یک سال پس از برقراری آتش‌بس در غزه، بحران انسانی این باریکه جنگ‌زده را فرا گرفته و نشانه‌های کمی از بهبود بلندمدت وجود دارد.
در حالی که کمک‌ها و تجهیزات پزشکی قطره‌چکانی وارد نوار غزه می‌شود، نشانه‌های کمی از بهبود یا بازسازی بلندمدت منطقه وجود دارد؛ برق این منطقه هنوز وصل نشده، آب شیرین کمیاب است و سرویس‌های بهداشتی وجود ندارند؛ با نزدیک شدن به چهارمین زمستان از زمان آغاز جنگ نسل‌کشی رژیم صهیونیستی، بیشتر ۲.۱ میلیون شهروند این سرزمین در مکان‌های شلوغ و پرجمعیت آوارگان یا ساختمان‌های به‌شدت ناپایدار پناه گرفته‌اند.
به گزارش تلگراف، طرح صلح ۲۰ ماده‌ای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا حمله‌های هوایی رژیم صهیونیستی را متوقف نکرد و براساس اعلام وزارت بهداشت غزه، بیش از هزار و ۴۰۰ نفر، ازجمله ۳۰۰ کودک، از زمان برقراری آتش‌بس در اکتبر ۲۰۲۵ (مهر سال گذشته) به شهادت رسیدند.
یکی از مقام‌های کوگات، نهاد صهیونیستی ناظر بر جریان کمک‌ها به غزه، مدعی شد که وضعیت بشردوستانه در غزه پایدار است، اما تدروس آدهانوم گبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت (WHO)، در سالگرد جنگ نسل‌کشی علیه غزه وضعیت بهداشت در غزه را بحرانی توصیف کرد و گفت: نیاز‌های تقریبا ۲ میلیون نفر بسیار زیاد است.
گوگل مپس ماه گذشته تصاویر ماهواره‌ای به‌روزشده‌ای از نوار غزه منتشر کرد که نشان می‌داد چگونه بخش‌های وسیعی بر اثر ۲ سال جنگ تمام‌عیار تخریب شده‌اند؛ اردوگاه‌های بزرگی از چادر‌های فشرده که با انبوهی از زباله پوشیده شده‌اند، اکنون بخش زیادی از خط ساحلی را پوشانده‌اند که اغلب در چند متری دریا قرار دارند.
حدود ۸۰ درصد از مردم غزه زیر چادر‌های برزنتی زندگی می‌کنند و ۲۰ درصد باقی‌مانده در ساختمان‌های عمومی خالی یا مدرسه‌های متروکه هستند.
با نزدیک شدن به چهارمین زمستان تحت نسل کشی، خانواده‌ها خود را برای سرما و باران آماده می‌کنند؛ یورونیوز گزارش داد که بسیاری از آن‌ها برای تهیه مواد جایگزین چادر با مشکل مواجه هستند، زیرا هزینه برزنت و چادر به‌شدت افزایش یافته است.
براساس گزارش شورای پناهندگان نروژ که هدایت تلاش‌های امدادی برای تامین سرپناه را بر عهده دارد، حدود ۹۵۰ هزار نفر در مکان‌هایی زندگی می‌کنند که در معرض خطر سیل هستند.
حتی قبل از جنگ، این منطقه یکی از پرجمعیت‌ترین مناطق جهان بود، اما اکنون ۲.۱ میلیون نفر از جمعیت غزه تنها در یک سوم نوار غزه فشرده شده‌اند؛ آتش‌بس باعث شد که این منطقه تحت فشار به‌اصطلاح «خط زرد» قرار گیرد؛ رژیم صهیونیستی حدود دو سوم از محیط بیرونی را کنترل می‌کند و غزه‌ای‌ها در بقیه آن تجمع کرده‌اند.
نماینده سازمان جهانی بهداشت در اوایل ماه جاری میلادی، در سرزمین‌های اشغالی فلسطین، خواستار ورود گسترده کمک‌ها به نوار غزه برای ذخیره تدارکات قبل از ماه‌های زمستان شد و هشدار داد که سیل مردم را در معرض خطر‌های جدی برای سلامتی و ایمنی قرار می‌دهد.
