هر روز اخبار فراوانی در رسانه‌ها منتشر می‌شود که دنبال‌کردن آنها ـ حتی برای آنانی که اهل مطالعه اخبار هستند ـ کار دشواری است. بسته خبری ـ تحلیلی «الف» با رصد اخبار، رویدادهای مهم و همچنین تحلیل‌های صورت‌گرفته، مخاطبان خود را از مهمترین وقایع روز آگاه می‌کند.
ترامپ میان عقب‌نشینی و جنگ جدید
وطن امروز نوشت:
مساله امروز در مناسبات ایران و آمریکا دیگر صرفا این نیست که آیا واشنگتن تصمیم به حمله نظامی خواهد گرفت یا خیر، مساله مهم‌تر آن است که چه اتفاقی در محاسبات راهبردی آمریکا رخ داده که همزمان با افزایش فشارهای سیاسی داخلی بر ترامپ، نشانه‌های آمادگی عملیاتی و تحرکات نظامی پیرامون ایران نیز شدت گرفته است. تحولات روزهای اخیر، از سفر دبیر شورای عالی امنیت ملی به مسکو و انتقال پیام‌های امنیتی به روسیه تا گزارش‌های مربوط به افزایش فعالیت پهپادهای شناسایی آمریکا در جنوب ایران و برخوردهای محدود نظامی، مجموعه‌ای از نشانه‌ها را در کنار یکدیگر قرار داده که نمی‌توان آنها را صرفا تحولات منفصل و فاقد ارتباط با یکدیگر تلقی کرد. این تحولات به‌تنهایی اثبات‌کننده تصمیم قطعی واشنگتن برای آغاز جنگ نیست اما از تغییر وضعیت امنیتی و نزدیک شدن 2 طرف به یک آستانه حساس حکایت دارد؛ آستانه‌ای که عبور از آن ممکن است بیش از آنکه تابع یک تصمیم از پیش اعلام‌شده، محصول انباشت فشارها، محاسبات اشتباه و کاهش ظرفیت مدیریت بحران باشد.
نکته محوری آن است که شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، لزوما به معنای کاهش احتمال ماجراجویی نظامی آمریکا نیست. در تحلیل‌های متعارف، انتظار می‌رود دولتی که با کاهش حمایت انتخاباتی مواجه شده، برای جلوگیری از افزایش هزینه‌های سیاسی، از ورود به یک منازعه خارجی پرهیز کند اما این تنها یک سوی معادله است. سوی دیگر آن است که شکست سیاسی می‌تواند هزینه عقب‌نشینی بدون دستاورد را نیز برای رئیس‌جمهور آمریکا افزایش دهد. در چنین شرایطی، جنگ ممکن است نه به‌عنوان راه‌حل یک مساله خارجی، بلکه به مثابه ابزاری برای مدیریت یک بحران داخلی مورد توجه قرار گیرد. این همان پارادوکسی است که باید در فهم رفتار کنونی واشنگتن مورد توجه قرار گیرد: شکست انتخاباتی می‌تواند همزمان انگیزه پایان دادن به جنگ و انگیزه تشدید فشار برای دستیابی به یک نتیجه قابل عرضه را افزایش دهد.
****
تله جنگ
روزنامه اعتماد نوشت:
در روزهای اخیر پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره امریکا که به شکست سنگین جمهوری‌خواهان و افراد نزدیک به ترامپ، رییس‌جمهور امریکا منجر شد، در رسانه‌های ایرانی و غربی این جمله زیاد دیده می‌شود که ایران باعث شکست جمهوری‌خواهان شده و ترامپ هم در برخی سخنرانی‌های خود بر این نکته تاکید داشت که ایران این وضعیت را رقم زده است.
به نظر می‌رسد تاکید بیش از حد بر این موضوع بیشتر از اینکه یک اقرار به شکست امریکا در برابر ایران باشد یا ناشی از رقابت‌های سیاسی داخلی در امریکا، یک تله جدید برای ورود به یک جنگ جدید علیه ایران به بهانه بستن تنگه هرمز و شکست فاحش یک جناح سیاسی در ایالات متحده است. به هر صورت این وضعیت می‌تواند تا دو سال آینده و انتخابات ریاست‌جمهوری امریکا نیز ادامه داشته و شکست دیگری برای جمهوری‌خواهان رقم زند و بر این اساس آنها باید به سمت حل مشکل بروند.
