روزنامه اسرائیلی هاآرتص در گزارشی اذعان کرد که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر این رژیم، دیگر قادر به تأثیرگذاری بر دولت دونالد ترامپ نیست، زیرا دولت آمریکا به دنبال توافقی با ایران است که نتانیاهو آن را مغایر با منافع اسرائیل میداند.
روزنامه اطلاعات در مقاله ای نوشت:
روزنامه اسرائیلی هاآرتص در گزارشی اذعان کرد که بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر این رژیم، دیگر قادر به تأثیرگذاری بر دولت دونالد ترامپ نیست، زیرا دولت آمریکا به دنبال توافقی با ایران است که نتانیاهو آن را مغایر با منافع اسرائیل میداند. این روزنامه استدلال کرد که تل آویو از «شریک کامل» واشنگتن در آغاز جنگ با ایران، به «پیرو سرکش» تبدیل شده است.
طنز ماجرا همانطور که هاآرتص اشاره میکند، این است که ۱۰ سال قبل نتانیاهو توانست باراک اوباما، رئیس جمهوری وقت آمریکا را از درون کنگره به چالش بکشد و به دنبال خنثی کردن توافق هستهای با ایران باشد، اما امروز او نفوذ محدودی بر روند مذاکره به رهبری دولت ترامپ با تهران دارد؛ روندی که میتواند مشکلات سیاسی نتانیاهو را قبل از انتخابات پارلمانی پاییز در اسرائیل افزایش دهد.
به حاشیه رانده شدن اسرائیل
در آغاز جنگی که ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز کردند، اسرائیل یک شریک کامل و البته فرعی بود. حتی هماهنگی نظامی دو طرف علیه ایران در ماههای اخیر، به ماموریتهای سوخترسانی هوایی مشترک رسید که نشاندهنده سطح بالایی از همکاری نظامی است. با این حال، تصویری که از این روابط گرم در اذهان جهانیان شکل گرفته بود، بعداً معکوس گشت.
اسرائیل در مذاکرات واشنگتن با تهران به حاشیه رانده شد و نتانیاهو چارهای جز پذیرش نتیجه نداشت، در حالی که آمریکا مستقیماً با ایران مذاکره میکرد. به اذعان هاآرتص، فاصله بین عبارت معروف جو بایدن که گفت «در روابط آمریکا و اسرائیل هیچ نوری از آن نشت نمیکند» و کنار گذاشتن اسرائیلیها از اتاق مذاکره، تنها در عرض چند ماه از بین رفت. نکته جالب اینکه ترامپ اخیرا در مصاحبهای تلویزیونی اظهار داشت که وقتی از نتانیاهو میخواهد کاری انجام دهد، آن را انجام خواهد داد.
وجهه معتمد آمریکا از دست رفت
برخی رسانه های غربی، ازجمله رویترز معتقدند موضوع از سطح روابط بین آمریکا و اسرائیل به سطح یک برند سیاسی که نتانیاهو برای خود ساخته، تغییر کرده است. نتانیاهو بخش قابل توجهی از هویت خود را بر اساس تصویر «نجواگر آمریکایی» یا «معتمد آمریکا» بنا نهاده بود؛ تا جایی که رهبر اسرائیل قادر به برداشتن تلفن و ایجاد هماهنگی بین محاسبات آمریکا و اسرائیل در مورد مسئله ایران بود. به اعتقاد رویترز، اکنون اما تحلیلگران، دیپلماتها و مقامات سابق آمریکایی معتقدند توافق واشنگتن و تهران کاملاً این روایت را معکوس کرده است.
جنگی که نتانیاهو در آن وعده «پیروزی قاطع» داده بود، نتوانست باعث فروپاشی نظام ایران، شکست حزبالله لبنان یا بازگشت امن ساکنان شمال اسرائیل شود. جنگی که نخست وزیر اسرائیل به عنوان بخشی از میراث خود تصور میکرد، در عوض به یک مانع برای وجهه او تبدیل شده است. خبرگزاری رویترز به نقل از «آویو بوشینسکی» مشاور سابق میگوید: توافق آمریکا و ایران ضربهای قاطع به نخستوزیر اسرائیل است و میافزاید که نتانیاهو نه تنها جنگ با ایران را باخت، بلکه ترامپ را نیز به عنوان یک دوست از دست داد.
درست است که واشنگتن نمیگوید تعهدش به امنیت اسرائیل تغییر کرده و مقامات آمریکایی می گویند رابطه با نتانیاهو قوی و تعهد به امنیت اسرائیل تزلزلناپذیر است، اما پس از جنگ ایران آنچه برای تلآویو در اولویت قرار گرفته، تأثیرگذاری بر سیاستهای واشنگتن است، نه ادامه حمایت ایالات متحده از اسرائیل. شاید به همین دلیل است که «جی. دی. ونس» معاون رئیس جمهوری آمریکا چند روز پیش به منتقدان توافق با ایران در داخل اسرائیل هشدار داد که «به تنها متحد قوی باقیمانده اسرائیل در جهان حمله نکنند».
