با افزایش سطح زیرکشت زعفران در کشور، وضعیت صادرات این محصول با چالش‌هایی روبه‌رو شده است. فعالان این حوزه از عواملی سخن می‌گویند که می‌تواند بر جایگاه زعفران...
اقتصاد‌آنلاین: با افزایش سطح زیرکشت زعفران در کشور، وضعیت صادرات این محصول با چالش‌هایی روبه‌رو شده است. فعالان این حوزه از عواملی سخن می‌گویند که می‌تواند بر جایگاه زعفران ایران در بازار‌های جهانی و میزان ارزآوری آن اثر بگذارد.
محمدرضا اردیخانی روز چهارشنبه به مناسبت پنجم آبان «روز ملی زعفران» درباره وضعیت تولید و صادرات زعفران افزود: با توجه به آغاز فصل برداشت امکان اظهارنظر قطعی درباره میزان تولید امسال هنوز زود است، اما سطح زیرکشت زعفران در سال جاری به بیش از ۱۳۰ هزار هکتار رسیده است.
به گفته وی، سال گذشته میزان تولید زعفران کشور ۲۷۶ تن در سطح حدود ۱۲۳ هزار هکتار بوده است.
عضو هیات مدیره اتحادیه گیاهان دارویی، زعفران و فراورده‌های غذایی ایران درخصوص زمان بندی برداشت محصول و وضعیت بازار اظهارداشت: با توجه به تاخیر نسبی در فصل سرما احتمالا فصل برداشت گل‌ها در استان خراسان رضوی از ۱۵ آبان ماه آغاز خواهد شد که بسته به مناطق مختلف این دوره حدود ۴۰ تا ۴۵ روز ادامه خواهد داشت.
وی تصریح کرد: درحال حاضر زعفران در بیش از ۱۵ استان کشور درحال تولید است، اما همچنان ۷۰ درصد تولید این محصول مربوط به استان خراسان رضوی است.
ایران، همچنان دارنده رتبه نخست تولید و صادرات زعفران جهان
اردیخانی با تاکید بر اینکه ایران بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده زعفران در جهان است، اضافه کرد: ایران با وجود خام فروشی این محصول در رتبه اول تولید و صادرات قرار دارد.
به گفته وی، اکنون قیمت هر کیلوگرم زعفران در بورس کالا و بازار حدود ۳۰۰ میلیون تومان است.
ضرورت گذار از فروش محصول خام به فرآورده‌هایی با ارزش افزوده بالا
رئیس هیات مدیره صندوق توسعه صادرات زعفران از کاهش صادرات این محصول منحصر‌به‌فرد در ۶ ماهه نخست سال‌جاری خبر داد و گفت: در مدت زمان مذکور صادرات زعفران نسبت به مدت مشابه سال قبل با ۴۰ درصد کاهش روبه‌رو شده است.
وی با بیان اینکه صادرات زعفران سال گذشته ۱۰۰ تن بوده است افزود: در نیمه نخست امسال ۶۰ تن زعفران ایران به ارزش ۵۰ میلیون دلار صادر شده که امیدواریم در نیمه دوم سال این روند جبران شود.
اردیخانی بر لزوم تغییر الگوی کشت به سمت محصولات کم آب بر و تمرکز بر تولید محصولات با ارزش افزوده بالا برای افزایش ارزآوری بیشتر به کشور تاکید کرد و اظهار داشت: باید از مراحل کنونی عبور کرده و با تمرکز بر ایجاد ارزش افزوده، ظرفیت‌های ارزی این صنعت را افزایش داد.
وی با تاکید بر لزوم تغییر استراتژی از فروش محصول خام به محصولات فرآوری شده، گفت: هدف ما رسیدن به سطح بالای ارزش افزوده از طریق تولید فرآورده‌های زعفرانی است، زیرا اکنون در کشور‌های دیگر از زعفران ایران در صنایع آرایشی، بهداشتی و داروسازی استفاده گسترده می‌شود، درحالی‌که صادرات ما به شکل عمده به صورت فله و خام است.
