حوزه، همایش «نهج‌البلاغه» با حضور علما، پژوهشگران، اندیشمندان، استادان و نمایندگان مراکز علمی و دینی، در حوزه علمیه جامعه‌النجف سکردو بلتستان پاکستان برگزار شد.
به گزارش گروه ترجمۀ خبرگزاری حوزه، همایش «نهج‌البلاغه» با حضور علما، پژوهشگران، اندیشمندان، استادان و نمایندگان مراکز علمی و دینی، در حوزه علمیه جامعه‌النجف سکردو بلتستان پاکستان، برگزار شد. در این همایش، سخنرانان به بررسی ابعاد علمی، فکری، ادبی و عملی آموزه‌های امیرالمؤمنین حضرت علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام پرداختند و بر ضرورت تبیین و به‌کارگیری تعالیم ارزشمند نهج‌البلاغه در زندگی فردی و اجتماعی تأکید کردند.
نهج‌البلاغه؛ منشور عدالت انسانی و همزیستی جهانی
در این مراسم، حجت‌الاسلام والمسلمین شیخ محمد حسن جعفری، امام جمعه شهر سکردو بلتستان در سخنرانی خود به تبیین جایگاه علمی، ادبی و فکری نهج‌البلاغه پرداخت و اظهار داشت که عظمت این کتاب ارزشمند تنها مورد توجه علمای مسلمان نیست، بلکه پژوهشگران غیرمسلمان و مستشرقان نیز فصاحت، بلاغت و ژرفای اندیشه‌های آن را ستوده‌اند.
وی با اشاره به گفت‌وگویی علمی در دانشگاه علیگر، درباره اعجاز بیانی قرآن کریم و ابعاد علمی و ادبی آن، نقل کرد که در جریان این بحث، یکی از مستشرقان از نهج‌البلاغه به‌عنوان «برادر کوچک قرآن کریم» یاد کرده است. به گفته وی، این تعبیر نشان‌دهنده جایگاه برجسته ادبی و فکری نهج‌البلاغه و تأثیر عمیق آموزه‌های امیرالمؤمنین علیه‌السلام بر اندیشه بشری است.
امام جمعه شهر سکردو همچنین با اشاره به اثر مشهور «صوت العدالة الإنسانیة» نوشته جرج جرداق، بر اهمیت مطالعه شخصیت حضرت امام علی علیه‌السلام و دیدگاه‌های ایشان درباره حقوق بشر، عدالت، انصاف و اصلاح جامعه تأکید کرد و این آموزه‌ها را برای جهان معاصر بسیار راهگشا دانست.
برادری دینی و برابری انسانی؛ اصل بنیادین عدالت
وی در بخش دیگری از سخنان خود، فرازی از نامه امیرالمؤمنین علیه‌السلام به مالک اشتر را مورد تأکید قرار داد:«فَإِنَّهُمْ صِنْفَانِ: إِمَّا أَخٌ لَکَ فِی الدِّینِ، وَإِمَّا نَظِیرٌ لَکَ فِی الْخَلْقِ» «مردم دو دسته‌اند؛ یا برادر دینی تو هستند یا در آفرینش همانند تو.» حجت‌الاسلام والمسلمین شیخ محمد حسن جعفری با تبیین این سخن ارزشمند اظهار داشت که این اصل، فراتر از تفاوت‌های مذهبی، نژادی و اجتماعی، بر ضرورت رعایت عدالت، احترام به کرامت انسانی و برخورداری همه انسان‌ها از حقوق برابر تأکید می‌کند. به گفته وی، نامه مالک اشتر حاوی اصولی بنیادین درباره شیوه حکمرانی، حقوق مردم، مسئولیت حاکمان و عدالت اجتماعی است که همچنان می‌تواند راهنمای جوامع بشری باشد.
ضرورت عمل به آموزه‌های نهج‌البلاغه
وی در پایان تأکید کرد که نهج‌البلاغه نباید صرفاً به موضوعی برای سخنرانی‌ها و بیان فضائل محدود شود؛ بلکه لازم است این کتاب ارزشمند به‌صورت مستمر مطالعه و آموزه‌های آن در عرصه‌های فردی، اجتماعی و مدیریتی عملیاتی شود.
