گزارش دیجیاتو از سمینار «رشد، فراتر از ظرفیت امروز» در باهم۱۴۰۵ را می‌توانید در ادامه ببینید.
در سومین روز از رویداد باهم ۱۴۰۵، سمیناری با عنوان «رشد، فراتر از ظرفیت امروز» برگزار شد. در این سمینار، مدیرعامل شرکت اطلاعات مدیریت همکاران سیستم با تشریح تحول نقش نرم‌افزارها در عصر هوش مصنوعی، از گذار آن‌ها به نیروی کار دیجیتال سخن گفت؛ تحولی که در آن نرم‌افزارها از ابزارهایی برای کمک به انجام کارها، به عامل‌هایی هوشمند تبدیل می‌شوند که می‌توانند مسئولیت بپذیرند، تصمیم‌گیری کنند و فرایندهای سازمانی را به‌صورت مستقل پیش ببرند.
علی بدخشان، مدیرعامل شرکت اطلاعات مدیریت همکاران سیستم در ابتدای سمینار رشد، فراتر از ظرفیت امروز با طرح دو پرسش درباره ظرفیت سازمان‌ها برای پاسخگویی به فرصت‌های جدید کسب‌وکار اظهار کرد:
«دو سؤال همواره پیش روی مدیران کسب‌وکارها قرار دارد؛ اگر فردا تقاضا برای محصولات و خدمات شما چند برابر شود، آیا سازمانتان ظرفیت پاسخگویی به این تقاضا را دارد؟ احتمالا برای بسیاری از کسب‌وکارها پیش آمده است که با افزایش ناگهانی درخواست برای یک محصول یا خدمت مواجه شوند، اما ظرفیت کافی برای پاسخگویی به آن را نداشته باشند. سؤال دوم این است که چه فرصت ارزشمندی در کسب‌وکار شما وجود دارد که تاکنون به دلیل محدودیت زمان، هزینه یا ظرفیت اجرایی نتوانسته‌اید به سراغ آن بروید؟»
او با اشاره به راهکارهای متداول کسب‌وکارها برای جبران کمبود ظرفیت ادامه داد: «همه ما تاکنون برای رفع این مشکل تلاش کرده‌ایم؛ از اصلاح و بهینه‌سازی فرایندها گرفته تا شناسایی بخش‌هایی که به بهبود نیاز دارند و در نهایت جذب و استخدام نیروی انسانی بیشتر. این اقدامات تا حدی به افزایش ظرفیت کمک کرده‌اند، اما ظرفیت جدیدی که امروز در اختیار ما قرار گرفته، متفاوت است و باید از آن استفاده کنیم.»
مدیرعامل شرکت اطلاعات مدیریت همکاران سیستم با معرفی عامل‌های هوشمند به‌عنوان نیروی کار دیجیتال گفت:
«عامل‌های هوشمند یا ایجنت‌ها، در واقع ربات‌های دیجیتال هستند. ما پیش‌تر ربات‌های صنعتی را در خطوط تولید دیده‌ایم که توانسته‌اند کمک قابل‌توجهی به فرایندهای کاری کنند. حالا این سؤال مطرح است که چرا از ربات‌ها در سایر فعالیت‌های سازمانی، به‌ویژه کارهای فکری، استفاده نکنیم؟ دقیقاً در همین نقطه است که عامل‌های هوشمند می‌توانند با ایفای نقش ربات‌های دیجیتال، به افزایش ظرفیت سازمان‌ها کمک کنند.»
او در ادامه با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه سازمان‌ها به مفهوم نیروی کار توضیح داد: « امروز در سازمان‌ها و کسب‌وکارها تعداد زیادی نیروی انسانی را مدیریت می‌کنیم، اما در آینده‌ای نزدیک این سؤال مطرح خواهد شد که آیا قرار است فقط انسان‌ها را رهبری کنیم؟ افزایش ظرفیتی که به دنبال آن هستیم و می‌تواند توان سازمان را چند برابر کند، صرفا از طریق نیروی انسانی محقق نخواهد شد. به همین دلیل باید به سمت نیروی کار دیجیتال حرکت کنیم؛ ربات‌های دیجیتالی که در کنار انسان‌ها قرار می‌گیرند و ظرفیت سازمان را افزایش می‌دهند.»