در این میان برخی از آنها از جمله جناح جنگ‌طلب کاخ سفید اسم این مشکل را ایران گذاشته‌اند و اینکه حل آن هم یا از طریق جنگ سنگین خواهد بود یا توافقی که امتیازات خوبی به امریکا داده شود. البته واضح است که ایران هم در مقابل، هم در برابر جنگ سنگین همچون دو جنگ گذشته دفاع جانانه خواهد کرد و راضی به دادن امتیاز بیش از حد به واشنگتن نخواهد شد.
برنامه‌ريزي برای قدرت همه‌جانبه ایران
جمهوری اسلامی نوشت:
قانع بودن به آنچه اکنون از نظر قدرت دفاعي يا توانائي‌هاي علمي و صنعتي در تعدادي از رشته‌ها داريم براي ايران کافي نيست. اين، فقط بخش کوچکي از قدرتي است که ايران با توجه به امکاناتي که دارد مي‌تواند از آن برخوردار باشد. ... برنامه‌اي که مسئولان ارشد نظام جمهوری اسلامي با عنوان برنامه ۲۰ ساله منتهي به ۱۴۰۴ در نظر گرفته بودند قرار بود ايران را به پيشرفته‌ترين کشور در منطقه تبديل کند. ادامه آن برنامه در صورتي که به درستي اجرا مي‌شد راه را براي تدوين و اجراي برنامه‌هاي بعدي جهت رسيدن ايران به نقطه مطلوب يعني تبديل شدن به قدرت همه‌جانبه در جهان هموار مي‌کرد. مي‌دانيم که حوادث مختلف ازجمله سوء‌مديريت در بعضي دولت‌ها باعث اختلال در برنامه ۲۰ ساله شد و هدف مورد نظر محقق نشد. اکنون نيز دو جنگ تحميلي ۱۲ روزه و۴۰ روزه مشکلات بزرگ‌تری به وجود آورده‌اند که برطرف ساختن آنها و بازگشت به بازسازی کشور و همت گماردن براي اجراي برنامه‌های پيشرفت و جبران عقب‌ماندگی ها ضروری ترين وظيفه مسئولين است، وظيفه‌ای که غفلت از آن بهيچوجه جايز نيست.
برنامه‌ريزي براي رسيدن به ايراني که قدرت همه‌جانبه باشد، در دو سطح ضرورت دارد. سطح اول، حل مشکلات روزمره مردم از نظر معيشتي است که بايد با حذف هزينه‌هاي غيرضروري، صرفه‌جوئي در مواردي که مي‌توان انجام داد و اولويت دادن به خوراک، مسکن، خدمات و ساير نيازهاي اوليه زندگي مردم محقق شود. سطح دوم، برنامه‌ريزي کلان براي برخورداري از بنيه اقتصادي قوي، تقويت بنيه دفاعی، بالابردن ميزان رفاه عمومي، افزايش قدرت دفاعي، ارتقاء سطح علمي و آموزشی و بهداشتی و پيشتاز شدن در صنايع نوين است. با اجرای چنين برنامه جامعي است که ايران به قدرت همه‌جانبه تبديل خواهد شد، جايگاهي که حق ايران و مردم با استعداد و متمدن ايران است.
****
سنگ‌اندازی به قطار در حال حرکت شهرداری!