این روحانی برجسته پاکستانی ترویج فرهنگ عدالت، رعایت حقوق مردم و پاسداشت کرامت انسانی را از مهم‌ترین راهکارهای بهره‌گیری از تعالیم امیرالمؤمنین علیه‌السلام دانست و بر ضرورت معرفی هرچه بیشتر معارف نهج‌البلاغه به نسل جوان و جامعه تأکید کرد.
ترویج معارف نهج‌البلاغه نیازمند مطالعه، درک عمیق و عمل به آموزه‌های آن است
در ادامه، حجت‌الاسلام والمسلمین مقبول حسین علوی، رئیس مرکز افکار اسلامی پاکستان، با تأکید بر اهمیت برگزاری نشست‌ها، همایش‌ها و کنفرانس‌های علمی، اظهار داشت: هدف اساسی از برگزاری چنین همایش‌هایی، گردهم آوردن شخصیت‌های علمی، فکری و دینی فعال در حوزه‌های مختلف در یک بستر مشترک است تا زمینه تعامل، تبادل اندیشه و هم‌افزایی علمی میان آنان فراهم شود و ظرفیت‌ها و تلاش‌هایشان در مسیر گسترش معارف اسلامی به یکدیگر قوت ببخشد.
وی همچنین بر ضرورت انتقال میراث علمی و پژوهشی علمای برجسته و محققان پیشکسوت در حوزه نهج‌البلاغه به نسل جوان تأکید کرد و این امر را گامی مهم در حفظ و تداوم تلاش‌های علمی و گسترش شناخت عمیق‌تر از معارف امیرالمؤمنین حضرت علی علیه‌السلام دانست.
ضرورت ترویج پیام نهج‌البلاغه در جامعه
حجت‌الاسلام والمسلمین مقبول حسین علوی با اشاره به عظمت کلام امیرالمؤمنین علیه‌السلام تصریح کرد: ارزش و جایگاه نهج‌البلاغه نیازی به اثبات ندارد؛ آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، رساندن پیام این کتاب ارزشمند به مردم و فراهم ساختن زمینه بهره‌مندی جامعه از آموزه‌های آن است.
وی افزود: تحقق این هدف مستلزم آن است که پیش از هر چیز، خود ما به مطالعه دقیق نهج‌البلاغه بپردازیم، مفاهیم و معارف آن را به‌درستی بشناسیم و سپس با زبانی روشن و متناسب با نیازهای جامعه، این آموزه‌ها را به دیگران منتقل کنیم.ترویج مؤثر معارف علوی زمانی امکان‌پذیر خواهد بود که شناخت علمی با درک عمیق و التزام عملی همراه شود.
پیام جهانی نهج‌البلاغه و ضرورت توجه به بانوان و نسل جوان
رئیس مرکز افکار اسلامی پاکستان، با اشاره به تجربه برگزاری کنفرانس‌های علمی در بریتانیا و لندن، خاطرنشان کرد: پیام نهج‌البلاغه محدود به یک جامعه یا مذهب خاص نیست، بلکه آموزه‌های آن می‌تواند برای پیروان ادیان مختلف و افرادی با پیشینه‌های فکری گوناگون نیز الهام‌بخش و قابل تأمل باشد.
وی همچنین بر ضرورت گسترش فرهنگ مطالعه نهج‌البلاغه در میان بانوان و دانشجویان دختر تأکید کرد و اظهار داشت: بهره‌گیری از تعالیم این کتاب ارزشمند، در کنار مطالعه سیره حضرت زینب سلام‌الله‌علیها، می‌تواند زمینه‌ساز تقویت بصیرت، شجاعت، حق‌گویی، استواری شخصیت و پایداری در برابر دشواری‌ها در نسل جوان باشد. و به گفته وی، آشنایی نسل جدید با الگوهای اصیل اسلامی و معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام، نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت آگاه، مسئولیت‌پذیر و برخوردار از استقامت اخلاقی ایفا می‌کند.
