تهران - ایرنا - احزاب مخالف نخست وزیر رژیم صهیونیستی تلاش دارند با تغییر ریاست «کنست» پیش از تعیین تکلیف کابینه آینده، جایگاه خود را در ساختار پارلمانی تقویت کنند؛ تلاشی که با توجه به وزنه سنگین آرای احزاب عرب و اختلاف‌نظر رهبران بلوک «تغییر» درباره نامزد ریاست پارلمان می‌تواند به نخستین محک جدی انسجام این جریان‌ها تبدیل شود.
به گزارش روز شنبه ایرنا، در فاصله ۱۰ روز مانده به آغاز به کار بیست‌وششمین دوره کنست، تلاش احزاب مخالف بنیامین نتانیاهو برای کنار زدن «امیر اوخانا» رئیس کنونی پارلمان و عضو حزب لیکود، به یکی از محورهای اصلی رایزنی‌ها و رقابت‌های سیاسی این رژیم تبدیل شده است بخصوص که جایگاه ریاست پارلمان می‌تواند در مدیریت روندهای قانون‌گذاری نقش مؤثری ایفا کند.
در صورت جلب حمایت لازم و انتخاب رئیس جدید، مخالفان نتانیاهو می‌توانند پیش از تشکیل کابینه، موقعیت خود را در ساختار پارلمانی تقویت کنند و بر روند تعیین رؤسای کمیسیون‌ها، اولویت‌بندی طرح‌ها و لوایح و پیشبرد ابتکارهای سیاسی و قانون‌گذاری اثر بگذارند.
ریاست کنست؛ نخستین میدان رقابت پس از انتخابات
روزنامه «یدیعوت آحارنوت» گزارش داد که پیش از مراسم تحلیف بیست‌وششمین کنست، برنامه‌ریزی‌ها و رایزنی‌های سیاسی در اردوگاه «گادی آیزنکوت» برای اقدامات پارلمانی پس از انتخابات آغاز شده است.
مذاکراتی میان چهره‌های ارشد حزب «یاشار» به رهبری آیزنکوت، حزب «اسرائیل خانه ما» به رهبری «آویگدور لیبرمن» و نمایندگان ائتلاف «یائیر لاپید - نفتالی بنت» - نخست‌وزیران اسبق اسرائیل - برای تدوین گام‌های مشترک در برابر بنیامین نتانیاهو جریان دارد.
بر اساس نتایج اعلام‌شده انتخابات، بلوک نتانیاهو ۵۳ کرسی، بلوک تغییر ۴۸ کرسی و احزاب عرب ۱۹ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست آورده‌اند. در همین حال، آرای احزاب عرب به عنوان سومین قدرتِ رژیم صهیونیستی می‌تواند در تصمیم‌های مهم پارلمانی، از جمله انتخاب رئیس کنست تعیین‌کننده باشد.
امکان انتخاب رئیس جدید کنست پیش از تشکیل کابینه
شبکه ۱۲ تلویزیون اسرائیل گزارش داد که بر اساس سازکارهای قانونی و با اتکا به رأی دست‌کم ۶۱ نماینده، انتخاب رئیس جدید کنست می‌تواند بلافاصله پس از سوگند نمایندگان و پیش از تشکیل کابینه جدید انجام شود. همچنین، بر اساس رأی دادگاه عالی رژیم صهیونیستی در سال ۲۰۲۰، درخواست ۶۱ عضو کنست برای برگزاری رأی‌گیری درباره انتخاب رئیس جدید باید به رأی گذاشته شود حتی اگر روند تشکیل کابینه هنوز به نتیجه نرسیده باشد.
از این منظر، مخالفان نتانیاهو می‌توانند با حمایت نمایندگان احزاب عرب، برای تغییر ریاست پارلمان اقدام کنند.
شبکه ۱۱ تلویزیون اسرائیل (کان) نیز گزارش داد که احزاب بلوک تغییر به رهبری آیزنکوت قصد دارند جایگزینی اوخانا را پیش از تلاش برای تشکیل کابینه جدید دنبال کنند.
با این حال، موضع لیبرمن در این زمینه کاملاً همسو با دیگر رهبران این اردوگاه گزارش نشده است. به نوشته کان، او بر ضرورت انتظار تا اعلام رسمی نتایج انتخابات تأکید کرده و تمایلی به رأی دادن در کنار احزاب عرب ندارد.
در مقابل، برخی رهبران احزاب عرب آمادگی خود را برای همکاری با مخالفان نتانیاهو اعلام کرده‌اند. رئیس فهرست مشترک در گفت‌وگو با شبکه الجزیره، بر ضرورت تغییر کابینه و جایگزینی رئیس کنست تأکید کرده است. «یوسف جبارین» نیز از آمادگی این جریان برای همکاری با احزاب مخالف سخن گفته و آن را در چارچوب مشارکت یهودی ـ عربی توصیف کرده است.
