حوزه/ پژوهشگرانی از ایران، عراق، لبنان و دیگر مراکز علمی در دومین پیش‌کنگره بین‌المللی هزاره حوزه علمیه نجف اشرف حضور یافتند و به بررسی میراث علمی این حوزه در قرن‌های نهم تا دوازدهم هجری پرداختند.
به گزارش سرویس بین الملل «خبرگزاری حوزه»، دومین پیش‌کنگره علمی بین‌المللی بزرگداشت هزاره تأسیس حوزه علمیه نجف اشرف، با حضور جمعی از علما، استادان و پژوهشگران حوزه‌های علمیه نجف و قم و محققانی از کشورهای مختلف، روزهای ۳۰ مهر و اول آبان ۱۴۰۵ در نجف اشرف برگزار شد.
این رویداد علمی، دومین نشست مقدماتی در مسیر برگزاری کنگره اصلی هزاره حوزه علمیه نجف است که قرار است در آینده نزدیک برگزار شود.
این پیش‌کنگره با عنوان «دستاوردهای علمی و معرفتی حوزه علمیه نجف اشرف از قرن نهم تا دوازدهم هجری»، با حمایت دبیرخانه کل آستان مقدس عباسی و به همت هیئت عالی احیای میراث و مرکز مطالعات و تحقیقات شیخ طوسی و با همکاری انجمن علمی و فکری العمید، دانشگاه‌های الکفیل و کوفه و دانشکده امام کاظم(ع)، شعبه نجف، برگزار شد.
در این گردهمایی علمی، جمعی از فضلای حوزه‌های علمیه قم و نجف، استادان دانشگاه و پژوهشگرانی از عراق، ایران، لبنان و دیگر مراکز علمی حضور داشتند و به بررسی ابعاد گوناگون میراث علمی و فکری حوزه نجف در چهار قرن مورد نظر پرداختند.
مراسم افتتاحیه روز پنجشنبه ۳۰ مهر در سالن شیخ انصاری مجتمع فکری امام مرتضی(ع) در منطقه حنانه نجف اشرف برگزار شد و حجت الاسلام و المسلمین سید احمد صافی، متولی شرعی آستان مقدس عباسی، در آن سخنرانی کرد. همچنین نمایندگان کمیته‌های علمی و اجرایی پیش‌کنگره به ارائه سخنان خود پرداختند.
از برنامه‌های مهم مراسم افتتاحیه، رونمایی از مجموعه‌ای از آثار علمی و تحقیقی منتشرشده از سوی هیئت عالی احیای میراث درباره میراث دانشمندان حوزه نجف در قرن‌های نهم تا دوازدهم هجری بود. همچنین فیلم مستندی از فعالیت‌ها و اقدامات مقدماتی بزرگداشت هزاره حوزه علمیه نجف به نمایش درآمد.
ارائه ۲۱ مقاله علمی در موضوعات مختلف
در نشست‌های تخصصی دو روز پیش‌کنگره، ۲۱ مقاله علمی و پژوهشی در محورهای فقه و اصول، علوم حدیث و رجال، کلام و علوم عقلی، قرآن و زبان و ادبیات عرب و تاریخ میراث علمی حوزه نجف معرفی شد.
در بخش علوم حدیث و رجال، مقالاتی با موضوع «نوآوری‌های رجالی صاحب معالم در کتاب منتقی الجمان»، «شیخ محمد بن علی اردبیلی و کتاب جامع الرواة»، «مبانی رجالی شیخ عبدالله تستری»، «اشتراک رجالی و راهکارهای آن در اندیشه صاحب مدارک» و «اصحاب اجماع در دیدگاه متأخران، به‌ویژه مکتب مقدس اردبیلی» ارائه شد.
همچنین بررسی نقش شیخ حسن بن زین‌الدین در شناسایی مشکلات اسناد روایات «تهذیب الأحکام» و پژوهشی درباره زندگی و فعالیت‌های شیخ قاسم بن محمد کاظمی نجفی، معروف به ابن‌الوندی، در حفظ و انتقال نسخه‌های «تهذیب الأحکام» و «الاستبصار»، از دیگر موضوعات این بخش بود.