پیوند عمیق با قرآن؛ از تلاوت تا عمل
حجت‌الاسلام والمسلمین مقبول حسین علوی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به خطبه‌ها و حکمت‌های نهج‌البلاغه، بر ضرورت برقراری ارتباطی عمیق و مستمر با قرآن کریم تأکید کرد و خواستار توجه بیشتر به فهم معارف قرآنی و اجرای آموزه‌های آن در زندگی فردی و اجتماعی شد.
وی خاطرنشان کرد: هدف از تلاوت قرآن کریم، صرفاً ادای صحیح الفاظ و خواندن آیات نیست؛ بلکه تلاوت باید مقدمه‌ای برای فهم پیام الهی، تأمل در مفاهیم آیات و به‌کارگیری رهنمودهای قرآن در رفتار و کردار انسان باشد.
این روحانی پاکستانی در پایان، بر اهمیت پیوند میان مطالعه، شناخت و عمل تأکید کرد و ترویج عملی معارف قرآن کریم و نهج‌البلاغه را از ضرورت‌های اساسی جامعه اسلامی دانست.
نهج‌البلاغه باید از چارچوب‌های مذهبی فراتر رفته و به سراسر بشریت معرفی شود
حجت‌الاسلام والمسلمین شیخ محمدعلی توحیدی، محقق و مترجم برجسته پاکستانی، با تأکید بر ضرورت گسترش جایگاه جهانی نهج‌البلاغه، اظهار داشت: زیبایی کلام، عظمت اندیشه و عمق آموزه‌های امیرالمؤمنین حضرت علی علیه‌السلام باید به‌گونه‌ای شایسته به جهانیان معرفی شود تا انسان‌ها، فارغ از تفاوت‌های مذهبی و فکری، بتوانند از این میراث ارزشمند بهره‌مند شوند.
وی با ابراز تأسف از اینکه بسیاری از پیروان مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام نیز شناخت کافی از تعالیم و معارف ائمه اطهار علیهم‌السلام ندارند، تصریح کرد: نخستین گام برای معرفی مؤثر این میراث علمی و معنوی، مطالعه دقیق، شناخت عمیق و درک صحیح آن از سوی خود ماست؛ زیرا تنها با شناخت درست می‌توان پیام این آثار را به زبانی روشن، مؤثر و متناسب با نیازهای مخاطبان به دیگران منتقل کرد.
عبور از نگاه فرقه‌ای و تبیین ابعاد جهانی نهج‌البلاغه
حجت‌الاسلام محمدعلی توحیدی یکی از موانع مهم در مسیر معرفی جهانی نهج‌البلاغه را محدود کردن این کتاب به چارچوب‌های مذهبی و فرقه‌ای دانست و تأکید کرد: نهج‌البلاغه اثری با ظرفیت‌های گسترده انسانی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی است و آموزه‌های آن می‌تواند برای تمامی انسان‌ها، صرف‌نظر از تعلقات مذهبی و اعتقادی، الهام‌بخش باشد.
وی افزود: برای معرفی شایسته شخصیت امیرالمؤمنین علیه‌السلام، نباید صرفاً بر شجاعت، حضور در جنگ‌ها و اختلافات تاریخی تمرکز کرد؛ بلکه لازم است ابعاد گوناگون شخصیت ایشان، از جمله عدالت‌گستری، مدیریت عادلانه، تربیت انسان، اندیشه‌ورزی، تلاش و کار، و دفاع از حقوق انسانی نیز مورد توجه قرار گیرد. ارائه تصویری جامع از شخصیت حضرت علی علیه‌السلام می‌تواند زمینه شناخت عمیق‌تر اندیشه‌های ایشان را در میان پژوهشگران، دانشگاهیان و مخاطبان بین‌المللی فراهم سازد.
راهکارهای علمی برای گسترش جهانی معارف نهج‌البلاغه
رئیس جامعة النجف سکردو با اشاره به ضرورت برنامه‌ریزی منسجم برای ترویج جهانی نهج‌البلاغه، بر اهمیت تهیه ترجمه‌های دقیق و استاندارد، اجرای طرح‌های پژوهشی مستمر، توسعه همکاری با دانشگاه‌های بین‌المللی، برگزاری کنفرانس‌های علمی و گنجاندن آموزه‌های این کتاب در برنامه‌های آموزشی جدید تأکید کرد.
