نشست سطوح اتصال پس از تعویض لاستیک می‌تواند مهره‌ها را شل کند؛ بنابراین کنترل گشتاور آن‌ها پس از حدود ۵۰ کیلومتر برای ایمنی ضروری است.
تعویض لاستیک یا نصب رینگ جدید معمولاً کار ساده‌ای به نظر می‌رسد، اما پایان کار آپاراتی یا تعمیرگاه لزوماً به معنای اتمام مراقبت‌های لازم نیست. یکی از توصیه‌های ایمنی که پس از نصب چرخ مطرح می‌شود، بررسی دوباره سفتی مهره‌ها پس از حدود ۵۰ کیلومتر رانندگی است. این کار شاید چند دقیقه بیشتر زمان نبرد، اما می‌تواند از بروز مشکلی جدی مانند شل شدن چرخ هنگام حرکت جلوگیری کند.
چرا مهره‌های چرخ ممکن است شل شوند؟
برای اتصال چرخ به خودرو، مهره‌ها یا پیچ‌های چرخ با نیروی مشخصی بسته می‌شوند تا رینگ به‌درستی روی سطح توپی قرار بگیرد. این نیرو که با عنوان گشتاور بستن شناخته می‌شود، باید به اندازه کافی باشد تا چرخ در برابر وزن خودرو، ضربه‌های جاده و نیروهای ناشی از شتاب‌گیری و ترمزگیری در جای خود ثابت بماند.
با این حال، پس از نصب چرخ و آغاز رانندگی، ممکن است سطوح تماس میان رینگ، توپی و اتصالات اندکی جابه‌جا شوند. این پدیده که از آن با عنوان نشست اتصال یاد می‌شود، می‌تواند باعث کاهش نیروی گیره‌ای میان قطعات و در نتیجه تغییر میزان سفتی مهره‌ها شود. وجود آلودگی، زنگ‌زدگی یا ناهمواری روی سطوح تماس نیز ممکن است مانع نشستن صحیح رینگ روی توپی شود و بر کیفیت اتصال تأثیر بگذارد. به همین دلیل، برخی سازندگان خودرو و تجهیزات چرخ توصیه می‌کنند پس از طی مسافتی مشخص، گشتاور مهره‌ها دوباره بررسی شود.
شل بودن مهره‌های چرخ چه خطراتی دارد؟
مهره‌ها وظیفه دارند چرخ را محکم به مجموعه توپی متصل نگه دارند. اگر نیروی بستن آن‌ها کمتر از مقدار استاندارد باشد، چرخ ممکن است هنگام حرکت دچار لرزش و جابه‌جایی شود. ادامه این وضعیت می‌تواند به سوراخ‌های محل اتصال رینگ، پیچ‌ها و مهره‌ها آسیب بزند و حتی باعث شکستن میخ‌های چرخ شود.
در شرایط شدیدتر، احتمال جدا شدن چرخ از خودرو نیز وجود دارد؛ اتفاقی که می‌تواند کنترل خودرو را مختل کند و جان سرنشینان و دیگر کاربران جاده را به خطر بیندازد. از سوی دیگر، سفت کردن بیش از اندازه مهره‌ها هم راه‌حل مناسبی نیست. اعمال گشتاور بالاتر از مقدار مجاز ممکن است به رزوه‌ها، پیچ‌های چرخ و محل اتصال رینگ آسیب برساند.
چگونه مهره‌های چرخ را به‌درستی بررسی کنیم؟
برای بررسی دقیق مهره‌های چرخ باید از آچار ترک‌متر استفاده کرد. این ابزار امکان اندازه‌گیری و اعمال گشتاور مشخص را فراهم می‌کند. مقدار گشتاور مناسب برای هر خودرو به عواملی مانند مدل خودرو، نوع رینگ و مشخصات اتصالات بستگی دارد؛ بنابراین نمی‌توان یک عدد ثابت را برای همه خودروها در نظر گرفت. مقدار صحیح باید از دفترچه راهنمای خودرو یا دستورالعمل سازنده رینگ استخراج شود.
مهره‌ها نیز باید با ترتیب صحیح و معمولاً به‌صورت ضربدری یا ستاره‌ای بسته شوند تا رینگ به‌طور یکنواخت روی توپی بنشیند. در بررسی مجدد پس از رانندگی، هدف اطمینان از حفظ گشتاور استاندارد است، نه باز کردن و بستن بی‌دلیل همه مهره‌ها.
آیا بررسی پس از ۵۰ کیلومتر برای همه خودروها ضروری است؟
عدد ۵۰ کیلومتر یک توصیه رایج در دستورالعمل‌های برخی سازندگان تایر و رینگ است، اما فاصله دقیق بررسی در همه خودروها یکسان نیست. برای نمونه، کانتیننتال بررسی مجدد پس از حدود ۵۰ کیلومتر را توصیه می‌کند؛ درحالی‌که برخی دستورالعمل‌های خودروهای تجاری فاصله ۸۰ تا ۱۶۰ کیلومتر را در نظر گرفته‌اند؛ بنابراین، ملاک نهایی باید توصیه سازنده خودرو یا رینگ باشد.
در مجموع باید دانست بررسی گشتاور مهره‌های چرخ پس از نصب، اقدامی ساده اما مهم برای حفظ ایمنی است. این کنترل کوتاه می‌تواند از آسیب به قطعات اتصال و خطر جدا شدن چرخ جلوگیری کند؛ به شرط آنکه با ابزار مناسب و مطابق مقدار استاندارد انجام شود.
