌آفرین باشد. امیدواریم که دست‌اندرکاران و شرکت‌کنندگان این دوره با انگیزه و استقامت، مسیر پیش‌رو را ادامه دهند و زمینه توسعه و تقویت برنامه‌های معرفتی در حوزه‌های علمیه را فراهم کنند.
فراگیری دروس رسمی حوزه ضروری است، اما کافی نیست
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت توجه طلاب به تحصیل علوم حوزوی و در کنار آن، تعمیق معرفت دینی، اظهار کرد: همه ما باید برای تحصیل و فراگیری علوم حوزوی تلاش کنیم؛ صرف و نحو، فقه و اصول و دیگر دروس جاری حوزه علمیه را باید با جدیت بخوانیم و با بهترین کیفیت، مباحثه و نمرات علمی پشت سر بگذاریم. این مسئله یک ضرورت قطعی است؛ طلبه‌ای که می‌خواهد در مسیر طلبگی موفق باشد، باید دروس رسمی حوزه را به‌خوبی فرا بگیرد و در این زمینه کوتاهی نکند.
وی در ادامه تأکید کرد: با این حال، بسنده کردن به دروس رسمی حوزه و محدود کردن تحصیلات به صرف و نحو، منطق، فقه و اصول، خطایی بزرگ است. اگر ما تنها به این علوم اکتفا کنیم و به دنبال دستیابی به معارف اصلی و حقیقی دین نباشیم، در حقیقت از بخش مهمی از رسالت طلبگی خود غافل شده‌ایم.
حجت‌الاسلام والمسلمین واحدی با اشاره به جایگاه حکمت و معرفت حقیقی در مسیر رشد علمی و معنوی طلاب خاطرنشان کرد: اندیشمندانی همچون حضرت امام خمینی(ره)، شهید مطهری(ره)، امام شهید و مرحوم آیت‌الله علامه مصباح یزدی(ره)، به دلیل تلاش مستمر برای دستیابی به معارف حقیقی و پیگیری حکمت، به جایگاه‌های برجسته علمی و فکری دست یافتند.
وی با اشاره به تعبیر معروف «الحکمة ضالة المؤمن»، بیان کرد: حکمت، گمشده مؤمن است و طلبه‌ای که می‌خواهد به حقیقت طلبگی دست پیدا کند، باید در جست‌وجوی این گمشده باشد. اگر حکمت و معرفت حقیقی در کنار تحصیلات رسمی حوزه قرار نگیرد، هرچند تلاش‌های علمی فرد ارزشمند است، اما چنین فردی نمی‌تواند آن‌گونه که شایسته است در مسیر تمدن‌سازی نوین اسلامی نقش‌آفرینی کند.
معاون تهذیب حوزه علمیه قم ادامه داد: امروز آرمان‌ها و اهدافی که انبیا و اولیای الهی برای تحقق آن تلاش کردند، در برابر ما قرار دارد و مسئولیت پیگیری این آرمان‌ها بر عهده ماست. بنابراین، نباید از رسالت بزرگی که بر دوش جامعه حوزوی قرار گرفته است، غفلت کنیم.
دستیابی به حکمت؛ زمینه‌ساز تحقق رسالت انبیا و اولیای الهی
وی با اشاره به روایتی درباره برتری عالمان امت اسلامی بر انبیای بنی‌اسرائیل، اظهار کرد: در روایات، جایگاه ویژه‌ای برای عالمانی بیان شده است که در دوران غیبت بتوانند به علم حقیقی و حکمت دست پیدا کنند و رسالت انبیا و اوصیای الهی را ادامه دهند.
واحدی افزود: این سخن، سخنی بسیار سنگین و مسئولیت‌آور است؛ چرا که اگر عالمان در دوران غیبت بتوانند به معارف حقیقی دست یابند و در مسیر آرمان‌های بلند انبیا، اوصیا، پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین(ع) حرکت کنند، می‌توانند حامل و ادامه‌دهنده آن رسالت بزرگ باشند.
وی با اشاره به آیه شریفه «وَلَقَدْ آتَیْنَا لُقْمَانَ الْحِکْمَةَ أَنِ اشْکُرْ لِلَّهِ وَ مَنْ یَشْکُرْ فَإِنَّمَا یَشْکُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ کَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ حَمِیدٌ»، بیان کرد: خداوند متعال به لقمان حکمت عطا کرد. این آیه نشان می‌دهد که حکمت، موهبتی الهی و از جمله نعمت‌هایی است که خداوند به بندگان خود عنایت می‌کند.