در محور فقه و اصول، پژوهش‌هایی درباره «جایگاه تأسی به معصومان در استنباط فقهی از دیدگاه صاحب مدارک»، «نماز نافله در وقت فریضه و نماز قضا در مبنای صاحب مدارک»، «تزاحم واجب موسّع و واجب مضیّق و تأثیر آن در صحت عبادت از دیدگاه محقق کرکی، محقق نائینی و آیت‌الله خویی» و «دیدگاه محقق کرکی درباره ولایت پدر در ازدواج دختر بالغ و رشید» مطرح شد.
بررسی روش فقهی فیض‌الله تفرشی در کتاب «النور القمریة» و دستاوردهای فقهی میرزا محمد بن علی استرآبادی، به‌ویژه در کتاب «آیات الأحکام»، نیز از دیگر مباحث این محور بود.
در بخش کلام و علوم عقلی، پژوهشگران به بررسی «روش علمی شیخ خضر رازی حبلرودی در کتاب مفتاح الغرر»، «روش علمی و انتقادی محقق شیروانی در حواشی کلامی و فلسفی»، «وحدت و اختلاف در امت اسلامی با محوریت کتاب ضیاء العالمین علامه فتونی» و «آیه ولایت و دلالت‌های آن در اندیشه علامه فتونی» پرداختند.
در محور قرآن، زبان و ادبیات عرب نیز موضوعاتی همچون «روش تفسیری فخرالدین طریحی در فهم قرآن»، «شیوه استدلال شیخ احمد جزائری در تفسیر آیات احکام»، «روش طریحی در تنظیم مجالس حسینی در کتاب المنتخب» و «دیوان سید صادق فحام اعرجی به‌عنوان سندی تاریخی و ادبی از حیات علمی و اجتماعی نجف» بررسی شد.
رونمایی از آثار علمی و تجلیل از پژوهشگران
نشست‌های روز دوم در دانشگاه الکفیل برگزار شد و پژوهشگران به ارائه مقالات و بررسی دستاوردهای علمی دانشمندان حوزه نجف پرداختند.
در مراسم اختتامیه، نمایندگان هیئت‌های علمی شرکت‌کننده سخنرانی کردند، توصیه‌های پایانی پیش‌کنگره ارائه شد و از پژوهشگران و دست‌اندرکاران این رویداد علمی تجلیل به عمل آمد.
همچنین در ادامه فعالیت‌های مرتبط با این گردهمایی، جمعی از فضلای حوزه علمیه قم که در پیش‌کنگره حضور داشتند، روز ۴ آبان ۱۴۰۵ با حجت الاسلام و المسلمین سید احمد صافی دیدار کردند. در این دیدار، درباره فعالیت‌های علمی و طرح‌های آستان مقدس عباسی برای احیای میراث حوزه‌های علمیه گفت‌وگو شد و شماری از پژوهشگران، آثار و تألیفات علمی خود را به وی اهدا کردند.
گامی مقدماتی در مسیر کنگره اصلی هزاره حوزه نجف
دومین پیش‌کنگره بین‌المللی بزرگداشت هزاره حوزه علمیه نجف اشرف، با تمرکز بر بازشناسی میراث علمی چهار قرن از تاریخ این حوزه، فرصتی برای معرفی آثار و اندیشه‌های دانشمندان، بررسی روش‌های علمی آنان و توجه به ضرورت تحقیق، تصحیح و انتشار میراث مکتوب اسلامی فراهم ساخت.
این رویداد در ادامه برنامه‌های علمی مقدماتی بزرگداشت هزاره حوزه علمیه نجف برگزار شد و زمینه‌ای برای استمرار پژوهش‌ها و همکاری مراکز علمی در آستانه کنگره اصلی و بین‌المللی هزاره حوزه علمیه نجف اشرف به شمار می‌رود؛ کنگره‌ای که قرار است در آینده نزدیک برگزار شود و به بررسی و معرفی ابعاد گسترده‌تری از تاریخ و دستاوردهای هزارساله این مرکز علمی بپردازد.
