متخصصان موزه ملی ولز و دانشگاه کاردیف با بهره‌گیری از فناوری پیشرفته سی‌تی اسکن موفق شدند قفل رمزی چندصدساله‌ای را که از یکی از مهم‌ترین کشفیات دریایی ولز به دست آمده بود، باز کنند. این قفل برنجی که بخشی از گنجینه کشتی آن فرانسیس به شمار می‌رود، از زمان غرق شدن کشتی در سواحل ولز
متخصصان موزه ملی ولز و دانشگاه کاردیف با بهره‌گیری از فناوری پیشرفته سی‌تی اسکن موفق شدند قفل رمزی چندصدساله‌ای را که از یکی از مهم‌ترین کشفیات دریایی ولز به دست آمده بود، باز کنند.
این قفل برنجی که بخشی از گنجینه کشتی آن فرانسیس به شمار می‌رود، از زمان غرق شدن کشتی در سواحل ولز در سال ۱۵۸۳ میلادی بسته باقی مانده بود. اکنون پس از گذشت بیش از ۴۰۰ سال، پژوهشگران رمز چهارحرفی آن را کشف کرده‌اند: ANCE.
کشتی آن فرانسیس شامگاه ۲۸ دسامبر ۱۵۸۳، هنگام بازگشت از اسپانیا گرفتار طوفانی سهمگین شد. شدت طوفان کشتی را از مسیر اصلی منحرف کرد و در نهایت این شناور در ساحل مارگام، نزدیک بندر تالبوت، به گل نشست و غرق شد. محموله ارزشمند کشتی قرن‌ها زیر شن‌های ساحل پنهان ماند تا اینکه فلزیاب‌ها آثاری از آن را کشف کردند. این مجموعه بعدها به موزه ملی ولز منتقل شد.
سی‌تی اسکن، سازوکار پنهان قفل را آشکار کرد
کارشناسان موزه با همکاری متخصصان دانشگاه کاردیف، از فناوری سی‌تی اسکن برای بررسی ساختار داخلی قفل استفاده کردند؛ روشی که بدون آسیب رساندن به این اثر تاریخی، امکان مشاهده اجزای داخلی آن را فراهم آورد. تصاویر به‌دست‌آمده به پژوهشگران اجازه داد ترکیب صحیح حروف را تشخیص دهند و قفل تاریخی را پس از بیش از چهار قرن باز کنند.
دکتر دیوید ویلیامز، پژوهشگر مرکز تحقیقات بیومکانیک اسکلتی‌عضلانی در دانشکده مهندسی دانشگاه کاردیف، گفت:
فناوری میکروسی‌تی اسکن به ما امکان داد بدون آسیب زدن به قفل، فضای داخلی آن را بررسی کنیم. با تهیه یک تصویر سه‌بعدی دقیق از سازوکار درونی، توانستم نحوه قرارگیری شیارها در مقابل حروف را مشاهده کنم و ترکیب دقیق رمز را به دست آورم. ما معمولاً از این فناوری برای مطالعه استخوان‌ها و سایر ساختارهای زیستی استفاده می‌کنیم؛ بنابراین بررسی یک قفل ۴۰۰ ساله برایمان تجربه‌ای کاملاً تازه بود. برای آزمایش ترکیب حروف مجبور شدم تا عصر منتظر بمانم تا تیم موزه آن را امتحان کند. دریافت پیام موفقیت‌آمیز بودن این کار واقعاً رضایت‌بخش بود.
ویلیامز در ادامه گفت:
هر روز فرصت حل کردن یک معمای ۴۰۰ ساله نصیب آدم نمی‌شود.
پژوهشگران معتقدند این قفل احتمالاً برای محافظت از یک صندوق کوچک حاوی اشیای ارزشمند استفاده می‌شد. محل کشف قفل در نزدیکی مجموعه‌ای از سکه‌های نقره اسپانیایی و دو وزنه مخصوص سنجش سکه قرار داشت. احتمال دارد این قفل از همین اشیا محافظت می‌کرده یا روی صندوقی قرار داشته که محتویات ارزشمند آن، مانند اسناد و پارچه‌ها، در گذر زمان از بین رفته‌اند.
آلستر ویلیس، متصدی ارشد بخش سکه‌شناسی و اقتصاد ولز در موزه ملی ولز، گفت:
قفل‌های رمزی متعلق به دوران الیزابت در بریتانیا شناخته‌شده هستند، اما این نمونه به دلیل وضعیت نگهداری فوق‌العاده و ارتباط با یک کشتی غرق‌شده با تاریخ مشخص، کشفی منحصربه‌فرد به شمار می‌رود. رمز آن نیز برای مدت طولانی معمایی جذاب باقی مانده بود. اکنون که موفق به باز کردن قفل شده‌ایم، این پرسش برایمان مطرح شده که آیا رمز انتخاب‌شده معنای خاصی برای صاحب آن داشته است یا خیر.
از شن‌های ساحل تا نمایش در موزه
بخش عمده گنجینه ارزشمند کشتی آن فرانسیس را پیتر هیوز، فلزیاب‌دار، طی ۲۱ سال و در فاصله سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۷ کشف کرد. لایروبی‌ها و طوفان‌های ساحلی باعث کنار رفتن لایه‌های شن از ساحل مارگام شده بودند و همین اتفاق آثار این مجموعه درخشان متعلق به قرن شانزدهم را نمایان کرد.
پیتر هیوز، کاشف این گنجینه، گفت:
زمانی که قفل را پیدا کردم، از مهارت شگفت‌انگیز سازنده و وضعیت فوق‌العاده آن واقعاً حیرت‌زده شدم. صفحه‌های حلقه‌ای مربوط به رمز را حرکت دادم و با وجود بیش از ۴۰۰ سال ماندن زیر شن‌ها، به‌راحتی چرخیدند. از دیدن این وضعیت باورم نمی‌شد. همچنین به یاد دارم که از احتمال کشف اشیای ارزشمند داخل صندوقی که این قفل زمانی از آن محافظت می‌کرد، بسیار هیجان‌زده شده بودم.
این قفل رمزی اکنون در کنار تعدادی دیگر از آثار گنجینه آن فرانسیس در موزه ملی ساحلی در شهر سوانزی به نمایش درآمده است. از دیگر آثار برجسته این مجموعه می‌توان به سکه‌های طلای کمیاب متعلق به دوران حکومت فردیناند و ایزابلا، پادشاه و ملکه اسپانیا، و همچنین سوت مخصوص سرملوان اشاره کرد که همگی از محل غرق شدن کشتی به دست آمده‌اند.