روزنامه همشهری نوشت:
بیش از ۱۰هزار کارگر خدمات شهری شبانه‌روز به میدان آمدند تا پایتخت گرفتار بحران نشود. اما درست وقتی کارگران زیر باران مشغول کار بودند، عده‌ای پشت میزهایشان پروژه دیگری را پیش می‌بردند؛ سنگ‌اندازی به قطار در حال حرکت شهرداری! از بزرگ‌نمایی چند تصویر آب‌گرفتگی در تهران تا ساخت تصاویر هولناک از متروی غرق‌شده با هوش مصنوعی. وقتی واقعیت به کارشان نیامد، واقعیت جعل کردند! کلیدواژه عملیات هم فوری ساخته شد: «تورم صفر را آب برد!» اما بارندگی چه ربطی به تثبیت قیمت کالاهای اساسی دارد؟ چرا باید از آب‌گرفتگی چند خیابان، چماقی برای کوبیدن طرح کاهش هزینه زندگی مردم ساخت؟ چه کسانی از گشایش در معیشت مردم عصبانی‌اند؟
دسته اول، سیاسی‌کاران نابلدی هستند که حتی سفره مردم را هم جناحی می‌بینند. برایشان مهم نیست مردم ارزان‌تر خرید کنند؛ مهم این است که چه‌کسی این کار را کرده است؛ چون شهردار تهران هم‌حزبی آنها نیست، پس مردم هم نباید از طرح «تورم صفر» نفع ببرند. در این منطق، شکست رقیب از منفعت مردم مهم‌تر است. باران هم بهترین بهانه برای تسویه‌حساب سیاسی می‌شود. همین‌ها که امروز ژست دلسوزی برای مردم گرفته‌اند، دیروز خودشان و رفقایشان بر همین مسندها نشسته بودند اما با نابلدی، به‌جای گره‌گشایی از معیشت مردم، نسخه گران‌سازی تهران را می‌پیچیدند.
دسته دوم، جریان‌هایی هستند که حیاتشان به نارضایتی مردم گره خورده است. از ضدانقلاب خارج‌نشین تا همراهان داخلی آن، هرچه سفره مردم کوچک‌تر شود، بازار ناامیدسازی آنها گرم‌تر است. وقتی فشار نظامی، تحریم و محاصره به نتیجه مطلوبشان نمی‌رسد، چشم امیدشان به خشم مردم از گرانی است. پس هر طرحی که فشار معیشت را کم کند، باید در نطفه خفه شود؛ حتی به بهانه بی‌ربطی مثل باران!
دسته سوم، کاسبان گرانی‌اند؛ همان‌هایی که از جیب خالی مردم، جیب خود را پر می‌کنند؛ سوداگرانی که در آب گل‌آلود تورم، شاه‌ماهی می‌گیرند. تثبیت قیمت کالاها و ارزان‌ترشدن خدمات برای مردم خبر خوشی است، اما برای آنها زنگ خطر. چرا باید کسی ترمز گرانی را بکشد، وقتی عده‌ای از سرعت‌گرفتن آن سود می‌برند؟ باران هم فرصتی شد برای انتقام از طرحی که قرار است به نفع جیب مردم باشد.
****
آقای پزشکیان، الوعده وفا !
روزنامه اطلاعات نوشت:
پارسال همزمان با اجرای اصلاح سیاست‌های ارزی مقرر شد دولت از محل توزیع مابه‌التفاوت نرخ قبلی ارز ترجیحی با نرخ فعلی ارز توافقی به صورت یارانه غیرنقدی (کالابرگ الکترونیک) از قدرت خرید مردم برای تأمین کالاهای اساسی حمایت کند. بدنه کارشناسی کشور پس از هشدارهای مکرر در مورد پیامدهای این اصلاحات تورم زا، به این شرط با افزایش ۱۲۰ درصدی نرخ ارز موافقت کرد که دولت با اعطای سهمیه کالابرگ ماهانه اقلام اساسی، فشار گرانی‌ها را در سفره معیشتی مردم کاهش دهد. اما حالا که روند مداوم رشد نرخ تورم، قدرت خرید یارانه یک‌میلیون تومانی خانوار را از بین برده است، دولت از وعده ملی خود عقب‌نشینی کرده و به بهانه کمبود منابع بودجه تصمیم دارد خانوارهای با درآمد بیش از ۲۷میلیون‌تومان در ماه (به همراه ملاک‌های دیگر درآمدی) را از دریافت کالابرگ الکترونیکی یک میلیون تومانی فعلی و همچنین افزایش ۵۰۰ هزار تومانی در دست اقدام آن، محروم کند.
