بهناز اکبرپور، کارشناس بازار سرمایه، با تأکید بر ارزندگی سهام و رشد سودآوری شرکت‌ها، معتقد است تکرار تنش‌های سیاسی بدون آسیب به زیرساخت‌های اقتصادی، لزوماً به ریزش سنگین بورس منجر نخواهد شد.
آرمان زارعی: بازار سرمایه از ابتدای آبان ۱۴۰۵ روزهای پرنوسانی را پشت سر گذاشته است. بورس تهران در نخستین روزهای ماه با فشار فروش و افت شاخص‌ها مواجه شد و در پنجم آبان نیز شاخص کل کاهش ۱.۸۸ درصدی را تجربه کرد. این روند در روزهای بعد ادامه یافت و شاخص کل تا محدوده ۷.۶ میلیون واحد عقب نشست. با این حال، امروز شنبه ۱۶ آبان، شاخص کل با جهشی بیش از ۱۶۰ هزار واحدی بار دیگر از مرز ۸ میلیون واحد عبور کرد؛ اتفاقی که بار دیگر توجه سرمایه‌گذاران را به تحولات بورس جلب کرده است.
بهناز اکبرپور، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌وگو با خبرآنلاین با بررسی وضعیت معاملات و عملکرد شرکت‌های بورسی اظهار کرد: بازار سرمایه طی روزهای اخیر با افت نسبی شاخص کل و نوعی استراحت مقطعی در تابلوی معاملات همراه بوده است تا شرایط سیاسی حاکم بر کشور و منطقه را ارزیابی کند. برای درک بهتر وضعیت بازار، بررسی آمارهای کلان از ابتدای سال جاری می‌تواند تصویر روشن‌تری ارائه دهد.
وی افزود: از ابتدای سال تاکنون بازدهی شاخص کل به ۱۰۶ درصد و شاخص هم‌وزن به ۱۲۸ درصد رسیده است. اختلاف عملکرد این دو شاخص نشان می‌دهد نمادهای کوچک و متوسط بازار نیز با پویایی و استقبال مناسبی از سوی نقدینگی مواجه بوده‌اند. همچنین میانگین ارزش معاملات روزانه از ابتدای سال ۳۵ همت بوده و مجموع ورود نقدینگی حقیقی‌ها به چرخه معاملات به ۷۳ همت رسیده است.
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: با وجود این عملکرد، در معاملات روزهای اخیر حدود ۲۱ همت خروج نقدینگی از بازار به ثبت رسیده و ارزش معاملات نیز به سطوح پایین‌تر از ۴۰ همت رسیده است. این وضعیت بیش از آنکه نشان‌دهنده تغییر بنیادین شرایط بازار باشد، بیانگر احتیاط موقت بازیگران در برابر متغیرهای سیاسی و ریسک‌های سیستماتیک است.
جهش ۲۹۱ درصدی سود خالص شرکت‌های بورسی در تابستان
اکبرپور با تأکید بر ضرورت بررسی وضعیت بازار از منظر بنیادین و عملکرد واقعی شرکت‌ها گفت: یکی از مهم‌ترین اسناد تحلیلی برای ارزیابی چشم‌انداز بورس، گزارش‌های عملکرد فصل تابستان بود که در پایان مهرماه منتشر شد. این گزارش‌ها ارقام قابل‌توجهی از توان سودآوری شرکت‌های بورسی را به نمایش گذاشتند.
وی توضیح داد: بررسی عملکرد ۵۹۰ نماد بورسی نشان می‌دهد مجموع سود خالص این شرکت‌ها در تابستان ۱۴۰۵ به رقم بی‌سابقه ۱۲۱۲ همت رسیده است. این رقم در مقایسه با سود ۳۱۰ همتی تابستان سال گذشته، رشد ۲۹۱ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین سود خالص شرکت‌ها نسبت به ۶۴۶ همت ثبت‌شده در بهار امسال ۸۸ درصد افزایش داشته است.
این کارشناس بازار سرمایه افزود: حتی با محاسبه سود خالص دلاری و تعدیل اثر تورم نیز رشد ۸۶ درصدی نسبت به تابستان ۱۴۰۴ و افزایش ۶۰ درصدی نسبت به بهار ۱۴۰۵ به دست می‌آید. این ارقام نشان می‌دهد بدنه اصلی بازار از منظر سودآوری بنیادی در وضعیت مناسبی قرار دارد.
افت یک‌درصدی فروش شرکت‌ها بدون احتساب پالایشی‌ها
اکبرپور در ادامه به بررسی گزارش‌های تولید و فروش شرکت‌ها در مهرماه پرداخت و گفت: گزارش‌های ماهانه نیز اطلاعات ارزشمندی از وضعیت عملیاتی شرکت‌ها ارائه می‌کنند. در مهرماه، مجموع مبلغ فروش ۴۶۰ شرکت تولیدی و خدماتی به ۱۴۶۳ همت رسید که در مقایسه با مهر سال گذشته رشد ۱۲۰۰ درصدی و نسبت به میانگین شش‌ماهه امسال افزایش ۲۵ درصدی را نشان می‌دهد.
وی ادامه داد: البته مبلغ فروش شرکت‌ها در نگاه نخست نسبت به شهریورماه با افت ۱۵ درصدی همراه بوده است، اما برای تحلیل دقیق‌تر این کاهش باید ترکیب شرکت‌ها و سهم گروه‌های مختلف را در نظر گرفت. شش شرکت پالایشی به دلیل نوسانات نرخ محصولات در شرایط اضطرار، وزن بالایی در کاهش مبلغ فروش داشته‌اند.
