سمنان - ایرنا - فعال فرهنگی و نویسنده کتاب برنده جایزه میراث ناملموس یونسکو در موضوع«نظام سنتی تقسیم آب سمنان» با اشاره به پیشینه تاریخی نظام تقسیم آب در این شهر به‌عنوان مبنایی برای تعیین سی‌ام مهر به‌نام «روز سمنان» گفت: شیوه مدیریت و تقسیم آب در سمنان، با وجود گذشت بیش از یک‌هزار سال، همچنان بر پایه ساختار سنتی خود ادامه دارد و نمونه‌ای کم‌نظیر از پیوند تاریخ، تمدن، مشارکت اجتماعی و باورهای معنوی مردم این دیار است.
به گزارش خبرنگار ایرنا، محمد عزیزالدین عصر یکشنبه در آیین «روز سمنان» در تالار هلال‌احمر با تشریح پیشینه تاریخی نظام تقسیم آب این شهر اضافه کرد: یکی از دلایل نام‌گذاری «روز سمنان» توجه به نظام تقسیم آب و استخرهای تاریخی آن است؛ موضوعی که علاوه بر جنبه تاریخی، بخشی از هویت و تمدن مردم این شهر به شمار می‌رود.
این فعال فرهنگی با استناد به کتاب «احسن التقاسیم» اثر مقدسی(اثری متعلق به قرن چهارم هجری قمری) تاکید کرد: این جغرافی‌دان در حدود یک‌هزار و ۱۰۰ سال پیش در توصیف سمنان به قرار گرفتن شهر در کنار جاده، برخورداری از بناهای شاخص و جاری بودن جوی‌های آب با نظام نوبت‌بندی اشاره کرده است؛ موضوعی که نشان‌دهنده قدمت و استمرار نظام مدیریت آب در این شهر است.
استمرار یک نظام تاریخی با مشارکت مردم
وی با تاکید بر اینکه بسیاری از جنبه‌های زندگی بشر در طول زمان دستخوش تغییر شده است، گفت: با وجود تحولات گسترده در سبک زندگی، پوشش و مناسبات اجتماعی، نظام تقسیم آب سمنان در طول بیش از یک‌هزار سال ساختار اصلی خود را حفظ کرده و استخرها و مجراهای ورود و خروج آب همچنان بر اساس شیوه‌های سنتی اداره می‌شوند.
وی یکی دیگر از ویژگی‌های این نظام را مشارکت مردمی در مدیریت آب دانست و ادامه داد: در دوره‌ای که بسیاری از سازمان‌های مردم‌نهاد جهان قدمتی حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ سال دارند، نظام تقسیم آب سمنان از حدود یک‌هزار و ۱۰۰ سال پیش با مشارکت یک ساختار مردمی اداره شده و این شیوه تا امروز استمرار یافته است.
آیین «آب سحر» پیوند مدیریت آب با باورهای معنوی
نویسنده کتاب درباره نظام سنتی تقسیم آب سمنان با اشاره به جایگاه معنوی آب در فرهنگ مردم این شهر، آیین «آب سحر» را از جلوه‌های برجسته این باور فرهنگی دانست و گفت: در گذشته، سهامداران استخر ناسار یا باغ‌فیض، بخشی از سهم آب خود را به نیت شکرگزاری از نعمت‌های الهی می‌بخشیدند.
وی ادامه داد: برای اجرای این آیین، فردی با عنوان «استخربان» مسئولیت داشت هنگام اذان صبح در کنار استخر حضور یابد و پس از شنیدن اذان، مجرای ورود آب را باز کند. او سپس با وضو و آرامش به محلی در محدوده «تکیه عباسی» سمنان می‌رفت و نماز صبح را به‌جامی‌آورد و پس از بازگشت، مسیر آب را می‌بست.
عزیزالدین افزود: آب پس از رهاسازی در مسیر خود به سوی بازار و آب‌انبارها و مساجد حرکت و نیازهای مردم را تامین می‌کرد و در نهایت، به باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی می‌رسید. محصول بخشی از این باغچه‌ها نیز به عنوان حق‌الزحمه به استخربان اختصاص داشت.
وی با تاکید بر اینکه روایت‌های مربوط به این آیین بر اسناد تاریخی استوار است، گفت: این شیوه مدیریت آب، نمونه‌ای ارزشمند از پیوند مسئولیت اجتماعی، مشارکت مردمی، باورهای دینی و بهره‌برداری از منابع طبیعی است که در تاریخ کمتر نظیری برای آن می‌توان یافت.
این فعال فرهنگی با قدردانی از نام‌گذاری «روز سمنان» حفظ و معرفی میراث تاریخی و فرهنگی این شهر را مسئولیتی مشترک دانست و بر ضرورت شناساندن ظرفیت‌های تمدنی سمنان به نسل‌های آینده تاکید کرد.
به گزارش ایرنا، در این آیین، با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین مرتضی مطیعی نماینده ولی فقیه در استان، محمدجواد کولیوند استاندار و جمعی از مسوولان و مردم شهر، از تعدادی از نام‌آوران،چهره‌های برجسته علمی،فرهنگی و ورزشی این دیار تجلیل شد.
«سمنان» مرکز استان با سابقه تاریخی دیرینه( با وجود کشف تپه میرک با سابقه بیش از ۶۰ هزارساله در جنوب این شهر) به «دارالمرحمه» شهرت دارد.