بجنورد- ایرنا- مراقبت از بیماران، جدای از امکانات به نیروی انسانی کافی و توزیع متناسب نیروی پرستاری نیاز دارد؛ موضوعی که در خراسان‌شمالی با کمبود ۲۴۲ نیروی پرستاری در مراکز درمانی همراه و تامین نیروی مورد نیاز را به یکی از مسائل مهم سلامت استان تبدیل کرده است.
به گزارش ایرنا، بیمارستان برای بسیاری از مردم، پناهگاهی در روزهای دشوار بیماری و جایی برای بازگشت به سلامتی و آرامش است.
جایی که بیماران در کنار دارو و درمان به مراقبت مستمر، توجه انسانی و حضور پرستارانی نیاز دارند که در لحظه‌های سخت، همراه و پشتیبان آنان باشند.
پرستاری تنها به انجام اقدامات درمانی محدود نمی‌شود بلکه صبوری در برابر نگرانی بیماران، پاسخگویی به پرسش‌های خانواده‌ها و تلاش برای کاستن از رنج انسان‌ها نیز بخشی از این مسوولیت حرفه‌ای و انسانی است.
نیروی انسانی کافی و توزیع متناسب کادر پرستاری در پس این تلاش روزانه نقشی تعیین‌کننده در استمرار خدمات درمانی دارد زیراکه کیفیت مراقبت، افزون بر دانش و مهارت پرستاران به فرصت و توان آنان برای رسیدگی به نیازهای بیماران نیز وابسته است.
کمبود ۲۴۲ نیروی پرستاری در مراکز درمانی خراسان‌شمالی بار دیگر ضرورت توجه به این بخش مهم از نظام سلامت را مطرح کرد.
اگرچه شمار پرستاران استان نسبت به سال گذشته ۶۶ نفر افزایش یافته است اما آمارهای اعلام‌شده همچنان از فاصله میان نیروی انسانی موجود و نیاز مراکز درمانی حکایت دارد.
پرستاری؛ روایت روزهای دشوار و امید به مراقبت بهتر
یکی از پرستاران خراسان شمالی در این باره می گوید: پرستاری تنها مراقبت از جسم بیمار نیست؛ همراهی با انسان‌هایی است که در یکی از حساس‌ترین روزهای زندگی خود به توجه، آرامش و حمایت نیاز دارند.
وی می افزاید: با این حال، تحقق این مسوولیت در کنار حجم بالای کار و محدودیت نیروی انسانی می‌تواند دشواری‌های بیشتری به همراه داشته باشد.
این پرستار ادامه می دهد: وقتی وارد بخش می‌شویم، می‌دانیم که هر بیمار شرایط و نیازهای خاص خودش را دارد، یکی به مراقبت بیشتری نیاز دارد، دیگری نگران نتیجه درمان است و بیماری هم هست که بیشتر از هر چیز می‌خواهد کسی چند دقیقه کنارش بنشیند و به حرف‌هایش گوش بدهد.
وی می گوید: ما تلاش می‌کنیم به همه بیماران رسیدگی کنیم اما گاهی حجم کار به اندازه‌ای است که باید زمان و توان خود را با دقت بیشتری مدیریت کنیم.
یکی دیگر از پرستاران بیمارستان امام حسن (ع) می گوید: پرستاری تنها انجام وظایف مشخص در یک شیفت نیست ما با نگرانی خانواده‌ها، ترس بیماران و لحظه‌هایی روبه‌رو هستیم که یک بیمار به حمایت بیشتری احتیاج دارد.
وی می افزاید: در چنین شرایطی، حضور نیروی کافی اهمیت زیادی پیدا می‌کند زیرا هرچه تقسیم کار مناسب‌تر باشد، امکان رسیدگی به نیازهای مختلف بیماران نیز بیشتر فراهم می‌شود.
وی ادامه می دهد: وقتی تعداد بیماران زیاد است، کارها پشت سر هم قرار می‌گیرند و مسوولیت‌ها پایان نمی‌یابند برای همین، تقویت کادر پرستاری تنها به معنای اضافه شدن چند نفر به مجموعه نیست بلکه می‌تواند به تقسیم مناسب‌تر وظایف، کاهش فشار کاری و فراهم شدن فرصت بیشتر برای توجه به بیماران کمک کند.
افزایش شمار پرستاران در کنار تداوم کمبود
رییس دانشگاه علوم پزشکی، خدمات بهداشتی و درمانی خراسان‌شمالی با اشاره به وضعیت نیروی انسانی مراکز درمانی استان اظهار کرد: شمار نیروهای پرستاری نسبت به سال گذشته ۶۶ نفر افزایش یافته است اما این میزان همچنان پاسخگوی نیازهای درمانی نیست.
اکنون یکهزار و ۲۱۳ پرستار و در مجموع یکهزار و ۴۹۲ نفر کادر پرستاری در مراکز درمانی استان مشغول فعالیت هستند
دکتر سیداحمد هاشمی افزود: اکنون یکهزار و ۲۱۳ پرستار و در مجموع یکهزار و ۴۹۲ نفر کادر پرستاری در مراکز درمانی استان مشغول فعالیت هستند.