الجزیره گزارش داد که وزارت توسعه اجتماعی غزه اعلام کرد که قبل از ماه‌های زمستان به ۲۰۰ هزار چادر و ۳۰۰ هزار چادر برزنتی دیگر نیاز است.
مردم غزه از راه‌های مختلفی آب دریافت می‌کنند: کامیون‌های کمک‌های بشردوستانه، کارخانه‌های کوچک نمک‌زدایی، خطوط لوله و با پیاده‌روی در مسافت‌های طولانی برای جمع‌آوری آب از چاه‌ها یا نقاط توزیع با استفاده از گالن؛ سازمان‌های امدادی در ماه جولای (تیر/ مرداد) روزانه آب را با کامیون به بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ نقطه جمع‌آوری شلوغ و بیش از ۱۰۰ محل آوارگی در سراسر غزه منتقل کردند.
براساس اعلام دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل، بیش از نیمی از جمعیت غزه یعنی بیش از ۱.۳ میلیون نفر، به کمتر از ۶ لیتر آب به ازای هر نفر در روز برای آشامیدن و پخت‌وپز دسترسی دارند؛ این کمتر از نصف حداقل مطلق توصیه‌شده روزانه در شرایط اضطراری - ۱۵ لیتر - است.
این نهاد اعلام کرد: ۷۰۰ هزار نفر دیگر فقط به ۹ لیتر آب خانگی به ازای هر نفر در روز، برای بهداشت و نظافت دسترسی دارند.
امدادگران می‌گویند تانکر‌های آب در مناطق پرجمعیت مستقر شده‌اند و برخی را مجبور به سفر‌های طولانی می‌کنند؛ دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل اعلام کرد: مردم ظروف کافی برای حمل آب به خانه ندارند.
سازمان جهانی بهداشت به‌تازگی اعلام کرد که باکتری‌های مدفوعی در بیش از ۱۸ درصد از ۶ هزار و ۷۰۰ نمونه آب بررسی‌شده بین ژانویه و آگوست (دی سال گذشته تا شهریور سال جاری)، شناسایی شد که تقریبا ۳ برابر این مقدار در ژانویه بود؛ حدود سه‌چهارم نمونه‌های آب نیز فاقد کلرزنی تنظیم‌شده برای از بین بردن باکتری‌های مضر بودند.
سازمان جهانی بهداشت همچنین اعلام کرد که این امر منجر به افزایش بیماری‌های ناشی از آب شده است: موارد اسهال حاد از تقریبا ۲۷ هزار مورد در ماه مارس به بیش از ۴۸ هزار مورد تا ماه آگوست افزایش یافت.
براساس اعلام سازمان خیریه پزشکی فرانسوی پزشکان بدون مرز (MSF)، بمباران رژیم صهیونیستی تقریبا ۹۰ درصد از زیرساخت‌های آب و فاضلاب در نوار غزه، ازجمله چاه‌ها، خطوط انتقال آب، مخازن و واحد‌های نمک‌زدایی را دچار تخریب یا آسیب کرده است.
وضعیت بهداشت نیز وخیم است؛ گروه‌های امدادی حدود ۸۰ درصد از فضولات انسانی را جمع‌آوری می‌کنند؛ در اردوگاه‌های شلوغ، خانواده‌ها به حفر توالت در داخل یا کنار چادر‌های خود روی آورده‌اند.
جیمز اسمیت، پزشک اورژانس انگلیسی که از ژوئن تا آگوست (خرداد تا شهریور) امسال در یک کلینیک در اردوگاه آوارگان در المواصی، مرکز غزه، کار می‌کرد، گفت که شبکه فاضلاب عملا وجود ندارد.
براساس گزارش آژانس امداد و کار سازمان ملل، بیش از ۱۲۵ هزار مورد عفونت پوستی در ۵ ماه اول امسال ثبت شده است؛ کارکنان این آژانس روزانه حدود ۴۰۰ مورد را درمان می‌کردند و موش‌ها و انگل‌ها را به‌عنوان ناقلان اصلی ذکر می‌کردند.