معاون تهذیب حوزه علمیه قم تصریح کرد: حکمت چیزی نیست که انسان صرفاً با انباشتن اطلاعات به آن دست پیدا کند؛ بلکه باید خود را در معرض عنایت الهی و دریافت علوم و معارف حقیقی قرار دهد. یکی از راه‌های مهم برای قرار گرفتن در معرض این عنایت، ارتباط مستمر با قرآن کریم و انس دائمی با کتاب خداست.
تلاوت مستمر قرآن؛ یکی از راه‌های دریافت حکمت الهی
حجت‌الاسلام والمسلمین واحدی با تأکید بر ضرورت اهتمام طلاب به تلاوت قرآن کریم، اظهار کرد: یکی از توصیه‌های همیشگی اساتید به طلاب این است که ارتباط خود را با قرآن کریم قطع نکنند و همواره اهل تلاوت باشند. اگر خداوند به لقمان حکمت عطا کرد، ما نیز باید زمینه بهره‌مندی از چنین عنایتی را در زندگی خود فراهم کنیم و یکی از مهم‌ترین راه‌های آن، مأنوس بودن با قرآن است.
وی با اشاره به توصیه امام شهید درباره ضرورت همراه داشتن قرآن جیبی، گفت: در خاطرات و توصیه‌های ایشان آمده است که هر مسلمانی باید یک قرآن جیبی در جیب خود داشته باشد تا هر زمان فرصتی پیدا کرد، قرآن بخواند.
معاون تهذیب حوزه علمیه قم با تأکید بر دقت در این تعبیر افزود: در این توصیه، تعبیر «هر وقت فرصت کرد» به کار رفته است، نه اینکه انسان تنها زمانی که بیکار شد به سراغ قرآن برود. این تفاوت در تعبیر بسیار مهم است؛ زیرا نشان می‌دهد که مؤمن باید همواره به دنبال فرصت‌هایی برای تلاوت قرآن باشد و لحظات زندگی خود را با انس با کلام الهی همراه کند. این توصیه نشان‌دهنده اهمیت جایگاه قرآن در سیره و سبک زندگی بزرگان است و ما نیز باید از این سیره درس بگیریم و آن را در زندگی فردی و طلبگی خود جاری کنیم.
حجت‌الاسلام والمسلمین واحدی با اشاره به نقل خاطره‌ای از اطرافیان امام شهید درباره میزان تلاوت روزانه قرآن ایشان اظهار کرد: در این خاطره نقل شده است که ایشان از یکی از اطرافیان خود پرسیده بودند روزانه چه مقدار قرآن تلاوت می‌کند و آن فرد پاسخ داده بود که روزی ۵۰ آیه می‌خواند. امام شهید در پاسخ، بر ضرورت افزایش این میزان تأکید کرده و فرموده بودند که حیف است انسان به این مقدار بسنده کند و بهتر است روزانه یک جزء قرآن بخواند.
وی خاطرنشان کرد: این توصیه درباره فردی غیرطلبه مطرح شده است؛ بنابراین، انتظار از ما که در مسیر تحصیل علوم دینی قرار داریم، طبیعتاً باید بیشتر باشد و باید ارتباط عمیق‌تر و مستمرتری با قرآن کریم برقرار کنیم.
سیره بزرگان؛ الگویی برای خودسازی علمی و معرفتی طلاب
معاون تهذیب حوزه علمیه قم در ادامه، یکی دیگر از راه‌های دستیابی به حکمت و معارف حقیقی را بهره‌گیری از آثار و میراث علمی اندیشمندان بزرگ دانست و گفت: باید به سراغ آثاری برویم که حکمت در آنها جاری است و بزرگان دین و اندیشمندان اسلامی برای ما به یادگار گذاشته‌اند.
وی با اشاره به شخصیت علمی و فکری مرحوم علامه مصباح یزدی(ره)، اظهار کرد: شخصیت‌هایی همچون علامه مصباح، حکمت را در منظومه فکری خود یافته بودند و این حکمت در نوشته‌ها، آثار و بیاناتشان به‌روشنی جلوه داشت. امروز میراث ارزشمند این حکما در اختیار ما قرار گرفته و می‌توانیم با بهره‌گیری از آن، به منظومه‌ای منسجم از معارف اسلامی دست پیدا کنیم.
