جوان آنلاین: ترافیک و آلودگی هوا، دو مسئله و چالش همیشگی پایتخت، مدیریت شهری را به سمت توسعه شیوه‌های جدید حمل‌ونقل سوق داده‌است؛ شیوه‌هایی که در تلاش است سفر‌های کوتاه درون‌شهری را از خودرو‌های شخصی جدا کنند و دسترسی شهروندان به حمل‌ونقل عمومی را آسان‌تر کند. در این میان، اسکوتر به‌عنوان یکی از گزینه‌های حمل‌ونقل پاک و کوتاه‌مقیاس، در برنامه‌های تازه شهرداری تهران جای گرفته است، از راه‌اندازی کمپین «اسکوتر کن» و ارائه تسهیلات خرید تا توسعه شبکه مسیر‌های سرزندگی. با این حال، گسترش این شیوه سفر به زیرساخت‌های پیوسته، دسترسی ایمن و استقبال شهروندان وابسته است.
چندی پیش، نخستین رویداد شهرنوردی با عنوان «اسکوترکن» با هدف ترویج حمل‌ونقل پاک و سبک و با حضور جمعی از مدیران شهری، دانشجویان، دانش‌آموزان، فعالان حوزه حمل‌ونقل پاک و شهروندان برگزار شد، رویدادی که در کنار معرفی اسکوتر، بار دیگر موضوع تنوع‌بخشی به شیوه‌های جابه‌جایی در تهران را به میان آورد.
اسکوتر در تهران مناسب‌تر از دوچرخه است
سید احمد علوی، رئیس کمیته گردشگری شورای اسلامی شهر تهران، با اشاره به دو مشکل ترافیک و آلودگی هوا در پایتخت گفت: «حمل‌ونقل با مسئله آلودگی هوا ارتباط مستقیمی دارد. حال وقتی یکی از مشکلات اساسی شهر تهران آلودگی هواست، باید به سمت روش‌هایی برویم که ضمن پاسخگویی به نیاز مردم، آلودگی هوا را نیز کاهش دهند.»
از نگاه علوی، دسترسی آسان به وسایل حمل‌ونقل عمومی و پاک، یکی از پیش‌شرط‌های تغییر الگوی سفر‌های شهری است: «مردم باید وقتی از خانه خارج می‌شوند، با حدود ۳۰۰ متر پیاده‌روی بتوانند به یکی از روش‌های حمل‌ونقلی مورد نظر خود دسترسی پیدا کنند، این روش می‌تواند اتوبوس، تاکسی، مترو، دوچرخه یا اسکوتر باشد.»
علوی با اشاره به تفاوت شرایط تهران با بسیاری از شهر‌های دیگر افزود: «دوچرخه و اسکوتر از روش‌های مؤثر حمل‌ونقل هستند، اما اسکوتر با توجه به شرایط جغرافیایی تهران، ظرفیت بیشتری برای استفاده دارد.»
به گفته علوی، شیب معابر یکی از عواملی است که می‌تواند استفاده از دوچرخه را در بخش‌هایی از پایتخت دشوار کند: «شهر تهران به صورت تپه‌های متناوب در کنار یکدیگر قرار گرفته و در برخی محلات بالای شهر و حتی پایین شهر، دوچرخه‌سواری به دلیل شیب مسیر‌ها مقداری دشوار است. این موضوع یکی از دلایلی بود که طرح دوچرخه‌سواری که در دوره قبل مطرح شد، نتوانست آن‌طور که باید موفق شود.»
رئیس کمیته گردشگری شورای شهر تهران در ادامه، حمایت مدیریت شهری را لازمه توسعه این شیوه جابه‌جایی دانست.
کمپین اسکوتر کن.
اما توسعه اسکوتر در تهران صرفاً به معرفی یک وسیله تازه محدود نمی‌شود، مدیریت شهری می‌خواهد این وسیله را در سفر‌های روزمره شهروندان، از مسیر خانه تا مترو و دانشگاه و مدرسه، وارد کند. در همین چارچوب، کمپین «اسکوتر کن» با هدف ترویج سفر‌های پاک و فراهم‌کردن مشوق‌هایی برای شهروندان راه‌اندازی شده‌است.
پوریا علیمردانی، مدیرعامل سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، درباره جایگاه این وسیله در الگو‌های جابه‌جایی شهری گفت: «اسکوتر در کشور‌های مختلف دنیا طی دهه اخیر به‌عنوان نماد میکروموبیلیتی یا حمل‌ونقل پاک کوتاه‌مقیاس جا افتاده است. نسل جوان استفاده از این وسیله را آغاز کردند و امروز بخشی از همان افراد که به سنین میانسالی رسیده‌اند نیز همچنان از آن استفاده می‌کنند.» علیمردانی به اهداف کمپین «اسکوتر کن» اشاره کرد: «این کمپین با هدف ترویج این شیوه حمل‌ونقل و ارائه تسهیلات حمل‌ونقل پاک به شهروندانی که سفر‌های خود را به‌صورت پاک و بدون خودرو انجام می‌دهند، راه‌اندازی شده است.»
