ایلان ماسک سریع‌تر از پیش‌بینی‌ها به سمت ادغام تسلا و اسپیس‌ایکس حرکت می‌کند. بر اساس گزارشی از بلومبرگ، احتمال دارد توافق این دو شرکت در ماه دسامبر اعلام شود؛ معامله‌ای که در صورت نهایی شدن، بزرگ‌ترین ادغام شرکتی تاریخ خواهد بود. تسلا قرار است نشست سالانه سهام‌داران خود را در سوم دسامبر برگزار کند. نکته
ایلان ماسک سریع‌تر از پیش‌بینی‌ها به سمت ادغام تسلا و اسپیس‌ایکس حرکت می‌کند. بر اساس گزارشی از بلومبرگ، احتمال دارد توافق این دو شرکت در ماه دسامبر اعلام شود؛ معامله‌ای که در صورت نهایی شدن، بزرگ‌ترین ادغام شرکتی تاریخ خواهد بود.
تسلا قرار است نشست سالانه سهام‌داران خود را در سوم دسامبر برگزار کند. نکته مهم اینکه اعضای هیئت‌مدیره‌ای که باید چنین توافقی را تأیید کنند نیز در همین نشست برای انتخاب مجدد در معرض رأی سهام‌داران قرار می‌گیرند.
مذاکرات بر سر قیمت و میزان کنترل
بر اساس اطلاعات منابع بلومبرگ، مذاکرات اکنون وارد مرحله تعیین شرایط مالی و میزان کنترل طرفین شده است. هیئت‌مدیره‌ها و مشاوران هر دو شرکت نیز در این گفت‌وگوها حضور دارند. هدف اولیه، اعلام توافق در ماه دسامبر خواهد بود، اما احتمال دارد نهایی شدن آن به اوایل سال ۲۰۲۷ موکول شود.
یکی از موضوعات اصلی مذاکرات، تعداد سهام اسپیس‌ایکس است که در ازای سهام تسلا به سرمایه‌گذاران این شرکت تعلق می‌گیرد. بنابراین، همان‌طور که انتظار می‌رفت، ساختار احتمالی معامله به شکلی طراحی شده که اسپیس‌ایکس تسلا را تحت مالکیت خود درآورد، نه اینکه تسلا خریدار اسپیس‌ایکس باشد.
ارزش‌گذاری دو شرکت نیز چنین احتمالی را تقویت می‌کند. ارزش اسپیس‌ایکس پس از عرضه اولیه سهام در ماه ژوئن به بیش از ۱.۹ تریلیون دلار رسیده، در حالی که ارزش تسلا حدود ۱.۵ تریلیون دلار برآورد می‌شود.
برای مقایسه، رکورد بزرگ‌ترین معامله شرکتی تاریخ همچنان در اختیار خرید شرکت مانسمان توسط وودافون در سال ۲۰۰۰ به ارزش معادل ۱۸۳ میلیارد دلار قرار دارد. حتی خرید حدود ۲۵۰ میلیارد دلاری شرکت هوش مصنوعی xAI توسط اسپیس‌ایکس در اوایل سال جاری میلادی نیز در برابر معامله احتمالی جدید بسیار کوچک‌تر به نظر می‌رسد. هیچ‌یک از دو شرکت تاکنون درباره این گزارش اظهارنظر رسمی نکرده‌اند. با انتشار خبر مذاکرات، سهام تسلا در مقطعی تا ۱.۹ درصد افزایش یافت.
روند ادغام از ماه مه آغاز شد؛ زمانی که ایلان ماسک چند هفته پیش از عرضه اولیه سهام اسپیس‌ایکس، برای نخستین بار احتمال ادغام این دو شرکت را مطرح کرد.
در آن زمان، این معامله به‌عنوان چهارمین مورد از معاملات بیش از یک میلیارد دلاری میان شرکت‌های تحت مدیریت ماسک و مرتبط با منافع تجاری او مطرح شد. پیش از آن، خرید سولارسیتی، تصاحب توییتر و تغییر نام آن به ایکس و همچنین سرمایه‌گذاری ۲ میلیارد دلاری تسلا در xAI که در نهایت به سهام اسپیس‌ایکس تبدیل شد، در همین چارچوب قرار گرفته بودند.
در ماه اکتبر نیز اسناد پیشنهادی تسلا برای رأی‌گیری سهام‌داران، نشانه‌هایی از آماده‌سازی هیئت‌مدیره برای ادغام احتمالی با اسپیس‌ایکس داشت.
ایرا اهرنپرایس، رئیس کمیته‌های جبران خدمات و حاکمیت شرکتی تسلا، از ماه فوریه در هیئت‌مدیره اسپیس‌ایکس حضور دارد. فهرست موضوعات نشست سوم دسامبر نیز محدود به انتخاب مجدد ایلان ماسک، رابین دنهلم، رئیس هیئت‌مدیره، و جی‌بی استرابل برای دوره‌ای تا سال ۲۰۲۹، رأی‌گیری درباره پرداخت حقوق مدیران و انتخاب حسابرس شرکت شده است.
یک روز پس از انتشار این اطلاعات، ماسک تأیید کرد که هیئت‌مدیره هر دو شرکت کمیته‌های ویژه‌ای برای بررسی احتمال ادغام تشکیل داده‌اند.