به گفته کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، شیوع بیماری‌های عفونی دیگری ازجمله استفراغ، اسهال و هپاتیت نیز وجود داشته است؛ شبکه‌های فاضلاب آسیب‌دیده و کمبود سوخت برای ایستگاه‌های پمپاژ منجر به جاری شدن فاضلاب تصفیه‌نشده در خیابان‌ها شده است؛ در هنگام باران‌های شدید، فاضلاب به اردوگاه‌های آوارگان سرریز می‌شود.
سیستم بهداشتی غزه یک سال پس از آتش‌بس، هنوز در وضعیت نامناسبی قرار دارد؛ طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، از ۲۲۸ مرکز مراقبت‌های اولیه غزه، فقط کمی بیش از نیمی از آن‌ها فعال هستند.
در حالی که سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد که دارو‌ها در حال ورود هستند و تقریبا ۸۷ درصد درخواست‌ها پذیرفته می‌شوند، این بدان معناست که کسی که تب یا جراحت جزئی دارد می‌تواند درمان شود، اما اگر بیماری پیچیده‌تر باشد، گزینه‌های کمی وجود دارد.
- بیشتر بخوانید:
- نسل‌کشی در غزه و آمار بی‌سابقه کودکان یتیم
- گزارش سازمان ملل درباره نسل‌کشی در غزه؛ تداوم خشونتی با ابعاد تکان‌دهنده و غیرقابل‌قبول
براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، هیچ یک از ۳۶ بیمارستان غزه به‌طور کامل فعال نیستند و فقط ۱۹ بیمارستان تا حدی فعال هستند.
پزشکان حقوق بشر مستقر در اراضی اشغالی (PHRI)، سازمان مردم‌نهاد پزشکی اعلام کرد که هیچ اسکنر MRI در هیچ کجای نوار غزه وجود ندارد، فقط حدود ۳۰ درصد از مراکز دارای اشعه ایکس اولیه هستند و فقط ۱۲ تا ۱۷ درصد قابلیت دیالیز دارند.
بیماری‌های مزمن رو به وخامت هستند؛ رئیس بهداشت و واکنش اضطراری در کمک‌های پزشکی برای فلسطینی‌ها (MAP)، گفت: هیچ ظرفیتی برای نظارت بر بیماران یا تضمین دسترسی مداوم به پزشک وجود ندارد، بنابراین عوارض قابل پیشگیری از سرطان، بیماری کلیوی و دیابت انباشته خواهد شد.
وی اظهار کرد: ما باید فراتر از صرفا حفظ خدمات از یک هفته تا هفته دیگر حرکت کنیم.
پزشکان غزه گفتند که برق بزرگ‌ترین مانع است؛ شبکه برق غزه از زمانی که رژیم صهیونیستی در اکتبر ۲۰۲۳ برق را قطع کرد، از کار افتاده است، بنابراین بیمارستان‌ها به ژنراتور‌های گران‌قیمت و غیرقابل اعتماد متکی هستند.
یکی از پزشکان بیمارستان العوده در مرکز غزه گفت که وقتی ژنراتور‌های این بیمارستان خراب شدند، بیمارستان یک ژنراتور را به قیمت هزار و ۲۰۰ دلار در روز اجاره کرد، اما ممکن است فقط ۱۰ ساعت کار کند.
در عین حال، سوخت و قطعات یدکی ژنراتور کمیاب هستند؛ یکی از مشکلات اصلی برای کسانی که سعی در رساندن تدارکات به نوار غزه دارند، ممنوعیت رژیم صهیونیستی بر اقلام «دو منظوره» است، موادی که به نظر می‌رسد هم برای اهداف غیرنظامی و هم نظامی استفاده می‌شوند؛ اقلامی که در فهرست سیاه قرار گرفته‌اند شامل ژنراتور‌ها و تیر‌های فلزی چادر هستند.
در حالی که رژیم صهیونیستی هر هفته اجازه ورود ۱۵ کامیون اقلام دو منظوره را می‌دهد، سازمان جهانی بهداشت تاکید کرد که تاخیر‌های مکرر در ورود تجهیزات پزشکی، پروتز‌ها و ابزار‌های تشخیصی به غزه، بهبودی بیماران را به تاخیر می‌اندازد.
