همدان-ایرنا- قیمت سیب‌زمینی در همدان پس از افزایش در هفته‌های اخیر با ورود ستاد تنظیم بازار و آغاز توزیع گسترده این محصول در پنج نقطه شهر با هدف تنظیم عرضه و تقاضا و حمایت از قدرت خرید خانوارها در مسیر تعدیل و ثبات قرار گرفت.
به گزارش ایرنا، بازار سیب‌زمینی همدان پس از تجربه افزایش قیمت در هفته‌های اخیر، حالا با مداخله دستگاه‌های مسئول و آغاز توزیع گسترده این محصول در چندین نقطه شهر، نشانه‌هایی از توقف روند صعودی و حرکت به سمت تعدیل قیمت را بروز داده است؛ تغییری که در کنار اهمیت اقتصادی، برای خانوارهایی که سیب‌زمینی یکی از اقلام ثابت سبد غذایی آنهاست، معنایی فراتر از نوسان یک کالای کشاورزی دارد و به قدرت خرید، هزینه‌های روزمره و انتظار عمومی از سیاست‌های تنظیم بازار گره خورده است.
سیب‌زمینی در بازار به دلیل آنکه یکی از محصولات پرمصرف در سبد غذایی جامعه است، تنها محصولی انباشته در انبارها یا عرضه‌شده در غرفه‌های میوه‌فروشی نیست؛ کالایی است که مسیر آن از زمین‌های کشاورزی و سردخانه‌ها تا مغازه‌های محله، در نهایت به سفره خانوار می‌رسد و به همین دلیل، هر تغییر در قیمت آن، خیلی زود خود را در محاسبات روزمره خریداران نشان می‌دهد؛ از انتخاب مقدار خرید تا مقایسه قیمت‌ها در فروشگاه‌های مختلف است.
افزایش قیمت این محصول در هفته‌های گذشته نیز ضرورت مداخله برای مدیریت بازار را برجسته کرد؛ موضوعی که اکنون با تصمیمات ستاد تنظیم بازار و اقدامات سازمان جهاد کشاورزی استان همدان وارد مرحله تازه‌ای شده است.
عرضه گسترده سیب زمینی در همدان
بر اساس اعلام معاون توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان، افزایش قیمت سیب‌زمینی در روزهای اخیر با اتخاذ تدابیر لازم مهار شده و از روز گذشته، روند کاهشی قیمت در بازار بدنبال عرضه گسترده آغاز شده است.
حسین مردانی با اشاره به توزیع سیب‌زمینی در چندین نقطه شهر همدان گفت: این اقدام با هدف تعدیل قیمت و تامین نیاز مصرف‌کنندگان انجام شده و فروشگاه شهروند وابسته به شهرداری نیز یکی از مراکز عرضه این محصول است.
این اقدام را می‌توان تلاشی برای نزدیک‌تر کردن سیاست‌های تنظیم بازار به محل خرید روزانه مردم دانست؛ جایی که نتیجه تصمیمات مدیریتی نه در بخشنامه‌ها و جلسات، بلکه در قیمت درج‌شده روی تابلوهای فروش و مبلغ پرداختی مشتریان سنجیده می‌شود.
توزیع محصول در چند نقطه شهری، در صورت استمرار و تامین کافی، می‌تواند به تقویت دسترسی مصرف‌کنندگان و افزایش گزینه‌های خرید کمک کند؛ هرچند میزان اثرگذاری آن به حجم عرضه، استمرار توزیع و قیمت نهایی محصول برای خریداران وابسته است.
از ۵۵ هزار تومان تا ۷۵ هزار تومان؛ روایت چند قیمت در یک بازار
قیمت‌های اعلام‌شده از سوی معاون توسعه بازرگانی سازمان جهاد کشاورزی استان همدان نشان می‌دهد، سیب‌زمینی در همه مراکز فروش با نرخ یکسانی عرضه نمی‌شود و به گفته مردانی، قیمت این محصول در برخی واحدهای صنفی حدود ۵۵ هزار تومان و در میوه‌فروشی‌ها و هایپرمارکت‌ها بین ۷۰ تا ۷۵ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم است؛ تفاوتی که به گفته وی، با کیفیت محصول و نوع عرضه ارتباط دارد.
فاصله میان این قیمت‌ها، تصویری از پیچیدگی زنجیره توزیع یک محصول کشاورزی ارائه می‌کند؛ زنجیره‌ای که از مرحله نگهداری در سردخانه تا حمل‌ونقل، توزیع عمده و فروش خرده‌فروشی امتداد می‌یابد و در چنین شرایطی، اعلام یک نرخ به‌تنهایی برای قضاوت درباره وضعیت بازار کافی نیست؛ بلکه باید روشن باشد هر قیمت به کدام مرحله از عرضه مربوط است، محصول با چه کیفیتی ارائه می‌شود و مصرف‌کننده در نهایت آن را با چه بهایی خریداری می‌کند.