تامین معیشت مردم مهمترین وظیفه اقتصادی و اجتماعی هردولت است که در دکترین نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران به شکل عدالت اجتماعی و حمایت از محرومان مورد تأکید ویژه قرار گرفته است. بنابراین تحت هیچ شرایطی نمی‌توان این وظیفه ذاتی دولت را نادیده گرفت و یا برای رسیدن به سایر اهداف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، از موضوع مبارزه با فقر غافل شد.
درست است که کشورمان در شرایط جنگی و تشدید تحریم‌های بین‌المللی قرار دارد و بسیاری ازمنابع درآمدی خود را از دست داده است، اما سایر منابع درآمدی دولت به حدی هست که مهمترین وظیفه خود را به درستی ایفا کند.
شعار هدفمندسازی یارانه‌ها و کمک به کارایی بودجه دولت، نباید به آسان‌ترین مسیر یعنی حذف دهک‌های درآمدی مختلف از دریافت کالابرگ محدود شود.
****
اداره کشور بهتر از این هم ممکن است
پرویز امینی، چهره سیاسی اصولگرا و جامعه‌شناس در مناظره با احمد زیدآبادی گفته است:
کشور می‌تواند با همین شرایطی که دارد، بهتر از وضعیت فعلی اداره شود. ممکن است این بهبود دو، سه یا چهار درصد باشد، اما همین میزان هم اهمیت دارد. بخش زیادی از ظرفیت‌های کشور اساساً در دستور کار قرار نگرفته است. فضای سیاسی ما عمدتاً درگیر منازعات و درگیری‌های سیاسی است و مسئله کارآمدی و ظرفیت‌های موجود کشور مغفول مانده است. من معتقدم آقای لاریجانی مهمترین کاراکتر سیاسی کشور بود....ما گاهی مسائل را آن‌قدر کلان و ساختاری می‌کنیم که دیگر هیچ راه‌حلی برای آنها باقی نمی‌ماند. به نظر من، مسیر آقای زیدآبادی این است که بحران و ابعاد آن را به‌گونه‌ای ساختاری توضیح دهیم که در نهایت به این نتیجه برسیم هیچ کاری نمی‌توان انجام داد؛ درحالی‌که من معتقدم راه وجود دارد، امکان گشایش وجود دارد و باید آن امکان را کشف کنیم، برای تحقق آن اراده داشته باشیم و پای آن بایستیم....
یکی از عوامل مهمی که در جنگ ۴۰ روزه و با وجود ضربه سنگینی که به کشور وارد شد، از گسیختگی ساختار سیاسی جلوگیری کرد، نقش آقای لاریجانی بود. در شرایطی که عالی‌ترین مقام کشور ترور شده و به شهادت رسیده بود، حفظ انسجام ساختار سیاسی کار دشواری بود. بخشی از آنچه باعث شد ساختار سیاسی فرونریزد و جامعه نیز بتواند به انسجامی نسبی برسد، به نقش آقای لاریجانی مربوط می‌شد.
خطای بزرگ دولت
روزنامه فرهیختگان نوشت:
براساس بخشنامه‌های تدوین لایحه بودجه سال ۱۴۰۶، دولت تصمیم به افزایش ۳۵ درصدی حقوق کارکنان خود گرفته است. البته قرار است این افزایش به‌صورت پلکانی و با اولویت حقوق‌های پایین‌تر اعمال شود. در این مدل، برخلاف افزایش یکسان، میزان رشد حقوق کارکنان متناسب با سطح دریافتی آنها متفاوت خواهد بود و جزئیات نهایی این سازوکار به تصویب هیئت وزیران موکول شده است.افزایش پلکانی گرچه تصمیم عدالت‌محور بوده، اما افزایش متوسط ۳۵ درصدی در زمانی که مرکز آمار ایران تورم سالانه منتهی به مهرماه را نزدیک به ۷۷ درصد و بانک مرکزی بیش از ۶۸ درصد گزارش کرده‌اند، می‌تواند قدرت خرید کارمندان دولت و پس از آن قدرت خرید کارکنان بخش خصوصی را به طور قابل‌توجهی کاهش دهد.
