بازار نهاده‌های کشاورزی در ماه‌های اخیر با تغییراتی روبه‌رو شده که ابعاد آن فراتر از قیمت کود و هزینه تأمین است. در این میان، وضعیت و چگونگی تأمین و توزیع نگاه‌ها را به سیاست‌های تنظیم بازار و سازوکارهای حمایت از تولید کشاورزی معطوف کرده است.
به گزارش تجارت نیوز، کود کشاورزی از جمله نهاده‌های ضروری در فرآیند تولید محصولات زراعی است و میزان دسترسی کشاورزان به آن در کنار قیمت کود و زمان توزیع، نقش مهمی در هزینه تمام‌شده تولید دارد. با این حال، افزایش هزینه تأمین کود در پی حذف ارز ترجیحی و تغییر سازوکار قیمت‌گذاری نهاده‌های وارداتی، بار مالی بیشتری بر دوش فعالان بخش کشاورزی گذاشته است.
این موضوع اهمیت سیاست‌های حمایتی و نحوه مدیریت بازار این نهاده را دوچندان می‌کند. اما آیا افزایش قیمت کود تنها چالش پیش روی کشاورزان است؟ سیاست‌های چندین‌ساله در این بازار چه پیامدهایی برای تولید و منابع طبیعی کشور داشته و نظام بانکی تا چه اندازه در تأمین مالی بخش کشاورزی نقش‌آفرینی کرده است؟
تداوم سیاست‌های یارانه‌ای در بخش کود، علاوه بر برهم زدن تعادل اقتصادی، موجب مصرف بیش از نیاز برخی کودهای تولید داخل و آسیب به منابع آب و خاک کشور شده است
علی رضوانی‌زاده، رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق ایران، با اشاره به چالش‌های موجود در بازار نهاده‌های کشاورزی، سیاست‌های یارانه‌ای در حوزه کود، عملکرد نظام بانکی و مشکلات واردات کالاهای اساسی به تجارت‌نیوز گفت: تداوم سیاست‌های یارانه‌ای در بخش کود، علاوه بر برهم زدن تعادل اقتصادی، موجب مصرف بیش از نیاز برخی کودهای تولید داخل و آسیب به منابع آب و خاک کشور شده است. از سوی دیگر، افزایش قیمت نهاده‌های وارداتی و ضعف نظام تأمین مالی، فشار مضاعفی بر بخش کشاورزی وارد کرده است.
یارانه کود باید اصلاح شود و قیمت‌ها به سمت واقعی‌شدن حرکت کنند
وی با تأکید بر ضرورت اصلاح سیاست‌های حمایتی در حوزه کود بیان کرد: یکی از مشکلات اساسی این بخش، یارانه‌ای است که سال‌های متمادی از سوی یک شرکت دولتی پرداخت شده است. این سیاست باعث شده برخی کودهای تولید داخل به‌ویژه بعضی از انواع آن، بیش از میزان نیاز مصرف شوند؛ این موضوع علاوه بر ایجاد اختلال در اقتصاد کشور به منابع آب و خاک نیز آسیب وارد کرده است.
او با بیان اینکه مسأله اصلی امروز بازار کود، قیمت تمام‌شده این نهاده است، اظهار کرد: با افزایش قیمت نهاده‌های تولید، کودهای وارداتی که با نرخ ارز تالار یا ارز آزاد وارد کشور می‌شوند نیز افزایش قیمت پیدا می‌کنند و کشاورزان ناچارند این محصولات را با قیمت بالاتری تهیه کنند. به نظر می‌رسد حرکت به سمت آزادسازی اقتصادی و واقعی‌سازی قیمت‌ها باید در دستور کار قرار گیرد.
بانک‌ها به جای بنگاه‌داری، نقدینگی بخش تولید را تأمین کنند
رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق ایران با اشاره به نقش نظام بانکی در کاهش فشار هزینه‌های تولید عنوان کرد: مساله مهم این است که بانک‌ها باید در حوزه تأمین نقدینگی و سرمایه در گردش تولیدکنندگان نقش مؤثرتری ایفا کنند، نه اینکه بخش عمده فعالیت و منابع خود را به بنگاه‌داری اختصاص دهند.
وی با انتقاد از عملکرد بانک‌ها در شرایط جنگی تصریح کرد: بانک‌ها همچنان همان روند گذشته را دنبال می‌کنند و به جای آنکه خود را با شرایط جنگی و اقتضائات اقتصادی این دوره تطبیق دهند، همچنان درگیر بنگاه‌داری و فعالیت‌های سودآور خود هستند. در واقع، تغییر محسوسی در عملکرد نظام بانکی متناسب با شرایط جنگی مشاهده نشده و بخش عمده‌ای از منابع بانک‌ها به جای گره‌گشایی از مشکلات صنایع و مردم، صرف بنگاه‌داری می‌شود.
تغییر مسیر واردات، هزینه تأمین کالاهای اساسی را افزایش داده است
رضوانی‌زاده در ادامه با اشاره به وضعیت تأمین مواد غذایی و محصولات کشاورزی مورد نیاز کشور گفت: در حوزه تأمین کالاهای اساسی، با وجود اینکه بخش عمده نیاز داخلی از طریق واردات تأمین می‌شود، مسیر واردات که پیش‌تر بیشتر از بنادر جنوبی انجام می‌شد، به سمت بنادر شمالی و سایر مرزها تغییر کرده است.
او با بیان اینکه تغییر مسیر واردات با محدودیت‌های زیرساختی همراه شده است، افزود: این محدودیت‌ها روند واردات را کندتر کرده و هزینه‌های حمل‌ونقل را افزایش داده است. به‌ویژه در بنادر شمالی، نرخ کرایه حمل افزایش قابل توجهی داشته که می‌تواند هزینه نهایی تأمین کالاهای اساسی را تحت تأثیر قرار دهد.
رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق ایران در پایان با اشاره به وضعیت بازار کالاهای اساسی خاطرنشان کرد: در حال حاضر کمبودی در بازار وجود ندارد و کالاهای مورد نیاز به میزان کافی در بازار عرضه می‌شوند.