تهران- ایرنا- رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با انتقاد از نحوه بازنمایی پدیده شوتی‌گری، نسبت به پیامدهای قاچاق دارو، انتقال غیراستاندارد اقلام سلامت‌محور به ضرر مصرف کنندگان و خروج داروهای یارانه‌ای از شبکه رسمی توزیع هشدار داد.
به گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا، سیدطه‌حسین مدنی در نشست «واکاوی انتقادی پدیده شوتی‌گری، قاچاق سازمان‌یافته دارو و پیامدهای فاجعه‌بار آن در نظام سلامت ایران» گفت: تولیدات فرهنگی می‌توانند بر نگرش جامعه نسبت به پدیده‌های اقتصادی و اجتماعی اثر بگذارند و در صورت نادیده گرفتن پیامدهای منفی رفتارهای مجرمانه، به عادی‌سازی یا توجیه آنها منجر شوند.
وی با اشاره به فیلم «اسکورت» به کارگردانی یوسف حاتمی‌کیا، از پیوند دادن شوتی‌گری با کوله‌بری و نمایش انتقال دارو در قالب تلاشی برای نجات جان بیمار انتقاد کرد و افزود: قاچاق دارو، برخلاف برخی دیگر از مصادیق قاچاق کالا، می‌تواند به دلیل نبود نظارت بر اصالت، کیفیت و شرایط نگهداری، سلامت مصرف‌کنندگان را مستقیماً تهدید کند.
ورود لوازم آرایشی قاچاق/ ارز ترجیحی و بحران «قاچاق معکوس» دارو
مدیرمسئول پایگاه حکمرانی هوشمند به بررسی پدیده خودروهای شوتی حامل دارو از منظر اقتصادی پرداخت و گفت: در واقعیت و برخلاف آنچه در این فیلم به تصویر کشیده شده، فعالیت خودروهای شوتی در حوزه دارو به عنوان شبکه‌های غیرمجاز انتقال از دو جنبه قابل توجه است. یکی وارد کردن اقلام آرایشی و بهداشتی تقلبی و فاقد مجوز و یا هرگونه استاندارد یا اقلام لوکس بدون پرداخت تعرفه به داخل کشور و دیگری قاچاق معکوس و خارج کردن داروهای یارانه‌ای از مرزها، سوخت و... و کسب سود حاصل از اختلاف قیمت این داروها و اقلام در داخل با کشورهای اطراف است.
مدنی به نقش این خودروها در ورود لوازم آرایشی قاچاق به کشور اشاره و تصریح کرد: طبق آمارهای ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، حدود ۷۰ درصد لوازم آرایشی کشور به صورت قاچاق وارد شده است. به هر حال خودروهای شوتی در انتقال این حجم از لوازم آرایشی قاچاق به کشور که مستقیما سلامت مردم را به مخاطره انداخته‌اند؛ دخیل هستند.
وی درباره نقش شوتی‌ها در قاچاق معکوس دارو و کالاهای پزشکی خاص به دلیل اختلاف قیمت با کشورهای اطراف هم تصریح کرد: این اختلاف قیمت به دلیل یارانه‌های پنهان و آشکاری که دولت همچنان به صورت ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی به حوزه دارو اختصاص می‌دهد شکل گرفته و انگیزه زیادی برای فعالیت شبکه‌های قاچاق به وجود آورده است. شبکه‌ای که مانند یک زنجیره ابتدا دارو را با طرق مختلف از سیستم رسمی توزیع خارج و بخشی از آن را با سرعت بالا توسط خودروهای شوتی به مناطق مرزی منتقل و سپس از کشور خارج می‌کنند. البته در رابطه محدود کردن این رفتار، سازمان غذا و دارو اقدامات بسیار موثری داشته است که بررسی آن در این مجال نمی‌گنجد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند افزود: مطابق آمار منتشر شده، فعالیت این شبکه‌ها با حضور خودروهای شوتی به عنوان یکی از بخش‌های این پازل، فقط در سال ۱۴۰۴ منجر به از دست رفتن حدود ۵ هزار میلیارد تومان از منابع تخصیص یافته به نظام سلامت شده است.
وی با استناد به آمار اعلام‌شده از سوی پلیس راهور فراجا گفت: حوادث مرتبط با خودروهای شوتی در سال ۱۴۰۴ به کشته شدن ۳۵۸ نفر و مجروح شدن ۵۱۳ نفر منجر شده است و در ۶ ماه نخست سال جاری نیز ۲۶۹ نفر در حوادث مرتبط با این خودروها جان باخته‌اند.
انتقال دارو بدون زنجیره سرد و تبعات آن
در ادامه این نشست، حانیه باقرشاهی، معاون توسعه پایدار سلامت اندیشکده حکمرانی هوشمند، با تاکید بر اهمیت رعایت شرایط استاندارد حمل دارو، گفت: انتقال برخی داروها، به‌ویژه فرآورده‌های حساس به دما، خارج از زنجیره سرد می‌تواند کیفیت و اثربخشی آنها را کاهش دهد و سلامت بیماران را به خطر اندازد.
معاون توسعه پایدار سلامت اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به تبعات مصرف لوازم آرایشی تقلبی، گفت: این اقلام ممکن است حاوی ترکیبات به شدت مضر و سمی نظیر سرب، آرسنیک، جیوه و... بصورت کنترل نشده باشند که استفاده از این محصولات عوارض جبران‌ناپذیری چون عوارض پوستی، سرطان و آسیب‌های چشمی به همراه دارد. به هر حال نمی‌توان نقش خودروهای شوتی در ورود این اقلام آسیب زننده را نیز نادیده گرفت.
وی ادامه داد: موضوع پدیده شوتی و نسبت آن با قاچاق دارو عمدتاً متوجه قاچاق معکوس و ورود لوازم آرایشی و اقلام لوکس است. از این نظر هم می‌توان آن را یک خودکشی تدریجی نامید.
قاچاق دارو؛ وقتی یک تخلف اقتصادی با سلامت مردم گره می‌خورد
الهام دادمهر، وکیل دادگستری نیز در این نشست با اشاره به ابعاد حقوقی قاچاق دارو گفت: به دلیل ارتباط مستقیم دارو با سلامت عمومی، این کالاها از جایگاه ویژه‌ای در قوانین مبارزه با قاچاق برخوردارند و بر اساس مواد ۲۲ و ۲۷ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، نوع کالا، ارزش آن و حرفه‌ای یا سازمان‌یافته بودن جرم در تعیین مجازات مؤثر است.
وی تاکید کرد: مقابله موثر با قاچاق دارو صرفاً به برخورد با حامل یا فروشنده محدود نمی‌شود، بلکه شناسایی شبکه‌های تامین و توزیع، کنترل مسیرهای ورود کالا و تقویت نظارت بر بازار نیز ضروری است.