در واقع، معیار ملموس تعدیل قیمت، تغییری است که در هزینه پرداختی خانوارها دیده می‌شود و اگر سیاست‌های تنظیم بازار بتواند دسترسی به محصول را با قیمت مناسب‌تر فراهم کند و هم‌زمان از ایجاد اختلال در عرضه جلوگیری شود، اثر تصمیمات مدیریتی در زندگی روزمره مردم نیز محسوس‌تر خواهد شد، با این حال، ارزیابی دقیق میزان کاهش قیمت، به مقایسه نرخ‌های پیشین و فعلی در شرایط یکسان و بررسی میدانی مراکز مختلف فروش نیاز دارد.
سردخانه‌ها؛ حلقه‌ای تعیین‌کننده در مدیریت عرضه
در سوی دیگر بازار، سردخانه‌ها و ذخایر محصول قرار دارند؛ بخشی از زنجیره تامین که مدیریت عرضه از آن می‌تواند بر روند قیمت در بازار مصرف اثر بگذارد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان با اشاره به ظرفیت تولید سیب‌زمینی در استان اعلام کرده است که نرخ ۵۵ هزار تومان برای هر کیلوگرم، مربوط به عرضه محصول درِ سردخانه است و به‌عنوان مبنایی برای مدیریت بازار و جلوگیری از افزایش بی‌رویه قیمت‌ها در نظر گرفته شده است.
حمزه خانجانی‌افشار با بیان اینکه سطح زیرکشت سیب‌زمینی پاییزه در استان حدود ۱۲ هزار هکتار است، پیش‌بینی کرد تولید این محصول در سال جاری از ۵۰۰ هزار تن فراتر برود. این میزان تولید، در صورت تحقق و فراهم بودن شرایط مناسب نگهداری و توزیع، ظرفیت قابل‌توجهی برای تأمین بازار و مدیریت عرضه و تقاضا ایجاد می‌کند.
اهمیت این ظرفیت زمانی بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم وفور محصول در مبدا، به‌تنهایی تضمین‌کننده قیمت مناسب در مقصد نیست و محصول باید در زمان مناسب، با هزینه قابل‌قبول و از مسیر توزیع کارآمد به دست مصرف‌کننده برسد.
بنابراین، مدیریت ذخایر، برنامه‌ریزی برای عرضه مستمر و نظارت بر روند انتقال محصول از سردخانه‌ها به مراکز عمده‌فروشی و خرده‌فروشی، حلقه‌های مکمل سیاست تعدیل قیمت به شمار می‌روند و از این منظر، تعیین نرخ مبنا برای عرضه درِ سردخانه، زمانی می‌تواند به تنظیم موثر بازار کمک کند که ارتباط آن با هزینه‌های مراحل بعدی زنجیره توزیع نیز روشن باشد.
تفاوت میان نرخ عرضه در مبدأ و قیمت فروش به مصرف‌کننده، ضرورت رصد هزینه‌های حمل‌ونقل، نگهداری، توزیع و حاشیه‌های فروش را برجسته می‌کند؛ چراکه هدف نهایی، صرفاً اعلام یک نرخ مشخص نیست، بلکه ایجاد تناسب میان قیمت مبدأ و بهای پرداختی مردم است.
هشدار درباره سوءاستفاده از بازار؛ نظارت در کنار عرضه
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان همچنین از استمرار رصد روند تامین و توزیع سیب‌زمینی در ماه‌های پیشرو خبر داده و تاکید کرده است که با افرادی که از شرایط بازار برای برهم زدن تعادل قیمت‌ها سوءاستفاده کنند، مطابق ضوابط برخورد خواهد شد.
این تأکید، بُعد نظارتی سیاست‌های تنظیم بازار را در کنار اقدامات مرتبط با عرضه قرار می‌دهد و در بازار کالاهای اساسی، افزایش عرضه زمانی می‌تواند به نتیجه مطلوب برسد که مسیر توزیع نیز شفاف و قابل رصد باشد و تخلفات احتمالی، در صورت احراز، مورد رسیدگی قرار گیرند.
از سوی دیگر، حمایت از مصرف‌کننده و صیانت از حقوق تولیدکننده باید به‌صورت هم‌زمان دنبال شود تا کنترل قیمت به اختلال در عرضه یا تحمیل فشار نامتعارف بر حلقه‌های قانونی زنجیره تولید و توزیع منجر نشود.
خانجانی‌افشار با تاکید بر ضرورت حفظ تعادل بازار، اعلام کرده است که روند تامین و توزیع محصول به‌صورت مستمر رصد می‌شود و با متخلفان احتمالی بدون اغماض برخورد خواهد شد و تحقق این هدف، علاوه بر نظارت میدانی، مستلزم هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و دسترسی به اطلاعات دقیق درباره حجم محصول موجود، میزان عرضه روزانه و تغییرات قیمت در مراکز فروش است.
مغاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهادکشاورزی همدان نیز گفت: استان همدان به عنوان قطب تولید سیب زمینی، دارای سیب‌زمینی‌کاران باتجربه‌ای بوده به‌طوری‌که این سیب‌زمینی‌کاران هر ساله در تابستان و پاییز در استان همدان حدود ۸۵۰ هزار تن سیب‌زمینی تولید می‌کنند.
علی بایگانه افزود: در این بین شهرستان بهار با سالیانه میانگین بیش از پنج هزار هکتار سیب‌زمینی با عملکرد هر هکتار ۴۰ تن یکی از شهرستان‌های پیشرو استان همدان در تولید سیب‌زمینی به شمار می‌رود که هر ساله ۸۰ درصد سطح اراضی سیب‌زمینی مزارع این شهرستان به کشت بهاره و تابستانه سیب‌زمینی و ۲۰ درصد به کشت پاییزه سیب‌زمینی اختصاص دارد.
وی با بیان اینکه بیش از ۹۰ درصد مزارع سیب‌زمینی همدان مجهز به سیستم آبیاری تحت فشار است، خاطرنشان کرد: حدود ۹۵ درصد عملیات کاشت، داشت و برداشت این محصول در استان به صورت مکانیزه انجام می‌شود.
وی با اشاره به جایگاه برتر این استان در تولید سیب‌زمینی کشور، اظهار کرد: با اجرای طرح‌های فرآوری سیب‌زمینی، ظرفیت تولید و ارزش افزوده این محصول در همدان به‌طور چشمگیری افزایش خواهد یافت.
بایگانه با تاکید بر اهمیت صنایع کشاورزی در استان، گفت: یکی از اهداف مهم در بخش کشاورزی کاهش ضایعات محصولات، افزایش ماندگاری و ایجاد امکان ذخیره‌سازی برای مصرف در زمان‌های مورد نیاز است.
وی سطح کل اراضی زیر کشت سیب‌زمینی در استان را ۲۰ هزار هکتار دانست و پیش‌بینی کرد امسال حدود ۸۴۰ هزار تن سیب‌زمینی در استان تولید شود.
آزمون نهایی تنظیم بازار؛ قیمت روی پیشخوان و قدرت خرید مردم
اکنون که به گفته مسئولان، روند افزایشی قیمت سیب‌زمینی در همدان متوقف شده و نشانه‌هایی از کاهش قیمت بروز کرده است، پرسش اصلی به میزان ماندگاری این روند بازمی‌گردد: آیا افزایش عرضه و نظارت بر توزیع می‌تواند در روزهای آینده نیز به ثبات قیمت‌ها کمک کند و فاصله میان نرخ عرضه در مبدأ و قیمت نهایی برای مصرف‌کننده را در سطحی منطقی نگه دارد؟
پاسخ به این پرسش، بیش از هر چیز به استمرار عرضه، نحوه اجرای مصوبات و نتایج نظارت‌های میدانی وابسته است و توزیع سیب‌زمینی در چندین نقطه شهر، تعیین نرخ مبنای ۵۵ هزار تومان برای عرضه درِ سردخانه و اعلام برخورد با تخلفات احتمالی، مجموعه اقداماتی است که مسئولان برای مدیریت شرایط بازار بر آن تأکید دارند؛ اقداماتی که اثربخشی نهایی آنها باید در تغییرات واقعی قیمت و دسترسی مردم به محصول سنجیده شود.
بازار سیب‌زمینی همدان اکنون در نقطه‌ای قرار دارد که میان تصمیمات مدیریتی و انتظار مصرف‌کنندگان، پیوندی مستقیم برقرار شده است. برای شهروندی که هنگام خرید با چند نرخ متفاوت روبه‌رو می‌شود، آنچه اهمیت دارد، نه فقط اعلام توقف افزایش قیمت، بلکه مشاهده ثبات در بازار و امکان تهیه محصول با بهایی متناسب با توان اقتصادی خانواده است.
در نهایت، موفقیت سیاست‌های تنظیم بازار زمانی معنا پیدا می‌کند که ظرفیت تولید استان به مزیتی ملموس برای مصرف‌کننده تبدیل شود؛ مزیتی که در عرضه کافی، قیمت‌گذاری شفاف، توزیع منظم و کاهش فشار هزینه‌های معیشتی نمود پیدا کند.
از همین رو، تداوم نظارت بر بازار و انتشار اطلاعات دقیق از روند قیمت‌ها می‌تواند ضمن افزایش شفافیت، امکان ارزیابی عمومی عملکرد دستگاه‌های مسئول را نیز فراهم کند؛ چراکه نتیجه نهایی هر تصمیم تنظیم بازاری، در فاصله میان نرخ اعلام‌شده و قیمت پرداختی مردم، خود را نشان می‌دهد.