وی گفته است: ما آماده و مهیا هستیم تا راه را برای سرنگونی نتانیاهو هموار کنیم. ما در مواجهه با دولت خونین، در مواجهه با سیاست‌های برتری‌جویی، نژادپرستی و طرد، یک جایگزین کاملاً متفاوت ارائه می‌دهیم.
اختلاف بر سر جانشینی امیر اوخانا
در کنار چگونگی تأمین آرای لازم، تعیین نامزد مورد توافق نیز به چالشی برای مخالفان تبدیل شده است. شبکه ۱۲ گزارش داد که هنوز توافق نهایی درباره جانشینی اوخانا حاصل نشده است. در میان گزینه‌های مطرح‌شده برای ریاست کنست، نام «یائیر لاپید» نخست‌وزیر پیشین، «هیلی تروپر» وزیر پیشین فرهنگ و ورزش، «ماتان کاهانا» وزیر پیشین امور دینی، و «العیزر استرن» از چهره‌های حزب یاشار دیده می‌شود.
همچنین نام «میراو بن‌آری» و «ایتان گینزبورگ» از چهره‌های نزدیک به اردوگاه «نفتالی بنت»، «افرات رایتن» از حزب «دموکرات‌ها» و «عودد فورر» نماینده حزب «اسرائیل خانه ما» به رهبری لیبرمن، در فهرست گزینه‌های احتمالی مطرح شده است.
به نوشته «معاریو»، احزاب و رهبران مختلف ترجیحات متفاوت و ملاحظاتی دارند از جمله اینکه تروپر خواهان دستیابی به یک مقام ارشد وزارتی در کابینه آینده است و استرن نیز با مخالفت‌هایی در داخل بلوک تغییر مواجه است. «اسرائیل هیوم» نیز تأکید کرد که نام لاپید صرفاً یکی از گزینه‌های مطرح‌شده است و توافقی نهایی درباره او وجود ندارد.
این اختلاف‌ها از آن جهت اهمیت دارد که انتخاب رئیس کنست تنها به تقسیم یک منصب پارلمانی محدود نیست. به نوشته «اسرائیل هیوم»، بخشی از رهبران بلوک تغییر این اقدام را نخستین گام پارلمانی علیه نتانیاهو می‌دانند.
دستور کار قانون‌گذاری؛ از تشکیل کمیسیون تحقیق تا قانون سربازی
اهمیت رقابت بر سر ریاست کنست، فراتر از جابه‌جایی یک مقام پارلمانی، به امکان اثرگذاری بر دستور کار و روندهای قانون‌گذاری باز می‌گردد. روزنامه «معاریو» گزارش داد که جایگزینی اوخانا می‌تواند به بلوک تغییر امکان بیشتری برای تأثیرگذاری بر رأی‌گیری‌ها، قوانین و انتصاب رؤسای کمیسیون‌ها و اعضای آنها بدهد؛ حتی در شرایطی که نتانیاهو همچنان به‌عنوان نخست‌وزیر موقت فعالیت می‌کند.
«یائیر گولان» رئیس حزب دموکرات‌ها، نیز اعلام کرد که از نخستین اقدامات مورد نظر این جریان پس از تحلیف کنست، انتخاب رئیس جدید پارلمان، تعیین رؤسای کمیسیون‌ها و تشکیل کمیسیون تحقیق دولتی درباره حمله هفتم اکتبر خواهد بود.
آیزنکوت نیز از برنامه خود برای ارائه طرح‌هایی مانند «قانون سربازی برای همه» و «تشکیل کمیسیون تحقیق دولتی درباره هفتم اکتبر» خبر داده است.
در گزارش‌های شبکه ۱۲ همچنین به امکان طرح موضوعاتی مانند قانونی برای جلوگیری از تشکیل کابینه توسط فرد متهم به ارتکاب جرم، قانون تشکیل کمیسیون تحقیق درباره هفتم اکتبر و طرح انحلال کنست در صورت ناکامی در تشکیل کابینه اشاره شده است. تغییر یا لغو برخی قوانین دولت پیشین در حوزه ارتباطات و ساختار دادستان حقوقی کابینه نیز از جمله موضوعات مطرح‌شده در گزارش‌های مربوط به برنامه‌های بلوک تغییر است.
در همین چارچوب، تغییر ترکیب و ریاست کمیسیون‌های مهم کنست، از جمله کمیسیون امور خارجی و امنیت و کمیسیون مالی، می‌تواند ابزار نظارتی بیشتری در اختیار مخالفان قرار دهد و بر نحوه بررسی تصمیم‌های امنیتی، مالی و سیاسی کابینه رژیم صهیونیستی آینده اثر بگذارد.
