گزارش تازه پایش ملی محیط کسبوکار ایران نشان میدهد که محدودیت دسترسی به شبکه تلفن همراه و اینترنت برای اولینبار در کنار بیثباتی قیمتها و دشواری تأمین مالی، به یکی از سه مانع اصلی پیش روی فعالان اقتصادی کشور نیز تبدیل شده است.
بر اساس نتایج این گزارش که وضعیت محیط کسبوکار در زمستان 1404 را بررسی کرده، فعالان اقتصادی سه مولفه «غیرقابلپیشبینی بودن قیمت مواد اولیه و محصولات»، «دشواری تأمین مالی از بانکها» و «محدودیت دسترسی به شبکه تلفن همراه و اینترنت» را بهعنوان نامناسبترین عوامل مؤثر بر فضای کسبوکار ارزیابی کردهاند. در این میان، اینترنت برای اولینبار در میان سه دغدغه اصلی بنگاههای اقتصادی قرار گرفته است.
شاخص ملی محیط کسبوکار در زمستان سال گذشته به 6.20 رسید؛ رقمی که نسبت به شاخص 6.13 در پاییز همان سال، از نامساعدتر شدن فضای کسبوکار حکایت دارد. در این شاخص، عدد 10 نشاندهنده بدترین وضعیت است و افزایش امتیاز به معنای تشدید مشکلات محیط کسبوکار محسوب میشود.
دادههای گزارش نشان میدهد وضعیت شاخص «محدودیت دسترسی به شبکه تلفن همراه و اینترنت» با جهشی قابلتوجه از 5.24 در پاییز 1404 به 7.58 در زمستان همان سال رسیده است. این افزایش نزدیک به 45 درصد بیانگر تشدید نگرانی فعالان اقتصادی نسبت به کیفیت و دسترسی به اینترنت است.
این روند در کلیه بخشهای اقتصادی به چشم میخورد. شاخص محدودیت اینترنت در بخش کشاورزی از 5.06 به 7.32، در صنعت از 5.11 به 7.54 و در بخش خدمات از 5.35 به 7.64 افزایش پیدا کرده است. اگرچه بخش خدمات بالاترین امتیاز را ثبت کرده؛ اما صنعت بیشترین میزان افت را تجربه کرده و میزان نامساعد شدن این شاخص در آن به حدود 47.6 درصد رسیده است.
طبق اولویتبندی صورتگرفته در گزارش مذکور، محدودیت اینترنت در بخش خدمات دومین مانع اصلی فعالان اقتصادی پس از بیثباتی قیمتها بوده و دشواری تأمین مالی در رتبه بعدی قرار گرفته است. در بخش صنعت نیز اینترنت پس از نوسانات قیمت مواد اولیه و مشکلات تأمین ملی، سومین مانع جدی محیط کسبوکار یاد میشود.
گزارش همچنین نشان میدهد فعالان اقتصادی عضو اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، محدودیت دسترسی به اینترنت و شبکه تلفن همراه را دومین دغدغه اصلی خود پس از بیثباتی قیمت مواد اولیه عنوان کردهاند؛ مسئلهای که گویای افزایش نقش اینترنت بهعنوان یکی از زیرساختهای حیاتی فعالیت اقتصادی است.
اقتصادی که با یکسوم ظرفیت کار میکند؛ اینترنت به اندازه پول مهم است
از طرفی دیگر، شاخص ظرفیت فعالیت بنگاههای اقتصادی نیز تصویری نگرانکننده ارائه میدهد. بر اساس یافتههای این گزارش، بنگاههای مشارکتکننده در زمستان 1404 بهطور میانگین تنها با 34 درصد ظرفیت واقعی خود فعالیت کردهاند؛ پایینترین سطح ثبتشده در روند چندساله این پایش.
در تفکیک بخشهای اقتصادی نیز صنعت با شاخص 6.17 نامساعدترین وضعیت را در میان سه بخش اصلی اقتصاد تجربه کرده است. بخش خدمات با شاخص 6.11 در جایگاه بعدی قرار دارد و کشاورزی با شاخص 6.03 مساعدترین وضعیت را به خود اختصاص داده است.
این گزارش همچنین به یک تناقض قابلتوجه تأکید دارد. اگرچه رشته فعالیت مالی و بیمه با شاخص 5.86 از جمله بخشهای دارای وضعیت مناسبتر محیط کسبوکار بوده؛ اما «دشواری تأمین مالی از بانکها» همچنان دومین مانع اصلی کل اقتصاد محسوب میشود و در مدل کارآفرینی شین نیز محیط مالی با امتیاز 8.30 نامساعدترین محیط ارزیابی شده است.
یافتههای گزارش پایش ملی محیط کسبوکار نشان میدهد که اینترنت دیگر صرفاً یک ابزار ارتباطی برای کسبوکارها نیست، بلکه به یکی از زیرساختهای اصلی تولید، تجارت، فروش و ارائه خدمات تبدیل شده است. قرار گرفتن محدودیت اینترنت در کنار تورم و دشواری تأمین مالی، نشاندهنده آن است که کیفیت و پایداری دسترسی به اینترنت در حال حاضر به یکی از عوامل مؤثر در عملکرد بنگاههای اقتصادی کشور تبدیل شده است.