همچنین با تداوم شرایط تورمی کنونی، این احتمال وجود دارد که نرخ تورم سالانه تا پایان امسال نیز از مرز ۸۰ درصد عبور کند. در چنین شرایطی، افزایش متوسط ۳۵ درصدی حقوق در سال آینده، حتی با اجرای سیاست پلکانی و افزایش بیشتر حقوق‌های پایین‌تر، فاصله قابل‌توجهی با رشد هزینه‌های زندگی خواهد داشت. کارشناسان معتقدند اعلام عدد ۳۵ درصد احتمالاً ارسال این سیگنال از سوی دولت بوده که شرایط فعلی اقتصاد در سال آینده هم تداوم خواهد داشت. به اعتقاد کارشناسان، دولت به جای اقدامات حساسیت‌برانگیز اجتماعی - امنیتی همچون شوک‌درمانی در حوزه انرژی و نان، می‌تواند با برخی اقدامات در حوزه مالیات و کاهش بودجه برخی مصارف غیرضرور بخشی از قدرت خرید کارکنان خود را تأمین کند...
بر اساس این داده‌ها، قدرت خرید حقوق پایه کارگران در سال ۱۴۰۵، در مقایسه با سال ۱۳۸۴، حدود ۷۰ درصد کاهش یافته است. این به آن معناست که اگرچه دستمزد اسمی طی این دو دهه چندین برابر شده، رشد قیمت یکی از کالاهای اصلی سبد مصرفی خانوار به‌مراتب از افزایش قدرت خرید دستمزد پیشی گرفته است. به عبارتی دیگر، قدرت خرید حقوق پایه کارگران طی دو دهه گذشته به حدود یک‌سوم سطح سال ۱۳۸۴ رسیده است.
****
رد پای هند در ماشین جنگ اسرائیل
مشرق نوشت:
از کارخانه‌های پهپاد در حیدرآباد تا سرمایه‌گذاری در بندر حیفا، هند به یکی از شرکای اقتصادی و صنعتی مهم اسرائیل تبدیل شده است. تا چند سال پیش، هند یکی از مشتریان بزرگ تسلیحات اسرائیلی بود؛ اما به‌تدریج این رابطه تغییر کرد. شرکت‌های دو طرف از قراردادهای خرید سلاح عبور کردند و به سراغ تأسیس کارخانه‌های مشترک، انتقال فناوری و تولید تجهیزات نظامی در خاک هند رفتند.
به این ترتیب، هند از یک خریدار تسلیحات به یکی از حلقه‌های تأمین و تولید صنایع نظامی اسرائیل تبدیل شد؛ مسیری که هم برای شرکت‌های هندی درآمدزایی دارد و هم هزینه تولید تسلیحات برای طرف اسرائیلی را کاهش می‌دهد.یکی از نخستین نمونه‌های این همکاری در سال ۲۰۱۵ شکل گرفت؛ زمانی که گروه صنعتی کالیانی هند و شرکت اسرائیلی رافائل، یک شرکت مشترک با سهم ۵۱ درصدی طرف هندی و ۴۹ درصدی طرف اسرائیلی تأسیس کردند.این مجموعه در شهر حیدرآباد هند فعالیت خود را آغاز کرد و به تولید تجهیزات و قطعات موشکی پرداخت. در ادامه نیز سفارشی به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار برای تأمین هزار مجموعه قطعات موشک باراک دریافت کرد.یک سال بعد، گروه آدانی هند نیز وارد این مسیر شد.
آدانی یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های اقتصادی هند در حوزه‌هایی مانند انرژی، بنادر، حمل‌ونقل و صنایع دفاعی است که گوتام آدانی، میلیاردر هندی، آن را اداره می‌کند.این گروه در نوامبر ۲۰۱۶ با شرکت اسرائیلی ال‌بیت سیستمز، یکی از تولیدکنندگان بزرگ تسلیحات و تجهیزات نظامی اسرائیل، شرکت مشترکی تأسیس کرد. حاصل این همکاری، راه‌اندازی کارخانه تولید پهپادهای هرمس ۹۰۰ در حیدرآباد بود؛ مرکزی که نخستین محل تولید این پهپادها در خارج از اسرائیل معرفی شد.
