تولیت آستان مقدس احمدی و محمدی(ع)، رمان را فراتر از قصه و سرگرمی دانست و گفت این قالب ادبی می‌تواند مفاهیم تاریخی، فلسفی و عرفانی را برای مخاطبان قابل‌فهم کند.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ مریم رضایی - حجت‌الاسلام ابراهیم کلانتری در نشست نقد و بررسی کتاب «خونی که از چراغ می‌چکید» با بیان اینکه رمان صرفاً قصه و سرگرمی نیست، اظهار کرد: رمان بستری برای بیان حکمت، درس، فلسفه، عرفان و واقعیت‌های تاریخی است و می‌تواند مفاهیم عمیق را در قالبی هنری و قابل فهم به مخاطبان منتقل کند.
او با تقدیر از نویسنده کتاب «خونی که از چراغ می‌چکید» که زندگی حضرت احمد بن موسی الکاظم (ع) را در قالب رمان روایت کرده است، افزود: نگارش چنین اثری باب جدیدی در حوزه نشر معارف اهل‌بیت (ع) گشوده و اقدامی ارزشمند و شایسته تقدیر است که باید استمرار پیدا کند.
تولیت آستان مقدس حضرت شاهچراغ (ع) با اشاره به جایگاه والای حضرت سیدالسادات الاعاظم، امین ولایت، در تاریخ اسلام و تشیع، به‌ویژه در میان ایرانیان، گفت: رمان یکی از ابزار‌های هنری جذاب، تأثیرگذار و گویاست که می‌توان از ظرفیت آن برای معرفی شخصیت این امامزاده جلیل‌القدر بهره گرفت.
کلانتری با تأکید بر اینکه رمان صرفاً داستانی ساختگی نیست، بیان کرد: رمان بازتاب احساسات و دریافت‌های درونی نویسنده درباره واقعیت‌های اجتماعی و تاریخی است. هنگامی که این واقعیت‌ها از وجود نویسنده و نگاه او به جهان سرچشمه می‌گیرد، بر مخاطب تأثیر می‌گذارد؛ به‌گونه‌ای که خواننده در پایان مطالعه یک رمان، گاه به‌صورت ناخودآگاه نگاه و بینش نویسنده را پذیرفته است و این موضوع از اهمیت فراوانی برخوردار است.
رمان؛ ابزاری برای انتقال مفاهیم عمیق فلسفی و تاریخی
استاد دانشگاه تهران در ادامه با اشاره به ظرفیت ادبیات داستانی در تبیین مفاهیم پیچیده فلسفی، به رمان «دنیای سوفی» اثر یوستین گردر، نویسنده نروژی، اشاره کرد و گفت: در عصر حاضر، مفاهیم سنگین فلسفی نیز در قالب رمان بیان می‌شوند. کتاب «دنیای سوفی» نمونه‌ای از این آثار است که تاریخ فلسفه را با زبانی ساده و قابل فهم برای نوجوانان تشریح می‌کند و توانسته است توجه مخاطبان بزرگسال را نیز به خود جلب کند.
او افزود: این کتاب تاکنون به زبان‌های متعددی ترجمه شده و نویسنده آن با هنرمندی توانسته است تاریخ فلسفه غرب را در قالب ادبیات داستانی و متناسب با درک عموم مردم ارائه کند.
کلانتری با مقایسه این اثر با کتاب‌های تخصصی تاریخ فلسفه اظهار کرد: تاریخ فلسفه غرب در آثار متعدد و چندجلدی منتشر شده و به فارسی نیز ترجمه شده است، اما به دلیل سنگینی و پیچیدگی مباحث، فهم آنها برای عموم مردم آسان نیست؛ در حالی که یوستین گردر همین مباحث را در قالب رمان و با بیانی جذاب و روان روایت کرده است.
