حوزه/ حجت‌الاسلام والمسلمین علیان‌نژاد در پاسخ به استفتایی پیرامون دریافت مبلغ مازاد بر اصل وام از سوی بدهکار به انگیزه تشکر، با تشریح فتوای حضرت آیت‌الله مکارم شیرازی تأکید کرد که در صورت عدم وجود هرگونه «شرط قبلی»، این اقدام نه‌تنها مصداق ربا نیست، بلکه عملی مستحب و دارای سفارش مؤکد در سیره اهل‌بیت (ع) به شمار می‌رود.
به گزارش خبرگزاری حوزه، سنت حسنه قرض‌الحسنه از والاترین دستورهای اقتصادی اسلام برای حل گره‌های معیشتی و تحکیم پیوندهای خویشاوندی است. با این حال، آگاهی دقیق از حدود فقهی آن برای پرهیز از شائبه ربا و صیانت از پاکی اموال ضرورت دارد. در این گزارش، پاسخ فقهی حجت‌الاسلام والمسلمین علیان‌نژاد بر اساس فتوای آیت‌الله مکارم شیرازی بررسی شده است.
سوال:
* مبلغ ۵۰ میلیون تومان به دامادم قرض داده ام و دامادم می گوید که ۵ میلیون تومان بیش از مبلغ اصلی، به عنوان تشکر از این کار، به من برمی گرداند. آیا این کار از نظر فقهی درست است و ربا محسوب نمی شود؟
پاسخ:
حجت الاسلام والمسلمین علیان نژاد با بیان فتوای حضرت آیت الله مکارم شیرازی در این باره پاسخ داده اند:
در صورتی که از ابتدا چنین چیزی شرط شود، ربا و حرام است؛ در آیات متعدد قرآن مجید و روایات فراوان معصومان (علیهم السلام) نیز این کار به شدت مذمت شده و برکت را از زندگی می برد. اما اگر چنین چیزی به هنگام قرض دادن شرط نشده باشد و قرض گیرنده به میل خود بخواهد مبلغ اضافه ای به عنوان تشکر و قدردانی به قرض دهنده بپردازد، نه تنها این کار اشکالی ندارد و منع نشده، بلکه نسبت به آن سفارش شده و عملی مستحب به شمار می رود.
شرح مسائل مربوط به ربا را می توانید در کتاب «ربا و بانکداری» حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مدظله العالی) مطالعه کنید.