سینماپرس: مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با اشاره به اینکه برخی از ناشران شابک می‌گیرند و برای فرایند چاپ می‌روند، اما برای اعلام وصول آن اقدام نمی‌کنند، گفت: سال گذشته ۱۳۵ هزار شابک صادر کردیم، این رقم دوبرابر تعداد کتاب‌هایی است که برای نخستین بار منتشر شده است.
به گزارش سینماپرس، دریافت شابک تا به امروز رایگان بود، اما مسائلی موجب شد تا خانه کتاب و ادبیات ایران مبلغ ۵۰ هزار تومانی را برای دریافت شابک در سال ۱۴۰۵ تعیین کند. این اقدام موجب شکل‌گیری سوال‌های متعددی در ذهن ناشران و فعالان حوزه کتاب شد. به همین دلیل خبرنگار کتاب ایران گفت‌وگویی با ابراهیم حیدری مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران انجام داد که در ادامه می‌خوانید.
ابراهیم حیدری مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران
چرا ناشران باید برای شابک هزینه پرداخت کنند؟
در حوزه شابک محدودیت‌هایی وجود دارد. در حوزه آمار و اطلاعات یکی از مسائل این است که ناشران از شابک‌هایی که دریافت می‌کنند، استفاده نمی‌کنند، برای مثال ممکن است ناشری ۲۰۰ شابک دریافت کرده باشد اما ۲۰ شابک را هم استفاده نکرده باشد. از طرفی برای صدور شابک لازم است ابتدا آن را از حوزه بین‌المللی خریداری کنیم. باید به این نکته توجه داشت که در شرایط تحریم برای خرید شابک دچار محدودیت‌هایی هستیم.
هر ساله شابک بین‌المللی را به شکل کلی می‌خریم و برای آن هزینه پرداخت می‌کنیم، واریز این رقم در شرایط امروز دشوار است
ما هر ساله شابک بین‌المللی را به شکل کلی می‌خریم و برای آن هزینه پرداخت می‌کنیم، واریز این رقم در شرایط امروز دشوار است؛ اما در میانه سال اعلام می‌شود که شابک تمام شده است. همچنین سازمان بین‌المللی از ما گزارش عملکرد می‌خواهد، باید به آنها توضیح دهیم که با این تعداد شابک، چند کتاب منتشر کردیم.
می‌دانید که در هفته‌های اخیر، شابک را به درگاه ملی وصل کردیم؛ این خدمتی است که مانند همه اقدامات دیگر نیاز به زیرساخت و نیروی فنی دارد. این روند با توجه به زیرساخت، شرایط اقتصادی و تورم و افزایش قیمت‌ها برای خانه کتاب و ادبیات ایران هزینه به دنبال داشت.
در سال چه تعداد شابک دریافت می‌شود آیا این رقم با تعداد کتاب منتشر شده متفاوت است؟
سال گذشته ۱۳۵ هزار شابک صادر کردیم، این رقم دوبرابر تعداد کتاب‌هایی است که برای نخستین بار منتشر شده است. برخی از ناشران شابک می‌گیرند و برای فرایند چاپ می‌روند و دیگر برای اعلام وصول آن اقدام نمی‌کنند، روند به این شکل است که شابک و فیپا دریافت می‌شود و در نهایت کتاب اعلام وصول و چاپ می‌شود.
ما می‌خواهیم به این فضا نظم دهیم و آن را ساماندهی کنیم، در نهایت این وضعیت بی‌نظم را مدیریت و کنترل کنیم.
اتصال شابک به درگاه ملی چه مزایایی برای ناشر دارد؟
در نتیجه اتصال شابک به درگاه ملی و اعلام وصول چاپ دوم و سوم کتاب به شکل الکترونیک ممکن و اقدامات ناشران تسهیل می‌شود. این روند می‌تواند به شکل کامل الکترونیک باشد، انجام اقدامات برای نخستین چاپ هم پیش‌بینی شده است و در گام آخر می‌توان چاپ اول را هم به شکل اکترونیک اعلام وصول کرد.
همچنین دیگر نیازی نیست که ناشر چند بار اطلاعات کتاب را بارگذاری کند، امروز با چند کلیک ناشر می‌تواند از خانه کتاب و اداره کتاب مجوز را دریافت کند و نیازی نیست چند بار اطلاعات را حضوری به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه بدهد، همه اینها نیاز به هزینه دارد.
ناشران در این روزها شرایط سختی را پشت سر می‌گذارنند، چرا امروز را برای شروع این روند انتخاب کردید؟
یک ناشر اگر از یک کتاب ۵۰ نسخه هم بفروشد، درآمد مشخصی خواهدداشت که می‌تواند درصدی از آن را برای زیرساخت‌ها پرداخت کند
باید بپذیریم در این کشور برخی از خدمات هزینه‌هایی در بر دارد، فرد اگر بخواهد شناسنامه خود یا هر کدام از کارت‌های شناسایی‌اش را به‌روز کند، باید مبلغی برای خدمات بپردازد. یک ناشر اگر از یک کتاب ۵۰ نسخه هم بفروشد، درآمد مشخصی خواهدداشت که می‌تواند درصدی از آن را برای زیرساخت‌ها پرداخت کند.
هزینه‌ای که برای شابک دریافت می‌شود به سود شخص یا دولت نیست بلکه هزینه‌ای است که یک شرکت خصوصی برای خدمات دریافت می‌کند. هزینه برای شابک در همه جای دنیا دریافت می‌شود و این اقدام به ایران محدود نمی‌شود.
چرا پنج هزار تومان هم برای مالیات دریافت می‌شود؟
مالیات بر ارزش افزوده است که دریافت می‌شود.
اما بر اساس قانونِ مالیاتی که برای ناشران نوشته شده است نباید این مقدار دریافت شود؟
ما هم به سازمان مالیات نامه زدیم و اگر موافقت کنند از ناشران مالیات نمی‌گیریم.
متاسفانه کار بزرگی مانند الکترونیکی کردن اعلام وصول را نمی‌بینیم، شابک هم اقدام خوبی است؛ زیرا پیش از این فردی که اعلام وصول کتاب را می‌گرفت، باید شابک کتاب را دریافت می‌کرد و برای این باید کتاب را با جلد آن به خانه کتاب می‌آورد تا چند روز بعد بتواند شابک را دریافت کند، این بخش از خدمات را نمی‌بینیم.
برای همه فرآیندهای زیرساخت شابک و اعلام وصول هزینه بسیاری شده است. یک مهندس فناوری اطلاعات(مهندس IT) اگر بخواهد یک برنامه بنویسد هزینه بالایی دریافت می‌کند، هزینه نگهداری، پشتیبانی و امنیت از سامانه بالا است. این اقدام به نفع نشر است و مانع دریافت شابک‌های اضافی می‌شود و به ثبت ارقام دقیق و درست کمک می‌کند.
آیا دریافت هزینه برای شابک، می‌تواند باعث شود کتاب‌های باکیفیت‌تری منتشر شود؟
به نوعی می‌توان گفت با اعلام وصول الکترونیک و شابک به شکلی به ناشران در انتشار کتابِ با کیفیت کمک می‌کند، زمانی که پلتفرم مشابهت‌یاب راه‌اندازی شود، از انتشار کتاب‌های قاچاق و کتابسازی و جلوگیری خواهد شد.