اقامتگاه دانشجویی اوسیس در شهر نیس فرانسه با نمای شیشه‌ای بازیافتی، مسیرهای باز و تهویه طبیعی، از ویژگی‌های اقلیم مدیترانه بهره می‌گیرد.
اقامتگاه دانشجویی اوسیس در شهر نیس فرانسه، نمونه‌ای از معماری مسکونی است که طراحی ساختمان را با شرایط اقلیمی و ویژگی‌های طبیعی زمین پیوند می‌دهد. این پروژه را دفتر معماری آتلیه استفان فرناندز طراحی کرده است و با مساحت ۴٬۵۰۰ مترمربع، در محل تلاقی پارک بزرگ مری‌دیا و خیابان دانشگاه قرار دارد. (ArchDaily)
معماران در طراحی این مجموعه، به‌جای اشغال بخش زیادی از زمین، سطح اشغال ساختمان را کاهش داده‌اند و آن را به‌صورت عمودی گسترش داده‌اند. این تصمیم علاوه بر ایجاد چشم‌اندازهایی به‌سوی تپه‌ها و دریا، فضای بیشتری برای پوشش گیاهی باقی می‌گذارد و امکان گردش باد در محوطه را افزایش می‌دهد.
طراحی ساختمان با توجه به ویژگی‌های اقلیمی نیس
موقعیت اقامتگاه اوسیس در دشت رودخانه وار، منطقه‌ای میان شهر، رودخانه، دریای مدیترانه و تپه‌های اطراف، نقش مهمی در شکل‌گیری طرح داشته است. این زمین در گذشته بخشی از بستر رودخانه بوده و رسوبات و تغییر مسیرهای آن، ویژگی‌های طبیعی خاصی به منطقه بخشیده‌اند. طراحان تلاش کرده‌اند این پیشینه طبیعی را در طراحی محوطه و ساختمان در نظر بگیرند.
قرارگیری بنا در معرض تابش شدید آفتاب، صدای بزرگراه و هوای نمکی دریا، چالش‌هایی برای طراحی ایجاد کرده است. معماران برای پاسخ به این شرایط، از عقب‌نشستگی‌های حجمی، سایه‌اندازی، مسیرهای بیرونی سرپوشیده و نماهای منحنی استفاده کرده‌اند. این عناصر به ایجاد تعادل میان بازبودن فضاها و محافظت از ساکنان کمک می‌کنند.
نمای شیشه‌ای بازیافتی برای کنترل نور و جریان هوا
یکی از ویژگی‌های شاخص اقامتگاه اوسیس، استفاده از تیغه‌های شیشه‌ای مات و بازیافتی در نمای ساختمان است. این عناصر با الهام از گلخانه‌های کشاورزی قدیمی دشت وار طراحی شده‌اند و در عین ایجاد حریم خصوصی، شدت نور خورشید را کاهش می‌دهند.
جهت‌گیری تیغه‌های شیشه‌ای به کنترل تابش و هدایت جریان هوا کمک می‌کند. همچنین، طراحی زاویه‌دار اطراف پنجره‌ها اختلاف فشار ایجاد می‌کند و عبور طبیعی هوا از فضای داخلی آپارتمان‌ها را تقویت می‌کند. به این ترتیب، نما فقط پوششی برای ساختمان نیست؛ بلکه بخشی از راهبرد اقلیمی آن به شمار می‌رود.
مسیرهای باز و آپارتمان‌های دارای تهویه طبیعی
در اقامتگاه اوسیس، مسیرهای دسترسی بیرونی علاوه بر نقش ارتباطی، فضایی برای تعامل میان ساکنان فراهم می‌کنند. این راهروها با نور طبیعی و جریان هوا طراحی شده‌اند و به فضاهای مشترک گسترده‌تر متصل می‌شوند.
آپارتمان‌ها نیز به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که امکان تهویه متقاطع داشته باشند؛ یعنی هوا بتواند از مسیرهای مختلف وارد فضای داخلی شود و از آن خارج شود. این ویژگی به گردش طبیعی هوا کمک می‌کند و در کنار سایه‌اندازی و پوشش گیاهی، پاسخ پروژه به شرایط آب‌وهوایی مدیترانه را شکل می‌دهد.
فضای سبز؛ بخشی از سامانه خنک‌کننده ساختمان
کاهش سطح اشغال بنا، فضای بیشتری برای کاشت گیاهان در اختیار طراحان قرار داده است. این محوطه سبز به پارک بزرگ مری‌دیا پیوند می‌خورد و در بخش‌های مختلف پروژه، از زمین باز تا بام مشترک، ادامه پیدا می‌کند.
پوشش گیاهی با ایجاد سایه، خنک نگه‌داشتن سطح خاک و آزادکردن رطوبت از طریق تبخیر و تعرق، به تعدیل دمای محیط کمک می‌کند. در کنار مسیرهای نفوذپذیر و شکل عمودی ساختمان، این ویژگی‌ها به گردش هوا در مجموعه نیز یاری می‌رسانند. در این طرح، فضای سبز عنصری تزئینی نیست؛ بلکه در عملکرد اقلیمی ساختمان نقش دارد.
استفاده از مصالح محلی و کم‌کربن
انتخاب مصالح در اقامتگاه اوسیس با هدف کاهش اثرات زیست‌محیطی پروژه انجام شده است. بتن کم‌کربن حاوی سنگ‌دانه‌های محلی، سنگ سرپانتین منطقه نیس، چوب کاج آلپ، شیشه بازیافتی و آلومینیوم از جمله مصالح به‌کاررفته در این مجموعه هستند.
طراحان همچنین میان سازه اصلی و فضای داخلی تمایز قائل شده‌اند. سازه بتنی بادوام، مستقل از اجزای داخلی سبک و قابل جداسازی طراحی شده است؛ بنابراین، فضاهای داخلی در صورت نیاز می‌توانند تغییر کنند یا دوباره پیکربندی شوند، بدون اینکه لازم باشد ساختار اصلی ساختمان تغییر کند.
سطوح نفوذپذیر محوطه نیز به حفظ جریان طبیعی آب در زمین کمک می‌کنند. این رویکرد، همراه با گسترش پوشش گیاهی، ارتباط میان ساختمان و محیط طبیعی پیرامون را تقویت می‌کند.
معماری برای زندگی فردی و جمعی
اقامتگاه اوسیس تنها بر کاهش مصرف منابع یا پاسخ به شرایط آب‌وهوایی تمرکز ندارد؛ شیوه زندگی دانشجویان نیز بخش مهمی از طراحی آن را شکل می‌دهد. مسیرهای بیرونی و فضاهای مشترک امکان دیدار و گفت‌وگو را فراهم می‌کنند، اما در عین حال به ساکنان اجازه می‌دهند استقلال خود را حفظ کنند.
در مجموع، پروژه اوسیس تلاش می‌کند اقلیم، چشم‌انداز، مصالح و نیازهای اجتماعی را در یک طرح واحد کنار هم قرار دهد. استفاده از شیشه بازیافتی، تهویه طبیعی، فضای سبز و مصالح کم‌کربن، این اقامتگاه را به نمونه‌ای از رویکردهای معاصر در طراحی ساختمان‌های مسکونی پایدار تبدیل کرده است.