وی براین باور است با وجود پتانسیل موجود در محصول زعفران در صورت تمرکز بر تولید محصول نهایی و ایجاد ارزش افزوده برای بازار‌های جهانی و تولید فراورده‌های آن برای صنعت عطرسازی، لوازم آرایشی و بهداشتی و داروسازی کشور می‌تواند به ارزآوری ۲ میلیارد دلاری دست پیدا کند، اما اگر تنها به فروش زعفران خام بسنده کند میزان ارزآوری در بهترین سال‌ها در محدوده ۳۰۰ میلیون دلار خواهد بود.
به گفته وی، اکنون گذار از فله فروشی و خام فروشی محصول زعفران و تبدیل آن به فرآورده‌هایی با ارزش افزوده بالا امری ضروری و اجتناب ناپذیر است که البته موجب افزایش سهم ارزی کشور نیز می‌شود.
امکان توسعه کشت زعفران در استان‌های کم آب بر
رئیس هیات مدیره صندوق توسعه صادرات زعفران با تاکید بر ضرورت مدیریت منابع آبی، خواستار ورود جدی وزارت جهاد کشاورزی به حوزه اصلاح الگوی کشت شد و گفت: با توجه به بحران کم آبی باید کشاورزان را به سمت کشت محصولات کم آب بر همچون زعفران در استان‌هایی که محدودیت منابع آبی دارند، ترغیب کرد.
وی، دو راهکار کلیدی برای توسعه صادرات زعفران را پیشنهاد داد: یکی ترغیب کشاورزان به سمت کشت محصولات کم‌آب بر مانند زعفران جهت مقابله با بحران کم‌آبی و دوم، ایجاد زیرساخت‌های لازم برای تبدیل ایران به قطب ترانزیتی زعفران در منطقه.
چالش حمل و نقل/ نقش ترانزیت در توسعه صادرات
اردیخانی، کاهش پرواز‌ها و بروز مشکلات در سیستم حمل و نقل را از عوامل افت صادرات زعفران در سال‌جاری برشمرد و افزود: البته مسائلی همچون تعهدات ارزی نیز در افت صادرات زعفران ایران بی‌تاثیر نبوده است.
معضل صادرات غیرقانونی و رقابت با افغانستان
رئیس هیات مدیره صندوق توسعه صادرات زعفران به چالش صادرات غیرقانونی زعفران از مرز‌های ایران به افغانستان اشاره کرد و گفت: مشکل اصلی کشت زعفران در افغانستان نیست، بلکه موضوع خروج غیرقانونی محصول از کشور و صادرات آن از مرز‌های افغانستان است.
وی تصریح‌کرد: در واقع زعفران ایران به صورت غیرقانونی به افغانستان منتقل شده و از آنجا با برند افغانستان به بازار‌های جهانی صادر می‌شود.
این مقام صنفی با ابراز تاسف از وضعیت بسته بندی محصولات صادراتی غیرقانونی افزود: حتی چاپ بسته‌بندی‌ها با نام افغانستان در داخل ایران انجام می‌شود که این مساله نیازمند توجه ویژه دولت به این مهم است.
پیشنهاد تفاهم‌نامه با افغانستان برای ترانزیت زعفران ایرانی
اردیخانی با ارائه راهکاری برای مهار این معضل پیشنهاد داد: با توجه به شرایط موجود لازم است تفاهم نامه‌ای یکساله با طرف افغان بسته شود تا صادرات زعفران ایران از مرز افغانستان از طریق مسیر‌های قانونی و با نظارت انجام شود.
وی افزود: این اقدام علاوه بر کنترل خروج غیرقانونی محصول از کشور باعث می‌شود که ارزش افزوده و اعتبار صادراتی محصول به نام ایران باقی بماند و روند صادرات از طریق مرز‌های قانونی تسهیل شود.