وزارت نفت با اجرای برنامههای بهینهسازی مصرف گاز و بهکارگیری شرکتهای کارور انرژی، اقدامهایی ازجمله بهسازی تجهیزات گرمایشی، هوشمندسازی موتورخانهها و کاهش اتلاف گاز را دنبال می کند.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وزارت نفت، این وزارت خانه با هدف مدیریت ناترازی گاز طبیعی و کاهش مصرف در بخشهای مختلف، از پارسال سازوکار جدیدی با عنوان «کارورهای انرژی» را در دستور کار قرار داده است. در این الگو، شرکتهای کارور با مشارکت بخش خصوصی و از طریق اجرای پروژههای بهینهسازی، کاهش مصرف گاز را در زنجیره مصرفکنندگان خرد و کلان دنبال میکنند. فعالیت این شرکتها بخشهای خانگی، تجاری، صنعتی و کشاورزی را در بر میگیرد و اقدامهایی مانند اصلاح تجهیزات مصرفکننده، ارتقای فناوری، هوشمندسازی سامانهها و مدیریت مصرف را شامل میشود. شرکت ملی گاز ایران نیز مسئولیت اجرای این برنامه را به عهده دارد.
شرکتهای کارور انرژی با اجرای پروژههای بهینهسازی مصرف، افزونبر کمک به کاهش ناترازی گاز طبیعی و هدایت منابع گاز به صنایع مولد، زمینه کاهش هزینه قبوض مشترکان، ارتقای بهرهوری تجهیزات و کاهش آلایندههای محیط زیستی را نیز فراهم میکنند.
برنامههای بهینهسازی مصرف گاز پیش از ورود شرکتهای کارور انرژی، در چهارچوب مأموریتها و فعالیتهای شرکت ملی گاز ایران دنبال میشد. از پارسال، با استقرار الگوی کارورهای انرژی، اجرای بخشی از این برنامهها با مشارکت شرکتهای کارور و بخش خصوصی وارد مرحله جدیدی شده است.
بهسازی و هوشمندسازی موتورخانهها
بهسازی موتورخانهها یکی از محورهای اصلی برنامههای کاهش مصرف گاز در بخش ساختمان است. این اقدامها با تنظیم تجهیزات احتراق، بهینهسازی دیگها و بهبود عملکرد سامانههای گرمایشی، به کاهش مصرف سوخت و افزایش بازدهی تجهیزات کمک میکند.
بررسی عملکرد این بخش نشان میدهد که در سال ۱۴۰۵، ۹ هزار و ۹۵۴ موتورخانه بهسازی شده است.
از نظر پراکندگی استانی نیز اصفهان، خراسان رضوی و آذربایجان شرقی بیشترین تعداد موتورخانههای بهسازیشده را داشتهاند.
در کنار بهسازی تجهیزات، هوشمندسازی موتورخانهها با هدف کنترل دقیقتر دما، تنظیم زمان فعالیت سامانههای گرمایشی و جلوگیری از مصرف غیرضروری در حال توسعه است. تعداد سامانههای هوشمند نصبشده در سال ۱۴۰۴، یک هزار و ۵۰۰ دستگاه و در سال ۱۴۰۵، ۲ هزار و ۸۱۵ دستگاه اعلام شده است. صرفهجویی سالانه پیشبینیشده ناشی از سامانههای نصبشده در سال ۱۴۰۵ نیز ۸ میلیون و ۲۷۶ هزار و ۱۰۰ مترمکعب برآورد شده است.
خراسان جنوبی، کردستان و مازندران سه استان دارای بیشترین تعداد موتورخانههای هوشمندشده هستند. این سامانهها افزونبر کاهش مصرف، امکان پایش مستمر عملکرد تجهیزات و مدیریت بهتر شرایط بهرهبرداری را فراهم میکنند.
جایگزینی تجهیزات گرمایشی و بهبود مصرف در ساختمانها
جایگزینی تجهیزات گرمایشی فرسوده با تجهیزات پربازده یکی دیگر از محورهای مهم بهینهسازی مصرف گاز است. بخاریهای قدیمی به دلیل بازده پایین، بخش قابل توجهی از انرژی مصرفی را هدر میدهند. جایگزینی آنها با بخاریهای پربازده و استاندارد، در کنار رعایت اصول ایمنی، میتواند مصرف گاز ساختمانها را کاهش دهد.
بهینهسازی مصرف در ساختمانها فقط به تعویض تجهیزات محدود نمیشود؛ اصلاح عایقکاری، تعویض پنجرههای نامناسب، درزبندی منافذ، تنظیم سامانههای گرمایشی و رعایت دمای آسایش در کاهش مصرف نقش دارند. طرحهایی مانند «خانههای گرم» با شناسایی مشترکان پرمصرف و اصلاح شرایط حرارتی ساختمان، این رویکرد را دنبال میکنند.