اسکوتر کجا می‌تواند تردد کند؟
بی‌تردید گسترش استفاده از اسکوتر، بدون شبکه‌ای پیوسته از مسیر‌های مناسب، با محدودیت روبه‌رو خواهد شد. از همین رو، مدیریت شهری توسعه مسیر‌های موسوم به «سرزندگی» را بخشی از برنامه خود برای گسترش میکروموبیلیتی در تهران معرفی می‌کند.
علیمردانی درباره زیرساخت‌های مورد نیاز این طرح اظهار کرد: «زیرساخت اصلی، مسیر «سرزندگی» و شبکه سرزندگی است که از دو سال پیش کار آن را آغاز کرده‌ایم.»
او درباره وضعیت فعلی و برنامه توسعه این شبکه گفت: «در حال حاضر حدود ۴۷ کیلومتر از این مسیر‌ها را داریم و این شبکه در تهران تقریباً به ۱۰۰ کیلومتر رسیده است. تلاش می‌کنیم پیوستگی این مسیر‌ها نیز انجام شود و تا پایان امسال افتتاح شود و این شبکه به ۲۰۰ کیلومتر برسد.»
به گفته مدیرعامل سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، توسعه این مسیر‌ها می‌تواند زمینه استفاده بیشتر از شیوه‌های پاک جابه‌جایی و میکروموبیلیتی را فراهم کند.
در کنار زیرساخت‌های شهری، فعالیت شرکت‌های خصوصی نیز بخشی از برنامه ارائه خدمات اسکوتر در تهران است. علیمردانی با اشاره به فعالیت این بخش گفت: «همکاران زیادی از بخش خصوصی داریم که با ضوابطی که در شهر طراحی شده، امکانات اشتراکی ارائه می‌کنند. خود شهرداری نیز در مسیر سرزندگی این کار را انجام می‌دهد و اسکوتر در این مسیر در حال حاضر فعال است.»
تسهیلات ۱۵۰ میلیون تومانی برای خرید اسکوتر
یکی دیگر از محور‌های برنامه شهرداری، فراهم‌کردن امکان خرید اسکوتر برای شهروندان است، موضوعی که در کنار خدمات اشتراکی می‌تواند مسیر دسترسی به این وسیله را متنوع کند.
علیمردانی درباره نحوه مشارکت در کمپین «اسکوتر کن» گفت: «شهروندان می‌توانند از طریق ستاره ۱۳۷ مربع ۰۱۲۳ یا نرم‌افزار شهرزاد وارد بخش مربوط به «اسکوتر کن» شوند و در این چالش شرکت کنند.»
او همچنین از درنظرگرفتن مشوق‌هایی برای مشارکت‌کنندگان خبر داد: «برای افرادی که در این چالش به‌عنوان منتخب انتخاب شوند، به قید قرعه جوایزی در نظر گرفته شده است. همچنین اسکوتر و تجهیزات آن و تسهیلات اسکوتر نیز به شهروندان ارائه می‌شود.»
مدیر عامل سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران درباره سقف تسهیلات خرید اسکوتر توضیح داد: «این تسهیلات تا سقف ۱۵۰ میلیون تومان است و با نرخ نزدیک به قرض‌الحسنه و در حدود سه درصد ارائه می‌شود.»
با این حال، ارائه تسهیلات خرید تنها یکی از مسیر‌های دسترسی به این وسیله است و خدمات اشتراکی نیز در برنامه قرار دارد. علیمردانی درباره نحوه استفاده شهروندان از اسکوتر‌های موجود گفت: «در حال حاضر در مسیر سرزندگی اسکوتر اشتراکی وجود دارد که از طریق نرم‌افزار شهرزاد قابل استفاده است و نرم‌افزار‌های بخش خصوصی نیز در سطح شهر فعال هستند. برای تسهیلات نیز در فاز نخست در حال انجام اقدامات لازم هستیم و امیدواریم استقبال مردم بیشتر شود.»
او در پایان با اشاره به استقبال از این طرح گفت: «به هر حال استقبال خوبی از این موضوع شده است و به‌زودی شاهد حضور هزاران اسکوتر در سطح شهر به‌عنوان یک مد حمل‌ونقل خواهیم بود و امیدواریم استفاده از این شیوه حمل‌ونقل پاک در تهران توسعه پیدا کند.»
افزایش طول شبکه سرزندگی به ۲۰۰ کیلومتر تا پایان سال، ارائه تسهیلات تا سقف ۱۵۰ میلیون تومان و ورود هزاران اسکوتر به چرخه جابه‌جایی شهری، برنامه‌هایی هستند که مدیرعامل سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران از آنها سخن گفته است، اما باید منتظر ماند و دید که این وعده‌ها تا چه اندازه به دسترسی عملی شهروندان به گزینه‌های پاک جابه‌جایی منجر می‌شوند و اسکوتر چه سهمی از سفر‌های کوتاه درون‌شهری پایتخت را به خود اختصاص می‌دهد.