او همچنین با اشاره به رمان «تهوع» اثر ژان پل سارتر، فیلسوف و نویسنده فرانسوی، گفت: این اثر که در سال ۱۹۳۸ منتشر شد، از رمان‌های شناخته‌شده سارتر است و مفاهیم مرتبط با فلسفه اگزیستانسیالیسم را در قالب داستان مطرح می‌کند.
تولیت آستان مقدس حضرت شاهچراغ (ع) در ادامه به کتاب «روایت» اثر سیدمجتبی آقابزرگ علوی اشاره کرد و افزود: این اثر نیز نمونه‌ای از داستان‌های تاریخی است که در آن مرز میان تخیل و واقعیت چندان قابل تفکیک نیست. داستان این کتاب از یک نوار ضبط‌شده الهام گرفته شده و رنج‌ها و رویداد‌های زندگی گروهی از افراد را در مقطعی از تاریخ روایت می‌کند.
«بینوایان»؛ رمانی سرشار از حکمت و مفاهیم انسانی
رئیس انجمن انقلاب اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به رمان «بینوایان» اثر ویکتور هوگو، این اثر را یکی از برجسته‌ترین رمان‌های تاریخ ادبیات جهان دانست و اظهار کرد: «بینوایان» از بزرگ‌ترین رمان‌های قرن نوزدهم میلادی است که زندگی شخصیت‌های مختلف، به‌ویژه ژان والژان، زندانی آزادشده فرانسوی، را در بستر تحولات اجتماعی و سیاسی فرانسه روایت می‌کند.
او با اشاره به نگاه رهبر شهید انقلاب به این اثر، افزود: ایشان ویکتور هوگو را نویسنده‌ای معمولی نمی‌دانستند، بلکه از او به‌عنوان حکیمی یاد می‌کردند که بهترین اندیشه‌ها و حرف‌های خود را در رمان «بینوایان» بیان کرده است.
کلانتری ادامه داد: این نگاه فراتر از ارزیابی صرفاً ادبی آثار هوگو است؛ چراکه وی در قالب یک داستان، عمیق‌ترین مسائل انسانی از جمله عدالت، ظلم، عشق، محبت و فداکاری را به تصویر کشیده و از این منظر، می‌توان او را فیلسوفی اجتماعی دانست.
او در ادامه بخشی از بیانات رهبر شهید انقلاب درباره رمان «بینوایان» را یادآور شد و همچنین به مطلب منتشرشده در چهارم تیرماه ۱۴۰۳ در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار امام شهید خامنه‌ای (رضوان‌الله‌علیه) با عنوان «بینوایان؛ بیدار شدن از خواب وهم‌آلود تجسم عدالت» اشاره کرد.
کلانتری با جمع‌بندی این مباحث خاطرنشان کرد: رمان، قصه و سرگرمی صرف نیست، بلکه می‌تواند بیانگر حکمت، فلسفه، عرفان، درس‌های زندگی و واقعیت‌های تاریخی باشد. از این رو، نگارش اثری درباره زندگی حضرت احمد بن موسی الکاظم (ع) اقدامی بسیار مهم و قابل تقدیر است و شایسته است چنین حرکت‌های فرهنگی با قوت ادامه پیدا کند.
رمان «ریشه‌ها»؛ روایتی از تاریخ برده‌داری و تبعیض نژادی آمریکا
تولیت آستان مقدس حضرت شاهچراغ (ع) در بخش دیگری از سخنان خود به کتاب «ریشه‌ها» اثر الکس هیلی، نویسنده آمریکایی، اشاره کرد و گفت: این کتاب نمونه‌ای از روایت تاریخ سیاسی و اجتماعی آمریکا در قالب رمان است که بر پایه واقعیت‌های تاریخی شکل گرفته است.
او افزود: نویسنده در این اثر، زندگی خانواده و نیاکان خود را به تصویر کشیده و با روایت رنج‌های آمریکاییان آفریقایی‌تبار در دوران برده‌داری و پس از آن، مفاهیمی همچون تبعیض نژادی، بردگی، بیگاری و سلطه انسان بر انسان را به چالش کشیده است.
