تهران- ایرنا- اسپانیا برای تعیین‌تکلیف هزاران مهاجری که پس از عبور مرزی در منطقه «سئوتا» مانده‌اند، تحت فشار فزاینده‌ای قرار گرفته است و سازمان‌های غیردولتی بیم دارند شتاب دولت در بررسی پرونده‌ها و بازگرداندن مهاجران، حقوق پناهجویان و افراد آسیب‌پذیر را نقض کند.
به گزارش روز دوشنبه ایرنا از خبرگزاری رویترز، دولت پدرو سانچز نخست وزیر اسپانیا، از سوی اتحادیه اروپا و شهروندانی که روزبه‌روز خسته‌تر و خشمگین‌تر می‌شوند، تحت فشار است تا بحران مهاجرت را سامان ببخشد؛ به‌ویژه که این کشور در تاریخ ۲۹ نوامبر (هشتم آذر) با یک انتخابات زودهنگام روبه‌رو است.
رویترز به‌عنوان نمونه‌ای از موج مهاجرانی که به سئوتا منطقه خومختار تحت حاکمیت اسپانیا در شمال آفریقا در اواخر ژوئیه (اوایل مرداد) سرازیر شدند، به وضعیت «فاطنا»، زن ۲۱ ساله‌ای اشاره می‌کند که در اواخر بارداری و به‌همراه کودک معلولش وارد این منطقه شد؛ وی حالا با تولد نوزادش که دچار بیماری کلیوی است، برای درمان تخصصی فرزندانش فورا باید به خاک اصلی اسپانیا منتقل شود.
با این حال، سفر کردن در زمانی که درخواست پناهندگی در دست بررسی است، نیازمند مجوزی است که دولت سوسیالیست اسپانیا (که معمولا از حامیان سرسخت مهاجرت به شمار می‌رود) تا کنون از اعطای آن به هزاران مهاجری که در سئوتا مانده‌اند، خودداری کرده است.
بر اساس این گزارش، برخی از این مهاجران همچنان در خیابان‌ها پراکنده‌اند یا در تپه‌های ناهموار این شهر بندری کوچک ۲۰ کیلومتر مربعی در مرز شمال شرقی مغرب پنهان شده‌اند.
دولت در حال کار بر روی روش‌های میانبر برای بررسی درخواست‌های پناهندگی است تا با این استدلال که اکثر این افراد مهاجران اقتصادی هستند و نه پناهجویان واقعی، بیشتر آنها (عمدتا به مغرب) بازگردانده شوند.
سازمان‌های غیردولتی بیم آن دارند که چنین رویکردی، حقوق مهاجران را نقض کند.
سانچز، که یکی از معدود رهبران چپگرای باقی‌مانده در اروپاست، این هفته گفت که اسپانیا سیل پرونده‌ها را «به شیوه‌ای مسئولانه، با حس همبستگی و با احترام به حقوق بشر مهاجران» مدیریت می‌کند.
اما بیش از ۲۰ مصاحبه رویترز با مهاجران، وکلا، سازمان‌های غیردولتی و نیروهای امنیتی نشان می‌دهد که بسیاری از افراد باقی‌مانده، دلایل کاملا موجهی برای دریافت پناهندگی یا حمایت بشردوستانه دارند: از کودکان بی‌سرپرست گرفته تا خانواده‌هایی که بر اساس قوانین اتحادیه اروپا در زمره افراد آسیب‌پذیر دسته‌بندی می‌شوند.
هفته گذشته، هشت نهاد خیریه از جمله «آکسفام» و «عفو بین‌الملل» با تنظیم شکایتی به بازرس حقوقی اسپانیا (که نسخه ای از آن به دست رویترز رسیده)، از «نقض فاحش حقوق بشر» در سئوتا خبر دادند. مواردی چون بازگرداندن اجباری مهاجران از کشورهای جنگ‌زده و محرومیت از مترجم و دسترسی به خدمات حقوقی، از جمله این اتهامات است.
