رئیس شورای حل اختلاف استان خوزستان با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی در تحقق عدالت، گفت: در سال گذشته و شش‌ماهه نخست امسال، نزدیک به ۵۰ هزار پرونده پیش از ورود به دستگاه قضایی با همت بزرگان، سران عشایر، مصلحان اجتماعی و اعضای شورا‌های حل اختلاف استان خوزستان مورد رسیدگی قرار گرفت و مسیر صلح و سازش را طی کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحمید امانت بهبهانی، در سخنرانی پیش از خطبه‌های نماز جمعه به مناسبت فرارسیدن سالروز تأسیس شورا‌های حل اختلاف، با اشاره به گذشت ۲۵ سال از شکل‌گیری شورا‌های حل اختلاف، اظهار کرد: فلسفه تأسیس شورا‌های حل اختلاف، تقویت یکی از دو بال اساسی دستگاه قضایی، یعنی توسعه فرهنگ صلح، سازش، عفو و گذشت و بهره‌گیری از ظرفیت‌های اجتماعی مردم در حل‌وفصل اختلافات است.
وی با تبیین رسالت‌های بنیادین دستگاه قضایی عنوان داشت: دستگاه قضایی در کنار وظایف خطیر خود در اجرای قانون، مقابله با فساد، صیانت از حقوق عمومی، احقاق حق و برقراری عدالت، رسالت دیگری نیز بر عهده دارد و آن ایجاد آرامش و آسایش اجتماعی از طریق پیشگیری از اختلافات، ترویج فرهنگ گذشت و فراهم‌سازی زمینه سازش میان مردم است؛ رسالتی که تحقق آن بدون مشارکت آحاد جامعه و استفاده از سرمایه‌های اجتماعی امکان‌پذیر نخواهد بود.
رئیس شورای حل اختلاف استان خوزستان با بیان اینکه شورا‌های حل اختلاف تجلی عینی مشارکت مردم در تحقق عدالت هستند، تصریح کرد: مردم باید هر دو جلوه دستگاه قضایی را در جامعه مشاهده کنند؛ هم اقتدار قانون در احقاق حق و مقابله با تعدی و فساد و هم رأفت، حکمت و تدبیر در ایجاد سازش، ترمیم روابط اجتماعی و بازگرداندن آرامش به خانواده‌ها و جامعه. شورا‌های حل اختلاف با همین رویکرد شکل گرفته‌اند تا ظرفیت‌های ارزشمند مردمی در کنار دستگاه قضایی قرار گیرد و اختلافات، پیش از تبدیل‌شدن به پرونده‌های قضایی پیچیده، از طریق گفت‌و‌گو، تفاهم و مصالحه برطرف شود.
خوزستان؛ سرزمین دیرپای صلح، گذشت و همبستگی اقوام
حجت‌الاسلام والمسلمین امانت بهبهانی با اشاره به پیشینه فرهنگی و اجتماعی استان خوزستان در عرصه صلح و سازش، خاطرنشان کرد: مردم خوزستان از دیرباز و در امتداد سنت‌های اصیل نیاکان خود از پیشگامان فرهنگ اصلاح ذات‌البین، عفو و گذشت بوده‌اند. سیاه‌چادر‌های بختیاری و مضیف‌های عشایر غیور عرب در طول تاریخ کانون گفت‌و‌گو، ریش‌سفیدی، رفع کدورت‌ها، فصل خصومت‌ها و بازگرداندن پیوند‌های برادری میان خانواده‌ها و طوایف بوده‌اند.
وی ادامه داد: این سرمایه فرهنگی و اجتماعی، میراث گران‌بهایی است که باید آن را پاس داشت و در مسیر خدمت به مردم و تحقق عدالت اجتماعی به کار گرفت. بزرگان، معتمدان، شیوخ، سران عشایر و شخصیت‌های اثرگذار اجتماعی در خوزستان از ظرفیت و نفوذ معنوی ارزشمندی برخوردارند که می‌تواند بسیاری از اختلافات را پیش از ورود به فرایند‌های رسمی قضایی با تدبیر، حکمت و کلام نافذ به سازش منتهی کند.
عدالت با مشارکت مردم گستره‌ای فراگیرتر می‌یابد
معاون قضایی رئیس کل دادگستری استان خوزستان با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیت‌های مردمی در کنار امکانات دستگاه قضایی، اظهار کرد: گستردگی مسائل و نیاز‌های جامعه، محدودیت منابع انسانی و ضرورت رسیدگی دقیق و به‌موقع به پرونده‌ها، اقتضا می‌کند که از توان و مشارکت مردم در حل اختلافات بهره‌گیری شود. هیچ دستگاهی به‌تنهایی نمی‌تواند تمامی ظرفیت‌های لازم برای حل‌وفصل همه مسائل اجتماعی را در اختیار داشته باشد؛ ازاین‌رو، مشارکت مردم و فعال‌سازی سرمایه‌های اجتماعی، ضرورتی انکارناپذیر در تحقق عدالت و کاهش ورودی پرونده‌ها به محاکم است.