گذار نرم‌افزارها از ابزارهای کمکی به عامل‌های مسئولیت‌پذیر
بدخشان با اشاره به تحول در نسل‌های جدید نرم‌افزارها بیان کرد: «نرم‌افزارهایی که به هوش مصنوعی مجهز شده‌اند، به عنوان ربات‌های دیجیتال وارد سازمان‌ها می‌شوند. به طور کلی چرخه تحول نرم‌افزارها که طی سال‌های اخیر آغاز شده، با سرعت بیشتری ادامه پیدا می‌کند و به‌زودی به اوج خود خواهد رسید. تا امروز نرم‌افزارها ابزارهایی بودند که به ما کمک می‌کردند کارهایمان را پیش ببریم؛ برای مثال، تصمیم می‌گرفتیم کاری انجام دهیم، وارد یک نرم‌افزار می‌شدیم، گزارش می‌گرفتیم یا اطلاعاتی را ثبت می‌کردیم. در واقع، نرم‌افزارها نقش ابزارهای کمک‌کننده را داشتند. از این پس قرار است نرم‌افزارها بخشی از کار را بر عهده بگیرند. وقتی از واگذاری کار به نرم‌افزار صحبت می‌کنیم، در واقع درباره سپردن مسئولیت به آن حرف می‌زنیم. این همان تغییر پارادایمی است که در دنیای نرم‌افزار در حال شکل‌گیری است و هوش مصنوعی بستر تحقق آن را فراهم می‌کند.»
او درباره الزامات نرم‌افزارها برای پذیرش مسئولیت توضیح داد: «نرم‌افزارها برای اینکه بتوانند چنین مسئولیتی را بر عهده بگیرند، باید مراحل مختلفی را طی کنند. در ساده‌ترین مدل، ابتدا باید بتوانند وضعیت موجود را درک کنند، سپس تشخیص دهند که بر اساس آن وضعیت چه اقدامی لازم است و در مرحله بعد، آن اقدام را به‌صورت واقعی انجام دهند. این چرخه، ساده‌ترین مدلی است که برای نرم‌افزارهای مسئولیت‌پذیر باید وجود داشته باشد.»
مدیرعامل شرکت اطلاعات مدیریت همکاران سیستم با تأکید بر اهمیت حاکمیت و نظارت سازمانی در این فرایند اظهار کرد:
«قواعد و الزامات حاکمیت سازمانی باید در تمام این مراحل جاری باشد؛ به‌ویژه در مرحله اقدام که نرم‌افزار قرار است تصمیمی بگیرد و آن را اجرا کند. در چنین شرایطی، نیروی انسانی و ظرفیت دیجیتال در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و ترکیب این دو می‌تواند ظرفیت سازمان را افزایش دهد.»
او همچنین با اشاره به ضرورت تعیین حدود اختیارات عامل‌های هوشمند توضیح داد: «موضوع مهم دیگر، تنظیم سطح اختیار این عامل‌هاست. باید مشخص شود که ایجنت‌ها تا چه اندازه اختیار تصمیم‌گیری دارند و اگر با اختلال یا شرایط غیرعادی مواجه شدند، آیا می‌توانند مستقلا تصمیم بگیرند یا خیر. همچنین باید حدود این اختیار برای موضوعات مختلف، کالاها، مشتریان و تأمین‌کنندگان مشخص باشد و موارد استثنا نیز از پیش برای آن‌ها تعریف شود.»
بدخشان درباره تأثیر این تحولات بر تجربه کاربری نرم‌افزارها نیز اظهار کرد: « با این تغییرات، تجربه کاربری نرم‌افزارها نیز متحول خواهد شد. در کنار اقدامات انجام‌شده، اهداف و مواردی که کاربر باید نسبت به آن‌ها آگاهی داشته باشد، در محیط کاربری قرار می‌گیرند. بنابراین، تجربه کار با نرم‌افزارها دیگر مانند گذشته نخواهد بود و متناسب با نقش جدید آن‌ها تغییر خواهد کرد.»
ترسیم آینده سازمان‌ها با عامل‌های هوشمند
مدیرعامل شرکت اطلاعات مدیریت همکاران سیستم همچنین توضیح داد که در آینده، کسب‌وکارها به‌جای خرید نرم‌افزاری که صرفا خدماتی را در اختیارشان قرار می‌دهد، سرویسی دریافت می‌کنند که خود کار را برای آن‌ها انجام می‌دهد. برای مثال، پیش از این نرم‌افزاری خریداری می‌کردید که فاکتورهای شما را پردازش کند، اما در آینده به‌جای خرید آن نرم‌افزار، سرویسی دریافت می‌کنید که مسئولیت انجام این فرایند را بر عهده می‌گیرد.