سخنگویان دولت مرکزی، وزارت کشور، وزارت سیاست سرزمینی و وزارت مهاجرت اسپانیا به درخواست رویترز برای اظهار نظر درباره اتهامات بدرفتاری پاسخ ندادند.
وندل سوارس هماهنگ‌کننده مرکز پذیرش مهاجران کاتولیک «سان آنتونیو» گفت: افرادی هستند که در صورت بازگشت به مغرب واقعا در خطری بزرگ قرار خواهند گرفت.
وی افزود: وقتی از واژه مهاجر استفاده می‌شود، تصویری کلیشه‌ای شکل می‌گیرد؛ گویی همه آنها یکسان هستند. اما هر انسانی داستان خودش را دارد.
اخراج بدون توضیح
احزاب راست و راست افراطی اسپانیا پیش از این نیز از دولت سانچز به خاطر اعطای وضعیت قانونی به نزدیک به ۱ میلیون مهاجر غیرقانونی در اوایل سال جاری خشمگین بودند. آنها سرازیر شدن موج مهاجران در ژوئیه (اوایل مرداد) را یک تهاجم عمدی از سوی مغرب توصیف کرده‌اند (اتهامی که مغرب آن را رد می‌کند) و خواستار بازگرداندن تمامی مهاجران شده‌اند.
با این حال، با وجود برنامه‌ها برای یک رویه جدید در سطح اتحادیه اروپا که امکان اخراج سریع را در سناریوهای اضطراری آینده فراهم می‌کند، قوانین فعلی مستلزم آن است که پرونده مهاجران به‌صورت فردی بررسی شود.
اگرچه بیشتر این افراد اهل مغرب هستند، اما دولت اسپانیا در ماه اوت برآورد کرد که بیش از یکهزار نفر از مهاجران باقی‌مانده از کشورهای جنوب صحرای آفریقا هستند؛ افرادی که بر اساس آمارهای دولتی، درخواست پناهندگی آنها در بیش از ۹۰ درصد موارد در اسپانیا پذیرفته می‌شود.
بر اساس پیمان جدید اتحادیه اروپا، پرونده‌ها باید در مناطق مرزی بررسی شوند تا امکان اخراج سریع‌تر پناهجویان فراهم گردد؛ اما این توافق متقاضیان را ملزم نمی‌کند که حتما در همان محل ورود باقی بمانند. بنابراین، انتقال آنها به دیگر مناطق مرزی اسپانیا برای کاستن از بار فشار بر سئوتا (این منطقه ۸۴ هزار نفری و تنها مرز زمینی اروپا با آفریقا) کاملا امکان‌پذیر است.
خوان میگل مورالس مدیرکل سازمان غیردولتی «سور اکوخه» (Sur Acoge)، می‌گوید اگر قرار است پرونده مهاجران آسیب‌پذیر به‌درستی ارزیابی شود، چنین انتقال‌هایی «تنها گزینه» است.
با وجود اینکه از زمان عبور مرزی ژوئیه تاکنون ۲۶۲ کودک به خاک اصلی اسپانیا منتقل شده‌اند، اما راهبرد دولت در برخورد با بزرگسالانی که در آنجا مانده‌اند این بوده تا تا جای ممکن، آنها را به بازگشت داوظلبانه ترغیب کند.
دولت این هفته اعلام کرد که از اواسط اوت تاکنون، ۱۲ هزار نفر تصمیم گرفته‌اند به آن سوی مرز بازگردند.
فرناندو گراند مارلاسکا وزیر کشور اسپانیا، با بیان اینکه بازگشت‌ها داوطلبانه بوده است، تاکید کرد: تحت هیچ شرایطی هیچ‌گونه اخراج پنهانی در کار نیست.
وی افزود که تاکنون تا یکهزار و ۲۰۰ درخواست پناهندگی دریافت شده و ۷۰۰ مورد از آنها تعیین‌تکلیف شده است.
