صف ۴۰ کیلومتری کامیونها در مرز قزاقستان و ازبکستان، بار دیگر ضرورت توسعه مسیرهای زمینی ایران را برجسته کرده تا از فرصتهای اتصال زمینی به شبکه تجارت چین و آسیای مرکزی و کاهش وابستگی به مسیرهای دریایی به خوبی استفاده کنیم.
به گزارش همشهری آنلاین، انتشار فیلمهایی از تشکیل صف حدود ۴۰ کیلومتری کامیونها در مرز ازبکستان و قزاقستان، توجه فعالان حملونقل و تجارت منطقه را به تحولات کریدورهای زمینی آسیای مرکزی جلب کرده که احتمالا بخشی از آنها مواد اولیه و محمولات ایران از مبدا چین هستند.
شبانهروزی شدن فعالیت گذرگاه خورگوس در مرز چین و قزاقستان، موجب افزایش سرعت ورود کالا و تغییر جریانهای ترانزیتی منطقه شده است.
صف ۴۰ کیلومتری در مسیر تجارت چین و آسیای مرکزی
به گزارش رسانه ازبکستانی پودروبنو، حدود ۹۹۰ دستگاه کامیون در مرز زمینی یلمه ازبکستان-قزاقستان متوقف شدهاند.
افزایش جریان انتقال کالا از چین از مسیر قزاقستان به ازبکستان و سایر کشورهای آسیای مرکزی، در کنار افزایش فشار ناشی از حملونقل کالا از روسیه و بلاروس، از دلایل این ازدحام عنوان شده است.

بر اساس اعلام کمیته گمرک ازبکستان، تعداد کامیونهای عبوری از گذرگاههای مرزی دو کشور از ۱۱۶۵ دستگاه در روز در سال ۲۰۲۱ با رشد ۲.۷ برابری به ۳۱۳۰ دستگاه در روز در نوامبر ۲۰۲۶ رسیده است.
با این حال، هنوز مشخص نیست چه میزان از این کامیونها حامل کالا برای ایران هستند و نمیتوان تمام این ترافیک را به محمولههای ورودی به کشور نسبت داد.

خورگوس و تاشکند دو نقطه برای حضور لجستیکی ایران
این تحولات در شرایط محدودیت مسیرهای دریایی ایران، اهمیت توسعه حملونقل زمینی و بهرهگیری از ظرفیت آسیای مرکزی را دوچندان میکند.
یکی از راهکارهای قابل پیگیری، ایجاد هابهای لجستیکی ایران در نقاطی مانند تاشکند و خورگوس (مرز مشترک چین و قزاقستان) است تا کامیونهای ایرانی بتوانند با استقرار و تجمیع محمولههای متعلق به کشور، کالاهای مورد نیاز ایران را از مبدأ چین و سایر مبادی منطقه دریافت و به کشور منتقل کنند.

این در حالی است که در ژوئن ۲۰۲۳ (حدود ۳ سال پیش)، وزارت حملونقل ازبکستان اعلام کرد دو کشور درباره ایجاد یک مرکز لجستیکی مشترک ایران و ازبکستان توافق کردهاند.
همچنین توسعه کریدور چندوجهی ازبکستان-ترکمنستان-ایران و ایجاد پایانهها و انبارهایی در بنادر چابهار و بندرعباس در دستور همکاری قرار گرفته بود.
این زیرساختها علاوه بر تأمین نیاز وارداتی و افزایش صادرات زمینی، میتوانند زمینه حضور فعالتر ناوگان ایرانی در حملونقل ترانزیتی میان چین، آسیای مرکزی، قفقاز و ترکیه را نیز فراهم کنند.

مسیر جایگزین برای کاهش وابستگی به ترکمنستان
از سوی دیگر، وابستگی مسیرهای ترانزیتی ایران به خاک ترکمنستان، ضرورت فعالسازی مسیرهای جایگزین را مطرح میکند.
توسعه زیرساختهای حملونقل و ترانزیت افغانستان، بهویژه مسیرهای ارتباطی این کشور با آسیای مرکزی، میتواند امکان دور زدن محدودیتهای احتمالی ترکمنستان و ایجاد مسیرهای متنوعتر برای دسترسی به بازارهای منطقه را فراهم کند.
در مجموع، صف کامیونها در مرز ازبکستان و قزاقستان و ازدحام در مسیرهای زمینی آسیای مرکزی، نشانهای از تغییر جریانهای لجستیکی منطقه و فرصتی برای بازتعریف نقش ایران در شبکه حملونقل و ترانزیت آسیای مرکزی است.