وی به‌طور ویژه، نامه امیرالمؤمنین علیه‌السلام به مالک اشتر را اثری ارزشمند برای مطالعه و بررسی در حوزه اندیشه سیاسی معاصر دانست و اظهار داشت: مفاهیم مطرح‌شده در این نامه، از جمله حقوق بشر، حکمرانی شایسته، پاسخ‌گویی مسئولان، حمایت از اقشار آسیب‌پذیر و امانت‌داری در استفاده از منابع عمومی، ظرفیت آن را دارند که در چارچوب مباحث دانشگاهی و پژوهش‌های مرتبط با مدیریت و سیاست‌گذاری عمومی مورد بررسی قرار گیرند.
پیوند نهج‌البلاغه با مباحث علمی و فکری معاصر
حجت‌الاسلام والمسلمین شیخ محمدعلی توحیدی در پایان تأکید کرد که برای معرفی مؤثر نهج‌البلاغه در سطح جهانی، باید آموزه‌های آن را با مسائل و مباحث علمی، فکری، اجتماعی و سیاسی روز پیوند داد و ظرفیت‌های آن را در پاسخ‌گویی به نیازهای انسان معاصر تبیین کرد.
وی خاطرنشان کرد که عبور از محدودیت‌های فرقه‌ای در شیوه معرفی این کتاب، همراه با تقویت پژوهش‌های علمی و گسترش تعاملات بین‌المللی، می‌تواند زمینه درک بهتر پیام جهانی نهج‌البلاغه و بهره‌گیری گسترده‌تر جوامع بشری از آموزه‌های ارزشمند امیرالمؤمنین حضرت علی علیه‌السلام را فراهم آورد.
نهج‌البلاغه؛ جلوه‌ای از علم الهی و راهکاری برای حل مسائل جامعه
حجت‌الاسلام والمسلمین لیاقت علی اعوان روحانی پاکستانی، با اشاره به جایگاه والای کلام امیرالمؤمنین حضرت علی علیه‌السلام اظهار داشت: سخنان آن حضرت از نظر فصاحت، بلاغت، ژرفای معنایی و حکمت، جایگاهی ممتاز و کم‌نظیر دارد. نهج‌البلاغه مجموعه‌ای ارزشمند از معارف توحیدی، شناخت خداوند، آموزه‌های اخلاقی، عدالت، سیاست، روابط اجتماعی و اصول بنیادین زندگی انسانی را در بر می‌گیرد و می‌تواند راهنمای انسان در عرصه‌های گوناگون زندگی باشد.
وی با اشاره به فعالیت‌های علمی و پژوهشی مرکز افکار اسلامی، خاطرنشان کرد که این مجموعه طی چندین دهه فعالیت، توجه ویژه‌ای به پژوهش و تألیف در حوزه نهج‌البلاغه داشته و تاکنون بیش از چهل عنوان کتاب و آثار متعددی در موضوعات مرتبط با این میراث گران‌بها تدوین و منتشر کرده است.
ضرورت تصحیح و انتشار نسخه‌های معتبر نهج‌البلاغه
حجت‌الاسلام والمسلمین لیاقت علی اعوان در ادامه، با تأکید بر اهمیت صحت ترجمه‌ها و نسخه‌های چاپی نهج‌البلاغه به زبان اردو، اظهار داشت: در برخی نسخه‌های موجود، اشتباهاتی در متن خطبه‌ها، آیات قرآن کریم و عبارت‌های عربی و اردو مشاهده می‌شود و گاه نیز بخش‌هایی از متن دچار کاستی یا تغییر شده است.
وی افزود: تهیه و انتشار نسخه‌های معتبر، دقیق و مبتنی بر تحقیقات علمی، ضرورتی اساسی است؛ زیرا انتقال صحیح کلام امیرالمؤمنین علیه‌السلام به نسل جوان و پژوهشگران، مستلزم اطمینان از صحت متن و دقت در ترجمه و شرح آن است.