کلانتری با بیان اینکه مطالعه این کتاب می‌تواند مخاطب را با بخش‌هایی از واقعیت تاریخی آمریکا آشنا کند، اظهار کرد: با خواندن این اثر، ریشه‌های شکل‌گیری قدرت و ادعای ابرقدرتی آمریکا و همچنین رنج و ستمی که بر میلیون‌ها انسان آفریقایی و بومی این سرزمین رفته است، بهتر شناخته می‌شود و مخاطب با واقعیت‌های تاریخی این کشور آشنا خواهد شد.
تأکید بر تقویت مستندنگاری در رمان «خونی که از چراغ می‌چکید»
استاد دانشگاه تهران در ادامه با ارزیابی کتاب «خونی که از چراغ می‌چکید» گفت: ادبیات و شیوه روایت آثار داستانی برای نسل جدید از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این کتاب هم از نظر حجم و تعداد صفحات و هم از نظر روانی متن، اثری مناسب و خوش‌خوان است و در چهره‌پردازی شخصیت حضرت احمد بن موسی (ع) نیز از هنر و ظرافت ادبی بهره برده است.
او در عین حال به یکی از نکات قابل تأمل این اثر اشاره کرد و افزود: در بخش‌هایی از کتاب، تخیل بر واقعیت پیشی گرفته است. هرچند تخیل یکی از عناصر اصلی رمان‌نویسی به شمار می‌رود، اما نباید به‌گونه‌ای باشد که واقعیت در سایه آن قرار گیرد یا مخاطب نتواند مرز میان واقعیت تاریخی و پردازش داستانی را تشخیص دهد.
کلانتری احتمال داد که کمبود اسناد تاریخی درباره زندگی حضرت احمد بن موسی الکاظم (ع) یکی از دلایل این مسئله باشد و اظهار کرد: شاید نویسنده به دلیل محدودیت منابع و مستندات تاریخی ناچار شده است استنباط‌های مختلف را در کنار یکدیگر قرار دهد و برای تکمیل روایت، از داستان‌پردازی بیشتری استفاده کند.
برگزاری نشست نقد و بررسی کتاب «آرزو شدی» در آینده نزدیک
تولیت آستان مقدس حضرت شاهچراغ (ع) در پایان بر ضرورت استمرار برنامه‌های نقد و بررسی کتاب و تقویت فرهنگ مطالعه در جامعه تأکید کرد و از برگزاری نشستی درباره کتاب «آرزو شدی» خبر داد.
او با اشاره به موضوع این کتاب که به زندگی شهیده کرباسی، بانوی شهیده راه قدس، می‌پردازد، گفت: این اثر نوشته طاهره کوه‌کن است که به‌تازگی از سوی انتشارات سوره مهر منتشر شده و روایتی مستند از زندگی این بانوی شهیده بر پایه اسناد، گفته‌ها و مستندات واقعی ارائه می‌دهد.
کلانتری با اشاره به اینکه مدفن این شهیده در حرم مطهر حضرت شاهچراغ (ع) قرار دارد، ابراز امیدواری کرد به‌زودی نشست نقد و بررسی این کتاب نیز برگزار شود تا ضمن گرامیداشت یاد و خاطره این بانوی شهیده، ابعاد مختلف زندگی و مجاهدت‌های ایشان برای جامعه تبیین شود.
او در پایان برگزاری چنین نشست‌هایی را خدمتی فرهنگی به جامعه دانست و تأکید کرد: برگزاری جلسات نقد و بررسی کتاب، علاوه بر معرفی آثار ارزشمند، می‌تواند زمینه‌ساز تقویت فرهنگ کتاب‌خوانی و کاهش سهل‌انگاری در مطالعه در جامعه باشد.