ایلان ماسک در هر صورت برنده معامله خواهد بود
موضوع حاکمیت شرکتی و نحوه کنترل شرکت‌ها، مهم‌ترین مسئله‌ای است که سهام‌داران تسلا باید به آن توجه کنند. ایلان ماسک مالک حدود ۲۰ درصد سهام تسلاست، اما بر اساس اسناد ثبت عرضه اولیه سهام اسپیس‌ایکس، به کمک سهام دارای حق رأی چندبرابری، کنترل حدود ۸۵ درصد قدرت رأی این شرکت را در اختیار دارد.
در نتیجه، تبدیل سهام تسلا به سهام اسپیس‌ایکس به معنای تغییر از ساختاری با اصل یک سهم، یک رأی به شرکتی خواهد بود که کنترل آن عملاً در اختیار ماسک قرار گرفته است.
از سوی دیگر، خود معامله نیز می‌تواند منافع مالی قابل‌توجهی برای ماسک به همراه داشته باشد. طبق شرایط مربوط به تغییر کنترل در بسته پاداش مدیرعاملی سال ۲۰۲۵ او، در صورت وقوع چنین معامله‌ای، دیگر نیازی به تحقق برخی اهداف عملیاتی نخواهد بود و معیار ارزش بازار بر اساس قیمت تعیین‌شده در معامله محاسبه می‌شود. همچنین سهام‌هایی که شرایط دریافت آن‌ها محقق شده، بلافاصله آزاد خواهند شد.
بر اساس تعداد سهام ذکرشده در اسناد پیشنهادی تسلا، اگر ارزش این شرکت در معامله ۲ تریلیون دلار تعیین شود، یعنی حدود ۳۳ درصد بالاتر از ارزش معاملاتی فعلی آن، نخستین مرحله از پاداش مبتنی بر ارزش بازار ماسک همان لحظه فعال خواهد شد.
علاوه بر این، ۲۸۶ میلیون سهم محدودشده‌ای که ماسک در بسته پاداش سال ۲۰۱۸ دریافت کرده بود نیز در صورت تغییر کنترل شرکت، مشمول آزادسازی سریع‌تر خواهند شد.
مشکل فعالیت تسلا در چین همچنان پابرجاست
بلومبرگ گزارش داده یکی از موانع اصلی ادغام، چگونگی جداسازی و حفاظت از فعالیت‌های تجاری تسلا در چین خواهد بود.
یکی از تحلیلگران جی‌پی مورگان، فعالیت‌های دفاعی و دولتی اسپیس‌ایکس و حضور گسترده تسلا در بازار چین را دو موضوع متضاد و چالش‌برانگیز برای نهادهای نظارتی و سهام‌داران توصیف کرده است.
این مسئله پیش‌تر نیز مطرح شده بود. روزنامه وال‌استریت ژورنال در ماه ژوئیه گزارش داد که تسلا فروش یا جداسازی فعالیت‌های خود در چین را بررسی می‌کند؛ ادعایی که ایلان ماسک آن را رد کرد.
کارخانه گیگافکتوری شانگهای، پربازده‌ترین مرکز تولیدی تسلا به شمار می‌رود و بیش از نیمی از خودروهای این شرکت را تولید می‌کند. این کارخانه تنها در ماه اکتبر ۶۷ هزار و ۸۲۹ دستگاه خودرو به بازار عرضه کرد.
مسائل سیاسی نیز عامل پیش‌بینی‌ناپذیر دیگری در این معامله به شمار می‌روند. پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، دموکرات‌ها کنترل کنگره را به دست گرفته‌اند و اعلام کرده‌اند فعالیت‌های شرکت‌های ماسک و ارتباطات سیاسی او را با دقت بیشتری بررسی خواهند کرد.
بلومبرگ پیش‌تر گزارش داده بود که شرکت‌های تحت مدیریت ماسک تمایل دارند پیش از پایان دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، فرایند ادغام را به سرانجام برسانند.
احتمالاً نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا می‌تواند روند ادغام را سرعت ببخشد. دموکرات‌ها تا ماه ژانویه رسماً فعالیت خود را آغاز نمی‌کنند و ماسک احتمالاً قصد دارد پیش از آن، مراحل معامله را تا حد امکان پیش ببرد.
یک کارشناس درباره کمیته‌های مستقل تشکیل‌شده برای بررسی ادغام دیدگاه انتقادی دارد و معتقد است:
این کمیته‌های مستقل بیشتر شبیه یک شوخی هستند. هیچ‌کس واقعاً چنین ادعایی را باور نمی‌کند، اما به نظر نمی‌رسد سهام‌داران تسلا هم در این مرحله اهمیت چندانی به آن بدهند. سهام تسلا طی چهار سال گذشته عملکرد ناامیدکننده‌ای داشته و بهترین شانس سهام‌داران برای کسب بازدهی، شاید یک معامله دیگر میان شرکت‌های تحت کنترل ماسک باشد.
تسلا در اصل شرکتی فعال در حوزه خودرو و انرژی محسوب می‌شود که با کاهش فروش خودروهای خود مواجه شده است. اکنون احتمال دارد این شرکت در مجموعه‌ای ادغام شود که فعالیت اصلی آن در حوزه موشک، ماهواره و هوش مصنوعی قرار دارد؛ شرکتی که ارزش‌گذاری بالاتری دارد و کنترل آن نیز در اختیار یک نفر است.
به نظر می‌رسد این معامله مرحله نهایی برنامه ماسک برای ترکیب شرکت‌های مختلف تحت مدیریت خودش باشد. دست‌کم چنین برداشتی وجود دارد که او برای پنهان کردن عملکرد ضعیف برخی کسب‌وکارهایش، به‌تدریج گزینه‌های کمتری برای ادغام در اختیار خواهد داشت.