با این حال، دست‌کم ۹ سازمان غیردولتی در بیانیه‌ها یا مصاحبه‌های خود با رویترز مدعی شده‌اند که مهاجرانِ تحت حمایت آنها تحت فشار و اجبار به بازگشت وادار شده‌اند.
انجمن «الین» (Elin) در شکایت خود به بازرس حقوقی اسپانیا اعلام کرد که مهاجرانی از سودان و چاد در روزهای ۲۴ و ۲۵ سپتامبر (دوم و سوم مهر ماه) توسط پلیس فراخوانده شده و بدون هیچ‌گونه اخطار قبلی اخراج شده‌اند.
آندریا دو پتریس کارشناس مهاجرت در اندیشکده «CEPN» مستقر در بروکسل، می‌گوید تعیین مغرب به عنوان یک «کشور مبدا امن» بر اساس قوانین اتحادیه اروپا، شهروندان این کشور را از حق درخواست پناهندگی محروم نمی‌کند.
دو پتریس افزود: باید به هر فرد، تضمین ارزیابی ویژه‌ای از شرایط شخصی او داده شود.
او برآورد می‌کند که این روند به ناچار «طولانی و پرهزینه» خواهد بود.
نیروهای خط مقدم و سازمان‌های غیردولتی مستقر در منطقه می‌گویند وضعیت سئوتا ثابت کرده است که مهلت ۱۲هفته‌ای تعیین‌شده در پیمان مهاجرتی اتحادیه اروپا برای بررسی درخواست‌های پناهندگی، غیرواقع‌بینانه است؛ هفت نهاد خیریه اعلام کرده‌اند که انتظار دارند این روند ماه‌ها به درازا بکشد.
به گفته رائول پیرا نماینده اتحادیه پلیس اسپانیا، کمبود امکانات از جمله نیروی انسانی و رایانه‌های کاربردی باعث شده است که تا تاریخ ۱۴ اکتبر (۲۲ مهر)، روزانه تنها پرونده حدود ۱۰۰ مهاجر ثبت شود.
این اتحادیه تخمین می‌زند که حدود هفت تا هشت هزار مهاجر دیگر همچنان در سطح شهر سرگردانند؛ یا در فضای باز می‌خوابند یا در مکان‌هایی اقامت دارند که نهادهای خیریه و جامعه مدنی برای جبران کاستی خدمات اجتماعیِ سئوتا تدارک دیده‌اند؛ مکان‌هایی که جمعیت زیادی در آنها به‌طور فشرده و پرتراکم جا داده شده‌اند.
پیرا گفت: با نگاهی به حجم کارِ باقی‌مانده، این وضعیت تا اواسط تابستان آینده نیز ادامه خواهد داشت.
دولت اسپانیا از اظهار نظر درباره برآوردهای مربوط به مهاجرانِ ثبت‌نام‌نشده خودداری کرده است؛ با این حال، آنخل ویکتور تورس وزیر سیاست سرزمینی (که مسئولیت هماهنگی بین دولت مرکزی اسپانیا و دولت‌های محلی را بر عهده دارد)، پیشتر به خبرنگاران گفت: ممکن نیست بفهمیم دقیقا چه تعداد مهاجر پنهان شده اند.
ورود ناگهانی بیش از ۷۰ هزار مهاجر به سئوتا منطقه خومختار تحت حاکمیت اسپانیا در شمال آفریقا در اواخر ژوئیه (اوایل مرداد) به انتقادها از دولت سوسیالیست سانچز و نحوه مدیریت مرزها و همچنین مخالفت دولت با سیاست‌های سختگیرانه جدید مهاجرتی اتحادیه اروپا را دامن زد؛ این رویداد همچنین پرسش‌هایی را درباره نقش مغرب در این هجوم گسترده مطرح کرد؛ موضوعی که نخست وزیر اسپانیا بارها آن را رد کرده است.