آیپک دیگر کارایی ندارد
این تحول تنها بر نتانیاهو تأثیر نگذاشته است. در سال ۲۰۱۵ کمیته امور عمومی آمریکا و اسرائیل (آیپک) حدود ۴۰ میلیون دلار برای مخالفت علیه توافق اوباما با ایران هزینه کرد، اما امروز همین آیپک در بیانیهای در مورد تفاهمنامه با ایران، با زبانی بسیار ضعیفتر صرفاً به این جمله بسنده کرد که «سئوالات مهمی درباره توافق مدنظر دارد و می خواهد آنها را مطرح کند».
این قضیه سبب شد که روزنامه هاآرتص، آیپک را در زمره چپهای طرفدار فلسطین و به عنوان یک «برند منفور» توصیف کند. رویترز هم می گوید: نام آیپک در انتخابات مقدماتی دموکراتها در آمریکا به یک دردسر تبدیل شده است، زیرا مخالفان آن از بیش از ۱۰۰ نامزد حمایت کردهاند که ۷۳ نفر از آنها نمایندگان دموکراتی را که از حمایت آیپک برخوردار بودهاند، به چالش میکشند.
سوابق کمیسیون انتخابات فدرال ایالات متحده (FEC) نشان داد که هزینههای مرتبط با آیپک از طریق کمیتههای سیاسی واسطهای هدایت میشد که نام آنها به وضوح وابستگی آنها به این نهاد را فاش نمیکرد؛ موضوعی که نشان دهنده حساسیت افشای نام آنها برای رأیدهندگان است. رویترز به نقل از تحلیلگران آمریکایی اذعان می کند، موقعیت نتانیاهو با از دست دادن شبکه امنیتی که مدتها در واشنگتن به آن متکی بود، بیش از پیش تضعیف شده است. او سالها نفوذ قابل توجهی در حزب جمهوریخواه ایجاد کرده بود و از آن برای کاهش اختلافات خود با دولتهای دموکرات استفاده میکرد.
اما این حمایت دیگر کارساز نیست، زیرا به نظر نمیرسد جمهوریخواهان حاضر باشند به خاطر نتانیاهو علیه ترامپ موضع بگیرند. هاآرتص هم گزارش داده که حال و هوای درون حزب دموکرات نیز در حال تغییر نسبت به اسرائیل است. درخواستها برای پایان دادن به کمکهای نظامی بیقید و شرط آمریکا به اسرائیل، دیگر فقط محدود به جناح مترقی نیست، بلکه به جریان اصلی حزب نزدیک میشود و مترقیها برای اقدامات شدیدتر، ازجمله تحریم تسلیحاتی اسرائیل، تلاش میکنند.
پایان دوران اوج اسرائیل در آمریکا
آنچه در واشنگتن علیه تلآویو اتفاق میافتد، جدا از تغییر عمیقتر در روحیه آمریکاییها نیست که در نظرسنجیهای اخیر خود را نشان میدهد. طبق گزارش گالوپ، ۴۱ درصد آمریکاییها اکنون بیشتر با فلسطینیها همدردی میکنند و این در مقایسه با ۳۶ درصدی که حامی اسرائیلیها هستند رقم قابل توجهی محسوب می شود.
در همین حال ۵۳ درصد از افراد ۱۸ تا ۳۴ ساله آمریکایی با فلسطینیها همدردی میکنند و این رقم در مقایسه با ۲۳ درصدی است که تفکری مشابه نسبت به اسرائیلیها دارند. مرکز تحقیقات «پیو»، این تصویر را کامل میکند و نشان میدهد که ۶۰ درصد آمریکاییها اکنون اسرائیل را دولتی منفی میبینند و ۵۹ درصد نیز به نتانیاهو در امور جهانی اعتماد ندارند.
یک نظرسنجی دانشگاه مریلند نیز که توسط موسسه بروکینگز منتشر شد، نشان داد ۵۶ درصد مردم آمریکا معتقدند جنگ با ایران به منافع ایالات متحده آسیب رساند، در حالی که فقط یک ششم آمریکاییها (۱۶درصد) معتقدند کشورشان پیروز شده است. این ارقام ممکن است روی هم رفته، اتحاد آمریکا و اسرائیل را از بین نبرند، اما آن را از تداوم پیوستگی سیاسیاش محروم میکنند.
به نظر میرسد جمله قدیمی نتانیاهو مبنی بر اینکه «آمریکا چیزی است که میتوان به راحتی آن را دستکاری کرد»، متعلق به دوران دیگری است و ابزارهایی که او برای نفوذ در واشنگتن استفاده میکرد، دیگر مانند گذشته کار نمیکنند. شاید درستترین جمله، همان است که روزنامه هاآرتص نوشت: «روزهای اوج اسرائیل در آمریکا تمام شده است.»