بهینهسازی مصرف در صنایع
بخش صنعت از حوزههای دارای ظرفیت قابل توجه برای اجرای پروژههای کارور انرژی است. اصلاح تجهیزات احتراقی، جایگزینی فناوریهای قدیمی، بازیافت حرارت و بهبود فرایندهای تولید از اقدامهایی هستند که میتوانند مصرف گاز را بدون کاهش کیفیت یا ظرفیت تولید کنترل کنند.
نمونه مهم در این زمینه صنعت آجرپزی است. در کورههای سنتی، بخش زیادی از انرژی مصرفی به دلیل طراحی نامناسب و اتلاف حرارت هدر میرود. استفاده از کورههای تونلی و رولری، بهبود عایقکاری و کنترل دقیق فرایند پخت، امکان کاهش مصرف سوخت و افزایش کیفیت محصول را فراهم میکند. افزونبراین، بهینهسازی در صنایع فولاد، کاشی و سرامیک، سیمان، گچ و آهک میتواند از طریق اصلاح مشعلها، بازیافت حرارت و ارتقای تجهیزات دنبال شود.
یکی دیگر از نمونههای اجرای طرح کارور انرژی، بهینهسازی مصرف گاز در نانواییهای سنتی است. بر اساس نتایج اعلامشده، جایگزینی ماشینهای مستعمل شعله مستقیم با دستگاههای استاندارد حرارت غیرمستقیم، دستکم ۵۰ درصد و جایگزینی تنورهای گلی آلوده و کمبازده، حداقل ۷۵ درصد صرفهجویی به همراه دارد. در نانواییها اصلاح سامانههای پخت و استفاده از تجهیزات باکیفیتتر، از راهکارهای کاهش مصرف گاز است. نقش شرکتهای کارور در این بخش، شناسایی واحدهای دارای ظرفیت صرفهجویی، تأمین سرمایه موردنیاز و اجرای راهکارهای متناسب با نوع فعالیت هر واحد است.
بهینهسازی مصرف در بخش کشاورزی
گلخانهها و مرغداریها از دیگر حوزههای مستعد بهینهسازی مصرف گاز هستند. در گلخانهها، اصلاح پوشش و عایق حرارتی، بهبود سامانههای گرمایشی، تنظیم مشعلها و کنترل دمای محیط میتواند از اتلاف انرژی جلوگیری کند. انتخاب تجهیزات متناسب با شرایط اقلیمی و نوع محصول، در کاهش نیاز به گرمایش مؤثر است.
در مرغداریها مدیریت دمای سالن، اصلاح تجهیزات گرمایشی و استفاده از سامانههای کنترل هوشمند میتواند ضمن حفظ شرایط مناسب پرورش، مصرف گاز را کاهش دهد. اجرای این عملکردها بهویژه در واحدهایی که تجهیزات قدیمی دارند یا در مناطق سردسیر فعالیت میکنند، اهمیت بیشتری دارد.
مطابق گزارش شرکت ملی گاز ایران، تاکنون با ۱۱۱ شرکت کارور انرژی قرارداد امضا شده است. سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، پیشبینی کرده است مقدار صرفهجویی حاصل از قراردادهای امضاشده با این شرکتها تا پایان سال به بیش از یک میلیارد مترمکعب برسد.
بر اساس برنامه پیشبینیشده، ۲ میلیون و ۳۳۷ هزار و ۸۴ مورد در بخش خانگی، ۷ مورد در بخش نیروگاهی، ۲ هزار و ۲۸۳ مورد در بخش کشاورزی (گلخانه و مرغداری)، ۶۰۹ مورد در بخش صنعتی، ۵ هزار و ۳۲۹ مورد در بخش تجاری (نانوایی و رستوران) و ۱۹ هزار و ۹۳۸ مورد در دیگر بخشها شامل مساجد، اماکن و تأسیسات دولتی در این برنامه تعریف شده است.
در مجموع، برنامههای بهینهسازی مصرف گاز با تکیه بر مشارکت شرکتهای کارور انرژی، اصلاح تجهیزات فرسوده، هوشمندسازی سامانههای گرمایشی و ارتقای فناوری در بخشهای مختلف، بهدنبال کاهش اتلاف انرژی و افزایش بهرهوری هستند. اجرای این طرحها افزون بر کاهش هزینه مصرفکنندگان و آلایندههای محیطزیستی، میتواند منابع بیشتری از گاز طبیعی را برای تأمین نیاز صنایع و بخشهای مولد آزاد کند. تحقق پیشبینی صرفهجویی بیش از یک میلیارد مترمکعب گاز تا پایان امسال نیز به تداوم اجرای این برنامهها، مشارکت بخش خصوصی و همراهی مصرفکنندگان وابسته است؛ مسیری که میتواند گامی مؤثر در مدیریت ناترازی گاز و حرکت بهسوی مصرف بهینه انرژی باشد.