اهمیت این همکاری‌ها فراتر از یک قرارداد تجاری است. شرکت‌های اسرائیلی با استفاده از نیروی کار، ظرفیت صنعتی و امکانات تولیدی هند، بخشی از زنجیره تأمین خود را به این کشور منتقل کرده‌اند و شرکت‌های هندی نیز به فناوری نظامی و بازار تسلیحاتی اسرائیل دسترسی پیدا کرده‌اند.
****
پوتین «مسیر ترامپ» را برنمی تابد
محسن پاک‌آیین، سفیر اسبق ایران در جمهوری آذربایجان با اشاره به اینکه اخیرا آمریکا، ارمنستان و جمهوری آذربایجان از راه‌اندازی کارگروه‌های برنامه‌ریزی فنی سه‌جانبه برای پیشبرد اجرای پروژه «مسیر ترامپ» موسوم به «TRIPP» خبر دادند، به پایگاه خبری جماران گفته است: این مسیر که همان کریدور زنگزور است، بین خاک اصلی جمهوری آذربایجان و نخجوان تعریف شده و از ارمنستان می‌گذرد و تحقق آن پیش از هر چیز، در گرو توافق ارمنستان و جمهوری آذربایجان است. در حال حاضر، اختلاف نظر جدی بین این دو بر سر احداث کریدور وجود دارد، زیرا ارمنی‌ها می‌خواهند جمهوری آذربایجان در قبال اتصال خاک اصلی خود به نخجوان از طریق ارمنستان، راه این کشور به ایران هم از مسیر غرب و هم از مسیر شرق را باز کند. در حال حاضر مرز ۳۵ کیلومتری «نوردوز» بین ایران و ارمنستان باز است، اما ایروان می‌خواهد از شرق و غرب هم به ایران و نخجوان متصل باشد.
بر همین اساس، ارمنستان از جمهوری آذربایجان انتظار دارد مسیر این کشور به ایران از طریق آستارا در شرق و نخجوان به جلفا در غرب را باز کند. ارمنستان می‌خواهد مسیرهای خارجی خود را توسعه دهد. چنانچه این کشور بتواند از طریق نخجوان به جلفا برسد، آنگاه از مسیر راه‌آهن سراسری ایران می‌تواند به تمام قسمت‌های کشور ما و پس از آن به اروپا و خلیج‌فارس دسترسی پیدا کند. جمهوری آذربایجان اما نمی‌خواهد اجازه دهد ارمنستان به راه‌های جدید دست یابد و به یک رقیب تبدیل شود. ایجاد چنین دسترسی‌هایی برای ارمنستان، در توافق صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان که سال گذشته با میانجی‌گری ترامپ حاصل شد نیز آمده، اما دو طرف هنوز بر سر بازگشایی این مسیرها به اتفاق نظر نرسیده‌اند. گفت‌وگوها بر سر احداث مسیر TRIPP، مربوط به زمانی است که این اختلاف حل شود که بسیار بعید به نظر می‌رسد.
اما چنانچه به فرض محال این اختلاف حل شود، ما از هم‌اکنون به ارمنستان اعلام کرده‌ایم که اجازه نمی‌دهیم شرکت‌های آمریکایی به اسم اجرای پروژه TRIPP، در مرزهای شمال‌غربی ما مستقر شوند، زیرا این امر می‌تواند برای ما تهدیدات امنیتی داشته باشد. اگر این اتفاق بیفتد، ما می‌توانیم به صورت عملیاتی این پروژه را متوقف کنیم. اگرچه ارمنستان در پاسخ به نگرانی‌های ما اعلام کرده که اجازه نمی‌دهد شرکت‌های آمریکایی در مرز با ایران مستقر شوند، اما باید ببینیم در عمل چه می‌کنند.
به طورسنتی، قفقاز یکی از حوزه‌های نفوذ روسیه محسوب می‌شود و در صورت استقرار آمریکایی‌‌ها در آن، منافع این کشور به خطر می‌افتد. لذا ممکن است در ادامه، شاهد عکس‌العمل‌هایی از سمت روسیه باشیم.