این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: اگر این شش شرکت پالایشی را از محاسبات خارج کنیم، مبلغ فروش شرکت‌های مورد بررسی در مهرماه به ۱۰۲۵ همت می‌رسد و افت آن نسبت به ماه گذشته تنها یک درصد خواهد بود. بنابراین عملکرد عملیاتی کلیت بازار در مهرماه تفاوت معناداری با شهریور نداشته و نمی‌توان از بروز رکود گسترده در فروش شرکت‌ها صحبت کرد.
فاصله ۴۵ درصدی ارز حواله و آزاد به نفع سودآوری شرکت‌ها
اکبرپور با اشاره به تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی بر عملکرد شرکت‌های بورسی اظهار کرد: در کنار گزارش‌های درون‌شرکتی، روند متغیرهای اقتصادی نیز باید مورد توجه قرار گیرد. فاصله حدود ۴۵ درصدی میان نرخ ارز حواله و ارز آزاد، در کنار سیاست بانک مرکزی برای افزایش تدریجی و آرام نرخ ارز حواله، چشم‌انداز حاشیه سود شرکت‌ها را بهبود بخشیده است.
وی افزود: در بازار بورس کالا نیز هم‌زمان با رشد نرخ دلار آزاد و حواله، قیمت محصولات فلزی، به‌ویژه در زنجیره فولاد و محصولات پتروشیمی، روندی صعودی داشته است. حتی گروه‌هایی مانند سیمانی‌ها که طی ماه‌های گذشته با رکود قیمتی مواجه بودند، در هفته‌های اخیر رشد مناسبی را در بورس کالا تجربه کرده‌اند.
این کارشناس بازار سرمایه تأکید کرد: مجموع این تحولات می‌تواند به افزایش سودآوری عملیاتی شرکت‌ها منجر شود و در ارزیابی چشم‌انداز بازار باید آثار این تغییرات را در کنار گزارش‌های مالی شرکت‌ها در نظر گرفت.
نسبت P/E بازار به محدوده ۷ واحد رسید
اکبرپور در بخش دیگری از این گفت‌وگو به وضعیت ارزش‌گذاری بازار سرمایه اشاره کرد و گفت: مجموعه تحولات بنیادی و افزایش سودآوری شرکت‌ها باعث شده نسبت قیمت به درآمد یا همان P/E کل بازار با تعدیل مناسبی مواجه شود.
وی توضیح داد: پیش از انتشار گزارش‌های تابستان، نسبت P/E بازار به محدوده ۱۰.۳ واحد رسیده بود، اما پس از انتشار گزارش‌های سودآوری و اصلاح اخیر قیمت‌ها، این نسبت با کاهش قابل‌توجهی به حدود ۷ واحد رسیده است. این سطح از منظر ارزش‌گذاری، محدوده‌ای جذاب و ارزنده محسوب می‌شود و انتظار می‌رود بازار به این شرایط واکنش مثبتی نشان دهد.
این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: بررسی نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز نیز نشان می‌دهد این سهم‌ها از سقف‌های قیمتی اخیر خود بین ۱۵ تا ۲۵ درصد اصلاح کرده‌اند و نسبت‌های مالی آن‌ها در وضعیت ارزنده‌ای قرار گرفته است. به همین دلیل، زمینه برای بازگشت این نمادها به مدار صعودی فراهم شده است.
تکرار تنش سیاسی لزوماً به افت سنگین بورس منجر نمی‌شود
اکبرپور در ارزیابی سناریوهای سیاسی پیش‌روی بازار سرمایه اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم برای پیش‌بینی مسیر معاملات در ماه آینده، بررسی احتمال تشدید دوباره تنش‌ها و تأثیر آن بر بازار سهام است. اگر تنش احتمالی تکرار شود، اما آسیبی به زیرساخت‌های حیاتی اقتصادی کشور وارد نشود، می‌توان گفت افت‌های اخیر بازار بخش قابل‌توجهی از ریسک‌های سیاسی را پیش‌خور کرده است.
وی افزود: در چنین شرایطی نمی‌توان افتی سنگین و غیرقابل‌کنترل را برای تابلوی معاملات متصور بود. البته باید توجه داشت که شدت و دامنه واکنش بازار به تحولات سیاسی به ماهیت اتفاقات و میزان تأثیرگذاری آن‌ها بر متغیرهای اقتصادی بستگی دارد.
این کارشناس بازار سرمایه در مقابل، درباره احتمال کاهش تنش‌های سیاسی و بهبود شرایط دیپلماتیک گفت: اگر فضای سیاسی و دیپلماتیک به سمت تنش‌زدایی و بهبود حرکت کند، فنر فشرده‌شده قیمت‌ها با سرعت بالایی به سمت ارزش‌های ذاتی خود آزاد خواهد شد. در چنین شرایطی، ارزندگی ایجادشده در بسیاری از نمادها می‌تواند زمینه‌ساز افزایش تقاضا و بهبود معاملات شود.
چشم‌انداز بازار سرمایه در ماه‌های آینده
اکبرپور در جمع‌بندی ارزیابی خود از شرایط بازار سرمایه تأکید کرد: وضعیت کلان و بنیادی بازار در شرایط مطلوبی قرار دارد و استراحت‌های مقطعی و اصلاح‌های فرسایشی را باید بخشی طبیعی از روندهای صعودی بازار دانست.
وی افزود: وضعیت سودآوری شرکت‌ها، به‌ویژه در نمادهای کوچک‌تر و گروه‌های هم‌وزن، بسیار مناسب ارزیابی می‌شود. با توجه به عملکرد مالی شرکت‌ها، رشد سودآوری و ارزندگی قیمت‌ها، انتظار می‌رود بازار سرمایه در ماه‌های آینده جریانی آرام، منطقی و پیوسته را در مسیر رشد و تعادل تجربه کند.