این کارشناس دینی همچنین تأکید کرد که برگزاری این کنفرانس نباید صرفاً به یک مراسم محدود شود، بلکه هدف اصلی آن، گردهم آوردن شخصیت‌های علمی، مراکز پژوهشی و محققان در بستری مشترک و ایجاد حرکتی علمی و مستمر برای گسترش معارف نهج‌البلاغه است.
وی با اشاره به مظلومیت تاریخی امیرالمؤمنین علیه‌السلام، خاطرنشان کرد که کلام آن حضرت نیز در دوره‌های طولانی، آن‌گونه که شایسته عظمت علمی و معنوی آن است، در سطح محافل علمی و میان عموم مردم معرفی نشده است. ازاین‌رو، یکی از اهداف مهم این کنفرانس، احیای میراث ارزشمند علوی، گسترش شناخت عمومی از نهج‌البلاغه و انتقال معارف آن به نسل‌های آینده است.
عدالت، شایسته‌سالاری و نظارت مؤثر، از اصول بنیادین مدیریت در نهج‌البلاغه است
دکتر عابد حسین، محقق دینی نیز در سخنانی با تکیه بر آموزه‌های امیرالمؤمنین حضرت علی علیه‌السلام، به تبیین مسئولیت‌های مدیران، رؤسای نهادها، مسئولان اجرایی و کارگزاران حکومتی پرداخت و تأکید کرد: ریاست و مدیریت یک مجموعه، صرفاً عنوانی اداری، ابزاری برای اعمال قدرت یا وسیله‌ای برای کسب درآمد و منافع شخصی نیست؛ بلکه امانتی بزرگ است که صاحب منصب در برابر آن مسئولیت دارد و باید درباره نحوه انجام وظایف خود پاسخ‌گو باشد.
مسئولیت مدیریتی؛ امانتی فراتر از قدرت و امتیاز
دکتر عابد حسین با اشاره به نامه پنجم نهج‌البلاغه، اظهار داشت که امیرالمؤمنین علیه‌السلام در خطاب به اشعث بن قیس، حقیقت و ماهیت مسئولیت را روشن ساخته و نشان داده‌اند که منصب مدیریتی نباید وسیله‌ای برای تأمین منافع فردی باشد، بلکه مسئولیتی است که رعایت امانت و انجام درست وظایف را ایجاب می‌کند.
وی همچنین با استناد به نامه ۵۳ نهج‌البلاغه، بر ضرورت پرهیز مدیران از استبداد، خودپسندی و تکبر تأکید کرد و افزود: رهبری حقیقی بر پایه فروتنی، عدالت، مشورت و خدمت به مردم استوار است. از این منظر، مدیر شایسته کسی است که قدرت و اختیار خود را در مسیر تحقق عدالت و تأمین مصالح عمومی به کار گیرد، نه آنکه از جایگاه خود برای برتری‌جویی یا تحمیل اراده شخصی استفاده کند.
همدلی با مردم و توجه به مشکلات کارکنان
دکتر عابد حسین با اشاره به نامه ۴۵ این کتاب ارزشمند، خاطرنشان کرد که بی‌تفاوت نبودن نسبت به رنج‌ها و دشواری‌های مردم، از الزامات اساسی مدیریت مسئولانه است. به گفته وی، مدیر واقعی کسی است که مشکلات زیردستان، کارکنان و مردم را درک کند، به نیازهای آنان توجه داشته باشد و در شرایط دشوار، خود را از آنان جدا نداند.
وی افزود: مدیریت موفق تنها با صدور دستور و نظارت اداری تحقق نمی‌یابد؛ بلکه مستلزم همدلی، همراهی و احساس مسئولیت در برابر کسانی است که تحت مدیریت فرد قرار دارند. توجه به شرایط زندگی کارکنان و تلاش برای رفع مشکلات آنان نیز بخشی از وظایف اخلاقی و مدیریتی مسئولان به شمار می‌رود.