وی با بیان اینکه کمبود نیروی انسانی در بخش پرستاری ۲۴۲ نفر برآورد شده است، گفت: تامین نیروی انسانی متناسب با نیاز مراکز درمانی و توزیع عادلانه آن، از موضوعات مهم حوزه سلامت به شمار می‌رود.
توزیع نیرو متناسب با نیاز بیمارستان‌ها
همه بخش‌های بیمارستانی به یک میزان نیروی پرستاری نیاز ندارند به گونه ای که تعداد تخت‌های فعال، حجم مراجعات، نوع خدمات درمانی و میزان مراقبت مورد نیاز بیماران از جمله عواملی است که باید در برنامه‌ریزی برای توزیع نیروی انسانی مورد توجه قرار گیرد.
توزیع متناسب نیروی پرستاری باید بر اساس ظرفیت بیمارستان‌ها، تعداد تخت‌های فعال، حجم مراجعات بیماران و نیاز هر بخش انجام شود
هاشمی با تاکید بر اهمیت عدالت در توزیع نیروها، بیان کرد: توزیع متناسب نیروی پرستاری باید بر اساس ظرفیت بیمارستان‌ها، تعداد تخت‌های فعال، حجم مراجعات بیماران و نیاز هر بخش انجام شود تا امکان ارایه خدمات مطلوب‌تر به بیماران فراهم شود.
بر این اساس، مدیریت نیروی انسانی در مراکز درمانی تنها به افزایش تعداد پرستاران محدود نمی‌شود بلکه شناخت دقیق نیاز هر بیمارستان و تخصیص نیرو بر پایه شاخص‌های مشخص نیز اهمیت دارد.
| شاخص | آمار |
| تعداد پرستاران شاغل | یکهزار و ۲۱۳ نفر |
| مجموع نیروی پرستاری | یکهزار و ۴۹۲ نفر |
| افزایش شمار پرستاران نسبت به سال گذشته | ۶۶ نفر |
| کمبود نیروی پرستاری | ۲۴۲ نفر |
| تعداد تخت‌های فعال بیمارستانی | یکهزار و ۴۴۹ |
| نسبت پرستار به تخت فعال | ۱ |
| نسبت مجموع کادر پرستاری به تخت | ۱.۰۲ نفر |
| ضریب اعلام‌شده وزارت بهداشت برای تأمین نیروی انسانی | ۱.۲ |
نسبت پرستار به تخت؛ معیاری برای ارزیابی نیازها
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی رییس دانشگاه علوم پزشکی خراسان‌شمالی، بیمارستان‌های زیرپوشش این دانشگاه یکهزار و ۴۴۹ تخت فعال دارند.
وی نسبت پرستار به تخت فعال را یک نفر و نسبت مجموع کادر پرستاری به تخت را ۱.۰۲ نفر اعلام کرد.
نسبت پرستار به تخت فعال را یک نفر و نسبت مجموع کادر پرستاری به تخت را ۱.۰۲ نفر
هاشمی همچنین با اشاره به ضریب ۱.۲ مورد اشاره وزارت بهداشت برای تامین نیروی انسانی، کمبود ۲۴۲ نیروی پرستاری در استان را یادآور شد.
ارزیابی وضعیت نیروی انسانی، افزون بر شمار تخت‌های بیمارستانی به بررسی میزان فعالیت مراکز درمانی و نیاز بخش‌های مختلف نیز وابسته است.
از این رو برنامه‌ریزی برای تامین نیروی پرستاری باید بر پایه مجموعه‌ای از شاخص‌ها انجام شود تا منابع انسانی متناسب با شرایط واقعی هر مرکز در اختیار آن قرار گیرد.
تامین نیروی انسانی؛ ضرورتی برای ارتقای مراقبت
رییس دانشگاه علوم پزشکی خراسان‌شمالی تاکید کرد: توجه به شاخص‌های استاندارد نیروی انسانی و بررسی نیاز واقعی مراکز درمانی می‌تواند در برنامه‌ریزی برای جذب نیرو و کاهش نابرابری در توزیع کادر پرستاری موثر باشد.
وی خاطرنشان کرد: ارزیابی وضعیت نیروی انسانی باید با در نظر گرفتن تعداد تخت‌های بیمارستانی، میزان فعالیت مراکز درمانی و نیاز بخش‌های مختلف انجام شود تا زمینه ارتقای کیفیت مراقبت‌های پرستاری و بهبود خدمات‌رسانی به بیماران فراهم شود.
افزایش ۶۶ نفری شمار نیروهای پرستاری در کنار کمبود اعلام‌شده ۲۴۲ نفر، بیانگر آن است که تامین نیروی انسانی همچنان یکی از نیازهای مراکز درمانی استان است.
پیگیری این نیاز از مسیر جذب نیرو، توزیع متناسب نیروی پرستاری و ارزیابی مستمر شرایط بیمارستان‌ها می‌تواند به تقویت ظرفیت خدمات درمانی کمک کند.
خراسان شمالی دارای ۱۰ بیمارستان و هزار و ۳۳۴ تخت بیمارستانی است و اکنون پنج هزار نفر در حوزه سلامت این استان خدمت رسانی می کنند.