خط سلامت: گاهی چند اتفاق خوب خیلی زود فراموش می شوند، اما یک خبر بد ساعت ها ذهنمان را درگیر می کند. این تجربه می تواند با حساسیت به اطلاعات منفی، نگرانی و شیوه دنبال کردن اخبار ارتباط داشته باشد؛ بدون اینکه لزوما نشانه بدبینی یا اختلال روانی باشد.
به گزارش خط سلامت، در یک گفت و گوی فرضی در اتاق درمان، فرد می پرسد: «دکتر، چرا یک خبر بد که حتی به من مربوط نیست، تا شب در ذهنم می ماند؟»
او درباره بیماری، تصادف یا جنگ خبری می خواند و ذهنش بلافاصله سراغ احتمال های دیگر می رود: «اگر برای من اتفاق بیفتد چه؟ اگر خانواده ام در خطر باشند چه؟»
برای فهم این تجربه، باید میان توجه طبیعی به خطر و درگیری مداوم با سناریوهای نگران کننده تفاوت بگذاریم. هر خبر ناخوشایندی نیازمند واکنش طولانی نیست، اما کنار گذاشتن آن همیشه هم آسان نیست.
سوگیری منفی چیست؟
سوگیری منفی به گرایشی اشاره دارد که در بعضی موقعیت ها، اطلاعات منفی در توجه، قضاوت یا واکنش هیجانی وزن بیشتری از اطلاعات مثبت پیدا می کنند.
این گرایش یک قانون ثابت برای همه افراد و همه شرایط نیست. ویژگی های خبر، تجربه قبلی، وضعیت خلق و میزان ارتباط آن با زندگی فرد نیز اهمیت دارند.
در پژوهشی با شرکت کنندگانی از کشورهای مختلف، خبرهای منفی به طور میانگین واکنش فیزیولوژیک بیشتری ایجاد کردند؛ با این حال، تفاوت های فردی قابل توجه بود. بنابراین، نمی توان گفت مغز همه انسان ها همیشه به خبر بد واکنش یکسانی نشان می دهد.
چرا خبر منفی بیشتر توجه ما را جلب می کند؟
اطلاعات مربوط به خطر ممکن است برای تصمیم گیری مهم باشند. اگر درباره تهدیدی واقعی در محل زندگی خود خبر بگیریم، توجه کردن می تواند به محافظت از خود کمک کند.
اما همه خبرهای تهدیدکننده، خطر فوری و شخصی نیستند. گاهی ذهن از دانستن یک حادثه به تصور ده ها احتمال می رود؛ احتمال هایی که اطلاعات خبر آنها را تایید نمی کند.
یکی از توضیح های رایج، اهمیت شناسایی تهدید برای بقاست. با این حال، رفتار خبری امروز را نمی توان فقط با یک توضیح تکاملی تفسیر کرد؛ نوع محتوا و شرایط فرد نیز نقش دارند.
آیا تیترهای منفی کلیک بیشتری می گیرند؟
یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۳، حدود ۱۰۵ هزار نسخه متفاوت از تیترهای خبری یک وب سایت را بررسی کرد. در این داده ها، واژه های منفی با افزایش کلیک همراه بودند؛ برای تیتری با طول متوسط، هر واژه منفی اضافی نرخ کلیک را حدود ۲٫۳ درصد افزایش می داد.
این یافته درباره یک مجموعه مشخص از تیترهاست. نمی توان آن را به همه رسانه ها، شبکه های اجتماعی یا واکنش همه کاربران تعمیم داد.
همچنین، کلیک کردن بیشتر به تنهایی نشان نمی دهد خبر حتما بیشتر در حافظه می ماند یا آسیب روانی ایجاد می کند.
توجه به خطر چه زمانی به نگرانی تکراری تبدیل می شود؟
توجه اولیه ممکن است به پرسش های کاربردی منجر شود: چه اتفاقی افتاده؟ آیا من در معرض خطر هستم؟ آیا اقدامی لازم است؟
اما نگرانی تکراری ممکن است بدون رسیدن به اطلاعات تازه ادامه پیدا کند: «اگر بدتر شود چه؟ اگر چیزی را ندانم چه؟»
مرور مداوم حادثه نیز می تواند شکل نشخوار ذهنی پیدا کند. نگرانی اغلب به تهدیدهای احتمالی آینده مربوط است و نشخوار بیشتر حول تجربه ها و احساسات می چرخد؛ هرچند در زندگی واقعی ممکن است با هم همراه شوند.
ملاک مهم، فقط موضوع فکر نیست؛ تکرار، دشواری رها کردن و تاثیر آن بر زندگی اهمیت دارد.
دنبال کردن اخبار چه اثری بر حال ما دارد؟
اثر خبر برای همه یکسان نیست. اما در پژوهش هایی درباره مواجهه با اخبار منفی، کاهش احساسات مثبت و افزایش نگرانی یا احساسات ناخوشایند مشاهده شده است.
ممکن است فرد برای کمتر شدن نگرانی، دوباره خبر را بررسی کند. اگر اطلاعات تازه ای پیدا نکند، فقط همان موضوع را با تصاویر و نظرهای بیشتری مرور می کند.
برای شناخت این الگو، می توان پرسید: «بعد از بررسی خبر، آگاه تر و آماده تر شده ام یا فقط بیشتر نگرانم؟» پاسخ کمک می کند شیوه مصرف خبر را ارزیابی کنیم.
چگونه اخبار را با فشار روانی کمتر دنبال کنیم؟
هدف، حذف کامل آگاهی نیست. می توان برای خواندن خبر، زمان های مشخصی انتخاب کرد و به منابع معتبر مراجعه کرد.
پس از خواندن، این سه پرسش مفید هستند:
-
آیا خبر، خطر مشخصی برای من یا اطرافیانم نشان می دهد؟
-
آیا اطلاعات تازه ای دریافت کرده ام؟
-
آیا اقدام عملی و متناسبی از دستم برمی آید؟
اگر اقدامی لازم است، آن را مشخص کنید. اگر صرفا همان خبر را تکرار می کنید، می توانید صفحه را ببندید و توجهتان را به فعالیت دیگری برگردانید.
در موقعیت اضطراری، پیگیری اطلاعیه های معتبر و ضروری اهمیت دارد؛ برنامه مصرف خبر باید با شرایط واقعی هماهنگ باشد.
آیا باید خودمان را مجبور به مثبت فکر کردن کنیم؟
نادیده گرفتن واقعیت یا سرزنش خود برای نگرانی، راه مناسبی نیست. می توان احساس را شناخت: «این خبر مرا ترسانده است»، سپس میان آنچه می دانیم و آنچه تصور می کنیم تفاوت گذاشت.
در کنار خبرهای دشوار، برای تجربه های مثبت روزمره نیز فرصت توجه ایجاد کنید؛ گفت و گویی خوب، انجام کاری رضایت بخش یا لحظه ای آرام. این کار تضمین نمی کند فکرهای منفی متوقف شوند، اما تجربه روز را فقط به خبر محدود نمی کند.
چه زمانی کمک تخصصی بگیریم؟
اگر نگرانی خبری مداوم است، خواب و تمرکز را مختل می کند یا بررسی اخبار از کنترل خارج شده، گفت و گو با متخصص سلامت روان می تواند مفید باشد.
آگاه بودن به معنای آماده باش دائمی نیست. می توان اخبار ضروری را شناخت و هم زمان برای خواب، رابطه ها و فعالیت های روزمره جا نگه داشت.