نهران- ایرنا- حمایت وزارت میراث‌فرهنگی از رساله‌های دکتری کاربردی، توسعه فیبرنوری در مناطق روستایی دارای اقامتگاه‌های بوم‌گردی و قرار گرفتن دماوند در فهرست ۱۰۰ سایت برتر میراث زمین‌شناختی جهان از مهمترین اخبار روز یکشنبه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در روز ۱۷ آبان ماه است.
به گزارش ایرنا، وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در راستای تقویت ارتباط میان نظام اجرایی کشور و ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه‌ها و با هدف بهره‌گیری از دستاوردهای علمی در حل مسائل و چالش‌های اجرایی، فراخوان حمایت از رساله‌های دکتری مرتبط با حوزه‌های مأموریتی این وزارتخانه را منتشر کرد.
این فراخوان با رویکرد تبدیل دانش دانشگاهی به راهکارهای عملیاتی و بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت پژوهش‌های تحصیلات تکمیلی در سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و ارتقای عملکرد بخش‌های تخصصی وزارتخانه تدوین شده است.
براساس این فراخوان، وزارت میراث‌فرهنگی از رساله‌های دکتری دفاع‌شده طی دو سال اخیر که از نظر موضوعی با اولویت‌های این وزارتخانه ارتباط داشته و بتوانند به نیازهای واقعی، مسائل و چالش‌های اجرایی آن پاسخ دهند، پس از بررسی و تایید معاونت‌ها و حوزه‌های تخصصی حمایت مادی و معنوی به عمل می‌آورد.
حوزه‌های مشمول این فراخوان شامل میراث‌فرهنگی، گردشگری، صنایع‌دستی، سرمایه‌گذاری و امور اقتصادی و همچنین امور بین‌الملل و دیپلماسی عمومی است. میزان حمایت مالی از رساله‌های منتخب، با توجه به ارزیابی و تایید حوزه تخصصی مرتبط، از ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیون ریال تعیین شده است.
این حمایت از محل یک درصد اعتبار هزینه‌ای و با تایید شورای علوم، تحقیقات و فناوری (عتف) انجام خواهد شد و پرداخت مبالغ مصوب نیز پس از اخذ تأییدیه این شورا و انعقاد قرارداد صورت می‌گیرد.
همچنین برای رساله‌های برگزیده، گواهی به‌عنوان «پژوهش کاربردی وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی» صادر خواهد شد. متقاضیان می‌توانند رساله دفاع‌شده خود را به همراه خلاصه گزارش عملیاتی مطابق فایل پیوست فراخوان، به نشانی الکترونیکی boodjeh@mcth.ir ارسال کنند.
بر اساس اعلام وزارت میراث‌فرهنگی، مهلت ارسال آثار تا ۲۵ آبان‌ماه ۱۴۰۵ تعیین شده است و رساله‌های ارسالی پس از بررسی در حوزه‌های تخصصی مربوطه، در صورت احراز شرایط و اخذ تاییدیه‌های لازم، مشمول حمایت خواهند شد.
قرار گرفتن دماوند در فهرست ۱۰۰ سایت برتر میراث زمین‌شناختی جهان قرار
کوه آتشفشانی دماوند از سوی اتحادیه بین‌المللی علوم زمین (IUGS) به‌عنوان یکی از سایت‌های برتر میراث زمین‌شناختی جهان معرفی شد.
انتخاب کوه دماوند روز پنجشنبه ۱۵ آبان (۶ نوامبر ۲۰۲۶) در رویداد میراث زمین‌شناختی IUGS در شهر لوله، در منطقه آلگاروه پرتغال، اعلام شد. این رویداد به میزبانی ژئوپارک جهانی یونسکوی آلگارونسیس برگزار شد.
رئیس شبکه ژئوپارک‌های جهانی یونسکوی ایران و نایب‌رئیس کمیته ملی علوم زمین و ژئوپارک‌های کمیسیون ملی یونسکو گفت: پرونده دماوند را به همراه جمشید حسن‌زاده از کالج گلندیل کالیفرنیا تهیه کردیم و سال گذشته به IUGS ارسال شد. پس از ارائه مدارک به داوران و دفاع از پرونده، دماوند در رویداد ۱۵ آبان به‌عنوان سایت برگزیده جهانی معرفی شد.
علیرضا امری‌کاظمی با اشاره به اهمیت علمی کوه دماوند اظهار کرد: دماوند با ارتفاع ۵۶۱۰ متر، بلندترین قله خاورمیانه و بزرگ‌ترین آتشفشان چینه‌ای شناخته‌شده است که در میانه یک قاره شکل گرفته است. این آتشفشان حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار سال فعالیت داشته و جوان‌ترین فوران‌های آن به حدود ۷۳۰۰ سال پیش بازمی‌گردد.
وی افزود: پهنای این آتشفشان ۲۵ کیلومتر است و توالی کامل فوران‌های آن حفظ شده است. یکی از ویژگی‌های کم‌نظیر دماوند، فعالیت دوباره آن پس از حدود ۲۰۰ هزار سال توقف و شکل‌گیری مخروطی تازه در جنوب‌غربی دهانه قدیمی است. دماوند از این نظر آزمایشگاهی طبیعی برای شناخت آتشفشان‌های درون‌صفحه‌ای و مخاطرات آتشفشانی به شمار می‌رود.
