این گزارش را نخوانید!
قتل فرزند به دست پدر یا مادر، یکی از تلخترین و پیچیدهترین شکلهای خشونت خانوادگی است؛ جنایتی که در آن خانه، به جای پناهگاه امن کودک، به محل وقوع مرگ تبدیل میشود.
به گزارش خبرفوری، در سالهای گذشته، چند پرونده فرزندکشی در ایران به دلیل سن پایین قربانیان، انگیزههای خانوادگی و جزئیات تکاندهنده جنایت، افکار عمومی را بهشدت تحت تأثیر قرار دادهاند. از قتل رومینا اشرفی به دست پدرش تا پرونده بابک خرمدین و مرگ کودکان خردسال در پی خشونت والدین، این حوادث بار دیگر پرسشهایی جدی درباره امنیت کودکان، خشونت خانگی و حمایتهای قانونی از آنان مطرح کرده است.
فرزندکشی پدیدهای نیست که بتوان آن را صرفا به یک عامل یا انگیزه محدود کرد. در برخی پروندهها، تعصبات و انگیزههای موسوم به ناموسی نقش داشتهاند؛ در مواردی دیگر، کودکآزاری، خشونت مستمر یا اختلافات خانوادگی به مرگ فرزند منجر شده است.
مرور چند پرونده شناختهشده نشان میدهد که قربانیان این جنایتها، گاه حتی در محیطی که باید بیشترین احساس امنیت را داشته باشند، در معرض خطر قرار گرفتهاند.
رومینا اشرفی؛ پروندهای که قانون و جامعه را به چالش کشید
یکی از مشهورترین پروندههای فرزندکشی در ایران، قتل رومینا اشرفی، دختر نوجوان اهل تالش، در سال ۱۳۹۹ بود. رومینا پس از ترک خانه و مخالفت خانواده با رابطه عاطفیاش، به پدرش تحویل داده شد. او چند روز بعد به دست پدرش با داس به قتل رسید.
این جنایت بهسرعت به یکی از مهمترین موضوعات اجتماعی و حقوقی کشور تبدیل شد. واکنش گسترده افکار عمومی، بار دیگر بحث درباره قتلهای موسوم به ناموسی، حمایت از دختران در معرض خشونت و تفاوت مجازات قتل فرزند توسط پدر با سایر انواع قتل را به صدر توجه رسانهها آورد. پدر رومینا به ۹ سال حبس محکوم شد؛ حکمی که انتقادهای فراوانی برانگیخت.
بابک خرمدین؛ جنایتی فراتر از یک قتل خانوادگی
پرونده بابک خرمدین در اردیبهشت ۱۴۰۰ یکی دیگر از جنایتهای تکاندهندهای بود که جامعه ایران را در شوک فرو برد. بقایای پیکر این کارگردان سینما در شهرک اکباتان تهران کشف شد و تحقیقات پلیس به پدر و مادر او رسید.
والدین بابک خرمدین به قتل و مثلهکردن پیکر او اعتراف کردند. در ادامه تحقیقات، موضوع قتل دختر و داماد خانواده نیز مطرح شد و پرونده ابعاد گستردهتری پیدا کرد. این ماجرا از آن جهت اهمیت داشت که نشان داد خشونت مرگبار در برخی خانوادهها ممکن است به یک قربانی محدود نماند. هرچند بابک خرمدین بزرگسال بود و پرونده او از نظر حقوقی در دسته قتل فرزند بزرگسال قرار میگیرد، اما از منظر اجتماعی در بحث خشونت مرگبار والدین علیه فرزندان جایگاه ویژهای دارد.
کانی عبداللهی؛ تکرار کابوس رومینا در پیرانشهر
در بهمن ۱۴۰۳، خبر قتل کانی عبداللهی، دختر ۱۷ ساله اهل روستای ماشکان پیرانشهر، بار دیگر موضوع قتل دختران به دست اعضای خانواده را به صدر اخبار آورد. کانی بر اساس گزارشهای منتشرشده، به دلیل ارتباط عاطفی با یک پسر هدف ضربات چاقوی پدرش قرار گرفت و جان باخت.