حجت‌الاسلام والمسلمین واحدی افزود: اگر قرار بود خودمان با تلاش فردی و از نقطه آغاز به چنین منظومه معرفتی و علمی دست پیدا کنیم، باید زحمات بسیار زیادی متحمل می‌شدیم؛ اما بزرگان ما حاصل سال‌ها تحقیق، تفکر و مجاهدت علمی خود را در قالب آثار ارزشمند برای نسل‌های بعد به یادگار گذاشته‌اند.
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از این میراث علمی، خاطرنشان کرد: اگر می‌خواهیم خود را در معرض عنایات حضرت حق قرار دهیم تا خداوند متعال حکمت را در جان ما قرار دهد، یکی از راه‌های آن، بهره‌گیری از عصاره علمی و معرفتی زندگی علما و مطالعه آثار آنان است.
طرح ولایت و منظومه فکری علامه مصباح؛ فرصتی برای تعمیق معارف دینی
حجت‌الاسلام والمسلمین واحدی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به جایگاه آثار و اندیشه‌های علامه شهید مطهری، علامه مصباح یزدی و امام شهید، اظهار کرد: هر یک از این بزرگان، منظومه فکری و سیر مطالعاتی ارزشمندی دارند و تلاش در مسیر مطالعه و بهره‌گیری از آثار آنان، برکات فراوانی برای طلاب و پژوهشگران خواهد داشت.
وی با اشاره به جایگاه ویژه طرح ولایت تصریح کرد: طرح ولایت از جمله برنامه‌هایی است که امام شهید بر آن تأکید داشتند و رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز عنایت ویژه‌ای به این حرکت معرفتی داشته‌اند؛ ازاین‌رو، حضور در این دوره‌ها فرصتی ارزشمند برای آشنایی عمیق‌تر با مبانی و معارف اسلامی است.
معاون تهذیب حوزه علمیه قم ادامه داد: ما با قرار گرفتن در مسیر سیر مطالعاتی و بهره‌گیری از دروس عمیقی که مرحوم علامه مصباح یزدی(ره) برای این منظور فراهم کرده‌اند، به دنبال دستیابی به علم حقیقی و معارف عمیق دین هستیم تا در کنار تحصیل دروس رسمی حوزه، از این ظرفیت مهم نیز بهره‌مند شویم.
وی تأکید کرد: نباید تصور کنیم که صرف فراگیری صرف و نحو، منطق، فقه و اصول برای تحقق همه اهداف طلبگی کافی است؛ بلکه باید در کنار این علوم، به دنبال حکمت و معارف حقیقی باشیم و خود را برای ایفای نقش در عرصه‌های بزرگ فکری، فرهنگی و تمدنی آماده کنیم.
ضرورت استقامت در مسیر معرفتی و توسعه دوره‌های طرح ولایت
حجت‌الاسلام والمسلمین واحدی در پایان با اشاره به آغاز شیوه جدیدی از برگزاری دوره‌های معرفتی در حوزه علمیه قم، از شرکت‌کنندگان خواست با استقامت و پایداری این مسیر را ادامه دهند و اظهار کرد: از دوستانی که به‌تازگی این حرکت را آغاز کرده‌اند، درخواست دارم که در مسیر خود ثابت‌قدم باشند؛ چراکه استمرار و پایداری شما موجب می‌شود دوره‌های آینده با قدرت و کیفیت بیشتری برگزار شود.
وی خطاب به شرکت‌کنندگان افزود: شما اگر این دوره را به‌خوبی پشت سر بگذارید و بتوانید محتوای آن را به‌درستی برای دیگران تبیین کنید، در حقیقت زمینه‌ساز گسترش این جریان معرفتی خواهید شد.
معاون تهذیب حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: با شیوه‌ای که برادران و دست‌اندرکاران این دوره در پیش گرفته‌اند، می‌توان امیدوار بود که در آینده شاهد توسعه بیشتر این حرکت و اجرای برنامه‌های گسترده‌تر و مؤثرتری در عرصه تعمیق معرفت دینی طلاب باشیم.