او در ادامه این سمینار با تأکید بر ضرورت ترکیب ظرفیت‌های انسانی و دیجیتال در سازمان‌ها گفت:« هدف کسب‌وکارها این است که ترکیبی از ظرفیت‌های انسانی و دیجیتال را در سازمان خود ایجاد کنند و عامل‌های هوشمندی داشته باشند که بتوانند بخشی از مسئولیت‌ها را به آن‌ها بسپارند. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌هایی که این عامل‌ها باید داشته باشند، درک اتفاقات و فرایندهایی است که در کسب‌وکار جریان دارد.»
بدخشان به کاربرد ERP ها درر توسعه عامل‌های هوشمند اشاره کرد و گفت:« ERP هامی‌توانند بستر مناسبی برای تعریف و فعالیت عامل‌های هوشمند باشند تا این عامل‌ها بتوانند فرایندهای مختلف را از طریق آن‌ها پیش ببرند. از سوی دیگر، RP ها می‌توانند اطلاعات و بینش ارزشمندی در اختیار کسب‌وکارها قرار دهند؛ به‌گونه‌ای که وضعیت فعلی فروش را درک کنند و حتی بتوانند روندهای آینده را پیش‌بینی کنند.»
او یادگیری مستمر را از دیگر قابلیت‌های مورد انتظار از عامل‌های هوشمند دانست و توضیح داد: « از ایجنت‌ها انتظار داریم بر اساس نتایج اقدامات خود یاد بگیرند و این چرخه را تکرار کنند. به این ترتیب، در دفعات بعدی تحلیل دقیق‌تری خواهند داشت، تصمیم‌های بهتری می‌گیرند و در نتیجه اقدامات مؤثرتری انجام می‌دهند. تکرار این فرایند می‌تواند چرخه کاملی از عملکرد یک عامل هوشمند را در سازمان شکل دهد.»
مدیرعامل شرکت اطلاعات مدیریت همکاران سیستم همچنین به سطوح مختلف مسئولیت‌پذیری نرم‌افزارها اشاره کرد و گفت: «نرم‌افزارها در سطوح مختلفی مسئولیت قبول خواهند کرد. در سطح نخست، صرفاً اطلاعات ارائه می‌دهند و وضعیت را به کاربر اطلاع می‌دهند. در سطح بعدی، پیشنهادهایی مطرح می‌کنند و سپس می‌توانند اقدام پیشنهادی را آماده کنند؛ برای مثال، مجموعه‌ای از اقداماتی را که انجام آن‌ها مناسب است، به مدیر پیشنهاد دهند. در مرحله بعد، اقدام با تأیید قرار می‌گیرد؛ به این معنا که نرم‌افزار پیشنهاد خود را به مدیر یا فرد دارای صلاحیت ارائه می‌کند تا آن را تأیید یا رد کند یا با ثبت نظر، خواستار اصلاح آن شود.»
او در ادامه به سطوح بالاتر اختیار عامل‌های هوشمند اشاره کرد و افزود:«سطح بعدی، اقدام در محدوده اختیارات تعریف‌شده است؛ همان موضوع حاکمیت و نظارتی که برای ایجنت‌ها مشخص کرده‌ایم. در این سطح انتظار داریم عامل هوشمند بتواند در حوزه مشخص‌شده، مستقلا فرایندها را پیش ببرد؛ برای مثال، فاکتور صادر کند، سفارش را لغو کند یا اقدامات دیگری را که در حیطه اختیاراتش قرار دارد، انجام دهد. در نهایت، تکمیل فرایند و رسیدن به نتیجه نهایی، بالاترین سطح بلوغی است که از ایجنت‌ها و نرم‌افزارهای آینده انتظار داریم.»
او در جمع‌بندی صحبت‌های خود با تأکید بر ضرورت توجه سازمان‌ها به ظرفیت دیجیتال اظهار کرد که سازمان‌ها برای افزایش ظرفیت دیگر نمی‌توانند صرفا به نیروی انسانی خود متکی باشند ولازم است ظرفیت دیجیتال را در کنار نیروی انسانی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی سازمان در نظر بگیرند؛ چراکه همین ظرفیت است که می‌تواند جهش قابل‌توجهی در کسب‌وکارها ایجاد کند. نرم‌افزارها از این پس می‌توانند چنین نقشی را بر عهده بگیرند و به‌عنوان نیروی کار دیجیتال در کنار نیروی انسانی سازمان قرار گرفته و مسیر رشد و توسعه کسب‌وکارها را سرعت ببخشند.