امانت‌داری مالی و ضرورت شایسته‌سالاری
دکتر عابد حسین با استناد به نامه ۲۵ نهج‌البلاغه، بر اهمیت امانت‌داری در جمع‌آوری، نگهداری و مصرف اموال عمومی و وجوه زکات تأکید کرد. وی اظهار داشت: هنگامی که امیرالمؤمنین علیه‌السلام بر انتخاب افراد امین برای انجام مسئولیت‌های مالی تأکید می‌کنند، این اصل به‌روشنی نشان می‌دهد که در واگذاری مسئولیت‌های مهم در نهادهای دینی، آموزشی و اجتماعی نیز باید صلاحیت، تخصص و درستکاری افراد معیار اصلی انتخاب باشد.
وی همچنین تصریح کرد که تقسیم روشن وظایف، ارزیابی مستمر عملکرد و استقرار سازوکارهای مؤثر نظارتی و پاسخ‌گویی، از ضرورت‌های مدیریت سالم و کارآمد است. به گفته وی، در انتصاب افراد به مسئولیت‌ها باید شایسته‌سالاری را بر دوستی، خویشاوندی و چاپلوسی مقدم داشت؛ زیرا حمایت از افراد فاقد صلاحیت و نادیده گرفتن نیروهای شایسته، زمینه‌ساز بی‌عدالتی، ناکارآمدی و فساد اداری خواهد بود.
توجه به حقوق کارکنان و استقرار نظام نظارتی مؤثر
این محقق پاکستانی در ادامه، پرداخت حقوق متناسب به کارکنان، توجه به نیازهای اساسی آنان و نظارت مستمر بر عملکرد مجموعه را از عوامل مهم در بهبود مدیریت و تقویت نظم سازمانی دانست.
وی در پایان تأکید کرد که نهج‌البلاغه مجموعه‌ای ارزشمند از اصول و رهنمودها درباره شفافیت، پاسخ‌گویی، حفظ امانت، بهره‌گیری صحیح از منابع انسانی و مالی و انجام مسئولیت‌های مدیریتی در اختیار جامعه قرار می‌دهد؛ اصولی که با وجود گذشت قرن‌ها، همچنان می‌توانند راهنمای مدیران و مسئولان در اداره عادلانه و مسئولانه نهادهای مختلف باشند.
پیشرفت علمی و فناوری بدون اخلاق، عدالت و هدایت الهی، برای کمال جامعه کافی نیست
محمد حسن حسرت، پژوهشگر و ادیب برجسته بلتستان پاکستان، در سخنانی با موضوع رابطه نهج‌البلاغه و علم، به تبیین جایگاه این دو حوزه و نقش مکمل آن‌ها در شناخت جهان و هدایت انسان پرداخت و اظهار داشت: علم از طریق مشاهده، آزمایش و تحلیل، به بررسی پدیده‌های مادی و کشف قوانین حاکم بر طبیعت می‌پردازد؛ درحالی‌که نهج‌البلاغه انسان را به تأمل در آفرینش جهان، شناخت آفریدگار، پرورش معنوی، اصلاح اخلاق و درک مسئولیت‌های انسانی فرامی‌خواند.
نهج‌البلاغه؛ دعوت به تفکر در آفرینش و شناخت هستی
محمد حسن حسرت با تأکید بر اینکه نهج‌البلاغه کتاب درسی فیزیک، شیمی یا پزشکی نیست، تصریح کرد: در این کتاب ارزشمند، سخنان حکیمانه‌ای درباره آفرینش جهان، ویژگی‌های انسان و حیوانات، اجرام آسمانی و پدیده‌های طبیعی بیان شده است که انسان را به اندیشیدن، مشاهده و شناخت عمیق‌تر جهان پیرامون دعوت می‌کند.
وی افزود: اگرچه علم تجربی و معارف نهج‌البلاغه از نظر موضوع و روش بررسی، حوزه‌های متفاوتی دارند، میان آن‌ها تضاد ذاتی وجود ندارد. پژوهش‌های علمی به انسان در شناخت پدیده‌های طبیعی و کشف حقایق جهان کمک می‌کنند؛ درحالی‌که نهج‌البلاغه بر ابعاد اخلاقی، معنوی و وجودی زندگی انسان تأکید دارد و او را نسبت به مسئولیت‌های فردی و اجتماعی خود آگاه می‌سازد.