براساس اعلام سازمان جهانی بهداشت، فقط در ۶ ماه گذشته، یک محموله پروتز و دستگاه‌های کمکی برای افراد قطع عضو، ۴ بار رد شده است؛ این امر به‌ویژه نگران‌کننده است، زیرا به گفته سازمان ملل، غزه اکنون محل زندگی بزرگ‌ترین گروه کودکان قطع عضو در تاریخ مدرن است.
نماینده سازمان جهانی بهداشت در سرزمین‌های اشغالی فلسطین (OPT)، گفت: هر رد شدن به معنای تاخیر دیگری برای کسی است که قبلا عضوی از بدن خود را از دست داده و صرفا منتظر فرصتی برای راه رفتن دوباره است.
بیمارستان‌های فرسوده در غزه به این معنی است که حدود ۲۰ هزار بیمار، ازجمله ۴ هزار بیمار، نیاز به تخلیه فوری پزشکی دارند؛ سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد: حدود ۵ هزار و ۷۰۰ بیمار از زمان آتش‌بس تخلیه شده‌اند؛ سازمان نجات کودکان تخمین می‌زند که با نرخ فعلی، رفع این مشکل ۴ سال و نیم طول می‌کشد.
نظارت بازار برنامه جهانی غذای سازمان ملل (WFP) نشان داد که بیشتر خانوار‌های غزه مورد بررسی ۲ وعده غذایی در روز می‌خورند در حالی که یک چهارم آن‌ها فقط یک وعده غذا می‌خورند.
آشپزی نیز یک چالش است؛ تقریبا ۸۰ درصد از خانوار‌ها برای تهیه غذا زباله می‌سوزانند، زیرا گاز پخت‌وپز وجود ندارد، زیرا رژیم صهیونیستی آن را به‌عنوان یک کالای دو منظوره طبقه‌بندی می‌کند.
غزه قبل از جنگ تقریبا از نظر سبزیجات خودکفا بود، اما ۹۲ درصد از کشاورزی آن نابود شده است؛ سازمان ملل می‌گوید محدودیت‌های رژیم صهیونیستی در مورد بذر و ماشین‌آلات سنگین مانع تلاش‌ها برای پاکسازی آوار و کشت مجدد مواد غذایی شده است.
طبقه‌بندی یکپارچه فاز امنیت غذایی (IPC)، ناظر جهانی گرسنگی تحت حمایت سازمان ملل که شدت ناامنی غذایی و سوءتغذیه را طبقه‌بندی می‌کند، قحطی در شهر غزه در آگوست ۲۰۲۵ (مرداد/ شهریور ۱۴۰۴) تایید شد.
یک نظرسنجی یونیسف در ماه ژوئن (خرداد/ تیر) نشان داد که سوءتغذیه حاد در بین کودکان مشکلی جدی است؛ این آسیب به راحتی قابل جبران نیست؛ بیش از ۱۲ درصد از کودکان زیر ۵ سال، حدود یک نفر از هر ۸ نفر، دچار کوتاهی قد هستند که نسبت به ۷ درصد قبل از جنگ افزایش یافته است؛ فقط ۲۲ درصد از کودکان ۶ تا ۲۳ ماهه حداقل رژیم غذایی قابل قبول را دریافت می‌کنند.
بودجه برنامه جهانی غذای سازمان ملل در حال اتمام است و این نهاد مجبور است که تعداد افراد تحت پوشش را کاهش دهد.
برای غیرنظامیانی که در چادر‌های کثیف فشرده شده‌اند و زندگی روزمره برایشان صرفا یک امرار معاش است، چشم‌انداز همچنان تاریک است.
مسئول ارتباطات فلسطینی آکسفام، از شهر غزه گفت: مردم غزه همچنان از پیامد‌های جنگی رنج می‌برند که ممکن است در اخبار و رسانه‌های اجتماعی به نظر برسد که به پایان رسیده، اما در عمل پایان نیافته است؛ این جنگ به شکلی خاموش ادامه دارد.