وی با تأکید بر اینکه استفاده از ظرفیت‌های مردمی همواره مورد توجه بنیان‌گذاران و مسئولان عالی نظام قضایی بوده است، افزود: مردمی‌سازی فرایند حل اختلاف به معنای تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی و بازگرداندن نقش مؤثر مردم به عرصه حل مسائل جامعه است. شورا‌های حل اختلاف بستری فراهم کرده‌اند تا بزرگان و معتمدان محلی در کنار دستگاه قضایی برای پایان‌دادن به خصومت‌ها و استقرار آرامش و تفاهم گام بردارند.
مختومه‌شدن حدود ۵۰ هزار پرونده با تلاش مصلحان و بزرگان خوزستان
رئیس شورای حل اختلاف استان خوزستان در تشریح بخشی از عملکرد این مجموعه، از رسیدگی به نزدیک به ۵۰ هزار پرونده پیش از ورود به دستگاه قضایی در سال گذشته و شش‌ماهه نخست سال جاری خبر داد و تصریح کرد: این موفقیت ارزشمند با اتکا به ظرفیت اقوام، ایلات، طوایف، بزرگان، سران عشایر، مصلحان اجتماعی و همراهی مجموعه شورای حل اختلاف استان محقق شده است.
وی ابراز داشت: این آمار نشان‌دهنده ظرفیت عظیم اجتماعی خوزستان و جایگاه تعیین‌کننده فرهنگ صلح و سازش در حل مسائل و اختلافات مردم است؛ ظرفیتی که اگر به‌درستی شناسایی، سازماندهی و حمایت شود، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش مراجعات قضایی، پیشگیری از استمرار اختلافات و تحکیم پیوند‌های اجتماعی ایفا کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین امانت بهبهانی با اشاره به توسعه شبکه مصلحان و همیاران صلح در استان تصریح کرد: طی چهار سال گذشته، شمار یاران و همیاران صلح استان به حدود دو هزار نفر افزایش یافته است و این امر بیانگر عزم جدی مجموعه شورای حل اختلاف برای گسترش مشارکت اجتماعی و بهره‌گیری از توان بزرگان و معتمدان در مسیر اصلاح ذات‌البین است.
وی تأکید کرد: این افراد سرمایه‌های اجتماعی ارزشمندی هستند که با برخورداری از مقبولیت مردمی، شناخت دقیق از مناسبات قومی و اجتماعی و نفوذ کلام در میان اقشار مختلف، می‌توانند در خاموش‌کردن آتش اختلافات، جلوگیری از گسترش کدورت‌ها و استقرار صلح و آرامش نقشی ماندگار ایفا کنند.
صلح و سازش؛ فراتر از مختومه‌کردن پرونده‌ها
رئیس شورای حل اختلاف استان خوزستان در ادامه با تبیین آثار اجتماعی فرهنگ سازش خاطرنشان کرد: ارزش واقعی صلح و سازش صرفاً در مختومه‌شدن یک پرونده خلاصه نمی‌شود؛ دستاورد بزرگ‌تر آن، احیای روابط انسانی، جلوگیری از تداوم کینه و کدورت، حفظ بنیان خانواده‌ها، صیانت از پیوند‌های خویشاوندی و تقویت همبستگی میان اقوام و طوایف است.
وی افزود: گاهی یک گفتگوی خیرخواهانه، میانجیگری یک بزرگ و اقدام دلسوزانه یک مصلح اجتماعی می‌تواند از شکل‌گیری اختلافات عمیق و پیامد‌های جبران‌ناپذیر جلوگیری کند. این همان رسالت ارزشمند و تمدنی شورا‌های حل اختلاف است که در کنار مأموریت‌های قانونی دستگاه قضایی، زمینه‌ساز تحقق آرامش پایدار در جامعه می‌شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین امانت بهبهانی با قدردانی از همراهی رئیس کل دادگستری استان خوزستان، مسئولان قضایی، اعضای شورا‌های حل اختلاف، بزرگان عشایر، سران طوایف، شیوخ، معتمدان و مصلحان اجتماعی، بر تداوم مسیر توسعه فرهنگ صلح و سازش و تقویت مشارکت مردم در حل اختلافات تأکید کرد.
رئیس شورای حل اختلاف استان خوزستان در ادامه با تأکید بر جایگاه راهبردی میانجیگری و داوری در نظام حل اختلاف، خاطرنشان کرد: توسعه این شیوه‌های کارآمد و مسالمت‌آمیز، ضمن تسریع در حل‌وفصل اختلافات، زمینه‌ساز کاهش اطاله دادرسی، ارتقای رضایتمندی عمومی و تحکیم اعتماد اجتماعی خواهد بود.
وی ابراز داشت: میانجیگری و داوری با تکیه بر گفت‌و‌گو، تفاهم، بی‌طرفی و مشارکت آگاهانه طرفین اختلاف، فرصتی ارزشمند برای تحقق عدالت توافقی و فصل خصومت‌ها فراهم می‌آورد و توسعه این ظرفیت‌ها از اولویت‌های مجموعه معاونت حل اختلاف استان است.
حجت‌الاسلام والمسلمین امانت بهبهانی در پایان ابراز امیدواری کرد که با هم‌افزایی ظرفیت‌های مردمی و قضایی، فرهنگ عفو، گذشت و اصلاح ذات‌البین بیش از پیش در جامعه نهادینه شود و خوزستان همچنان به‌عنوان سرزمین همدلی، برادری، بزرگواری و پیشگامی در عرصه صلح و سازش بدرخشد.