ضرورت پیوند پیشرفت علمی با اخلاق و معنویت
این پژوهشگر خاطرنشان کرد: پیشرفت علمی و توسعه فناوری، به‌تنهایی نمی‌تواند زمینه‌ساز کمال و سعادت جامعه انسانی باشد. به گفته وی، دستیابی به جامعه‌ای سالم و متعادل، مستلزم توجه هم‌زمان به دانش، تربیت اخلاقی، عدالت اجتماعی و هدایت الهی است. بهره‌گیری از دستاوردهای علمی در کنار آموزه‌های اخلاقی و معنوی نهج‌البلاغه می‌تواند به شکل‌گیری نگرشی متوازن نسبت به زندگی و مسئولیت‌های انسانی کمک کند؛ نگرشی که در آن، علم در خدمت انسان و پیشرفت مادی همراه با رشد اخلاقی و معنوی قرار گیرد.
مطالعه، عمل و معرفی جهانی نهج‌البلاغه؛ مسئولیتی اجتماعی
سخنرانان دیگر این همایش نیز در سخنان خود تأکید کردند که نهج‌البلاغه صرفاً کتابی تاریخی، ادبی یا مذهبی نیست، بلکه گنجینه‌ای ارزشمند از معارف الهی، آموزه‌های اخلاقی و رهنمودهای فکری و عملی است که ابعاد گوناگون زندگی فردی و اجتماعی انسان را در بر می‌گیرد. این اثر گران‌سنگ، مجموعه‌ای جامع از آموزه‌های توحیدی، عدالت‌خواهی، برابری انسان‌ها، حکمرانی شایسته، شفافیت در مدیریت، مسئولیت‌پذیری اجتماعی، تربیت اخلاقی، پرورش شخصیت جوانان و پاسداری از حقوق مردم را در خود جای داده است و می‌تواند راهگشای بسیاری از مسائل و چالش‌های جوامع امروزی باشد و آنان همچنین خاطرنشان کردند که ترویج معارف نهج‌البلاغه نباید به برگزاری همایش‌ها و مراسم محدود شود، بلکه تحقق این هدف، مستلزم مطالعه مستمر این کتاب ارزشمند، تهیه و انتشار ترجمه‌های دقیق و معتبر، تألیف آثار علمی و پژوهشی، گنجاندن آموزه‌های آن در برنامه‌های آموزشی، برگزاری نشست‌های مطالعاتی ویژه جوانان و بانوان و گسترش همکاری با مراکز علمی و پژوهشی در سطح بین‌المللی است. افزون بر این، برای بهره‌مندی واقعی از تعالیم نهج‌البلاغه، ضروری است که آموزه‌های آن در زندگی فردی و اجتماعی، نظام اداری و مدیریتی نهادها، ساختار حکمرانی و روابط میان افراد جامعه به‌صورت عملی به کار گرفته شود.
سخنرانان همچنین در ادامه، بر ضرورت معرفی نهج‌البلاغه فراتر از مرزبندی‌های فرقه‌ای تأکید کردند و خواستار آن شدند که این اثر ارزشمند به‌عنوان میراثی مشترک در عرصه‌های علمی، فکری، اخلاقی و انسانی به جهانیان معرفی شود. به گفته آنان، تعالیم امیرالمؤمنین حضرت علی علیه‌السلام، پیام جهان‌شمولی از علم، حکمت، عدالت، انسانیت و کرامت انسانی را در خود جای داده است؛ پیامی که محدود به زمان یا جامعه‌ای خاص نیست و می‌تواند در هر عصر و جامعه‌ای چراغ راه انسان‌ها و راهنمایی مؤثر برای دستیابی به زندگی عادلانه‌تر، اخلاقی‌تر و انسانی‌تر باشد.
در پایان این همایش، حاضران برای شادی روح و علو درجات، رهبر شهید، آیت الله العظمی سید علی خامنه‌ای(قدس سره)، آیت الله شیخ محسن علی نجفی(رحمت الله علیه)، مراجع عظام فقید و تمامی شهدای اسلام و شهدای منطقه بلتستان، دعا کردند و از خداوند متعال برای آنان رحمت و مغفرت مسئلت نمودند.