گزارشها حاکی از آن بود که این حادثه نگرانی و ترس دختران روستا را افزایش داده است؛ بهویژه آنکه پیش از این نیز درباره مرگ دخترعموی کانی در همان خانواده گزارشهایی منتشر شده بود. این پرونده بار دیگر نشان داد که چگونه برداشتهای سنتی از آبرو و حیثیت خانوادگی میتواند به خشونتی مرگبار منجر شود.
عاطفه زغیبی؛ دختری که در آغوشش نوزاد داشت
یکی دیگر از پروندههای تکاندهنده، قتل عاطفه زغیبی، دختر ۱۷ ساله اهل شوشتر بود. گزارشهای رسانهای در بهمن ۱۴۰۳ از کشتهشدن او به دست پدر و برادرش خبر دادند.
بر اساس این گزارشها، اختلافات خانوادگی بر سر ازدواج عاطفه و مخالفت اعضای خانواده با زندگی مشترک او از زمینههای این جنایت بود. گفته شد پدر و برادر عاطفه با لباس مبدل نظامی وارد خانه شدند و او را در حالی که نوزادش را در آغوش داشت، با شلیک گلوله به قتل رساندند. این حادثه یکی از نمونههای تلخ خشونت خانوادگی علیه زنان جوان در ایران بود.
آوا؛ مرگ کودک چهار ساله در خانه نامادری
در دیماه ۱۴۰۲، مرگ آوا، دختر چهار ساله اهل ارومیه، موجی از واکنشهای عمومی را به دنبال داشت. این کودک پس از تحمل ضربوشتم و آزارهای شدید از سوی نامادری خود، در بیمارستان بستری شد و سرانجام بر اثر مرگ مغزی جان باخت.
پرونده آوا پس از تحقیقات قضایی به دادگاه رفت و نامادری او به قصاص محکوم شد. در آذر ۱۴۰۴ نیز خبر اجرای حکم قصاص منتشر شد. این پرونده بار دیگر مسئله نظارت بر وضعیت کودکانی را مطرح کرد که در محیط خانواده و در معرض خشونت قرار دارند.
دو کودک در سنندج؛ جنایتی به دست پدر
در تیرماه ۱۴۰۲، قتل دو دختر سه و هشت ساله در سنندج به دست پدرشان خبرساز شد. دادستان سنندج اعلام کرد که پدر خانواده ابتدا با استفاده از داروی خوابآور، کودکان را بیهوش کرده و سپس آنها را در مسیر سنندج به دیواندره به قتل رسانده است. این مرد پس از ارتکاب جنایت بازداشت شد.
چرا خانه همیشه محل امن کودکان نیست؟
مرور این پروندهها نشان میدهد فرزندکشی با انگیزههای یکسانی اتفاق نمیافتد. از خشونتهای موسوم به ناموسی و اختلافات خانوادگی گرفته تا کودکآزاری و رفتارهای خشونتآمیز والدین، عوامل مختلفی در این جنایتها نقش دارند.
یکی از موضوعات مهم در این میان، وضعیت قانونی قتل فرزند توسط پدر است. بر اساس ماده ۳۰۱ قانون مجازات، پدر یا جد پدری در صورت قتل فرزند به قصاص محکوم نمیشود؛ موضوعی که سالهاست محل بحث حقوقدانان و فعالان حقوق کودک است. این پروندهها فقط مجموعهای از اخبار حوادث نیستند؛ هرکدام روایتی از کودکی ازدسترفته و خانوادهای هستند که نتوانسته است ابتداییترین وظیفه خود، یعنی حفاظت از فرزند، را انجام دهد. پرسش اساسی این است که چه زمانی خانه برای همه کودکان به امنترین نقطه زندگی تبدیل خواهد شد؟