رئیس شبکه ژئوپارک‌های جهانی یونسکوی ایران همچنین به ارزش فرهنگی دماوند اشاره کرد و گفت: دماوند تنها یک پدیده زمین‌شناختی نیست، بلکه در شاهنامه فردوسی نیز جایگاه ویژه‌ای دارد و داستان‌هایی مانند به بند کشیدن ضحاک در این کوه روایت شده است. شاهنامه در فهرست حافظه جهانی یونسکو ثبت شده و IUGS نیز در توصیف رسمی دماوند به پیوند میان زمین‌شناسی و فرهنگ ایرانی اشاره کرده است.
برنامه سایت‌های میراث زمین‌شناختی IUGS در سال ۲۰۲۲ آغاز شد. نخستین فهرست ۱۰۰سایت در همان سال در زومایای اسپانیا و دومین فهرست در سال ۲۰۲۴ در بوسان کره جنوبی اعلام شد. تاکنون بیش از هزار متخصص از ۹۰ کشور و ۲۰ سازمان بین‌المللی در معرفی، داوری و انتخاب این سایت‌ها مشارکت داشته‌اند.
۱۰۰ سایت سوم میراث زمین‌شناختی در ۴۷ کشور قرار دارند و کوه فوجی در ژاپن، آبدره‌های نروژ، گسل سن‌آندریاس در آمریکا و کوه آکونکاگوا در آرژانتین از دیگر سایت‌های منتخب این دوره هستند. گرند کنیون، کلیمانجارو و اورست نیز در دوره‌های پیشین در این فهرست قرار گرفته‌اند.
امری‌کاظمی تاکید کرد: این انتخاب دماوند را در کنار مهمترین مکان‌های زمین‌شناختی جهان قرار می‌دهد، اما این عنوان به‌تنهایی ضامن حفاظت از آن نیست؛ بلکه می‌تواند توجه بیشتری را به ضرورت حفاظت از این کوه و استفاده آموزشی از ظرفیت‌های آن جلب کند.
توسعه فیبرنوری در مناطق روستایی دارای اقامتگاه‌های بوم‌گردی
معاون گردشگری کشور با تاکید بر ضرورت حمایت هدفمند از تأسیسات گردشگری و اقامتگاه‌های بوم‌گردی، از پیگیری موضوعاتی همچون تسهیلات بانکی، بیمه فعالان گردشگری، تامین سوخت جایگزین، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و نوسازی واحدهای قدیمی خبر داد.
انوشیروان محسنی‌بندپی با اشاره به تسهیلات اختصاص‌یافته به حوزه بوم‌گردی و صنایع دستی به موضوع بیمه فعالان گردشگری اشاره و اظهار کرد: تعیین سهم بیمه و مبالغ پرداختی به ازای هر نفر در دست پیگیری است و تلاش می‌شود موضوع سهم بیمه و معافیت‌های مرتبط تا پایان آبان‌ماه تعیین تکلیف شود.
وی همچنین با اشاره به مشکلات تأمین انرژی در تأسیسات گردشگری، به‌ویژه در استان‌های شمالی، بر ضرورت تشکیل کمیته مشترک با حضور تشکل‌ها و دستگاه‌های مرتبط برای بررسی راهکارهای تامین سوخت جایگزین تاکید کرد.
محسنی‌بندپی توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را نیز یکی از موضوعات مهم در تأمین انرژی پایدار تأسیسات گردشگری دانست و بر ضرورت استفاده از ظرفیت تسهیلات و حمایت‌های دولتی در این زمینه تاکید کرد.
توجه به اقامتگاه‌های قدیمی و آسیب‌دیده
معاون گردشگری کشور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط برخی استان‌های جنوبی کشور از جمله بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان و خوزستان، بر ضرورت حمایت از تأسیسات گردشگری آسیب‌دیده تاکید کرد.
محسنی بندپی همچنین پیشنهاد داد در برنامه‌های حمایتی و اعتبارات مربوط به استانداردسازی، اقامتگاه‌های بوم‌گردی قدیمی نیز مورد توجه قرار گیرند؛ چراکه بسیاری از این واحدها با وجود سابقه طولانی فعالیت، برای حفظ کیفیت خدمات و ادامه فعالیت به بازسازی و نوسازی نیاز دارند.
وی همچنین خواستار تدوین شاخص‌هایی همچون سابقه فعالیت، موقعیت جغرافیایی و شرایط واحدها برای تخصیص هدفمند اعتبارات به اقامتگاه‌های قدیمی شد.
رفع موانع قانونی و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی
محسنی‌بندپی همچنین با اشاره به موضوع تغییر کاربری اراضی مورد نیاز تأسیسات گردشگری، بر اجرای قوانین و پیگیری موارد احتمالی تخلف در استان‌ها تاکید کرد.
معاون گردشگری کشور با اشاره به مذاکرات انجام‌شده با شرکت مخابرات، از اعلام آمادگی این شرکت برای اولویت‌بخشی به توسعه فیبر نوری در مناطق روستایی دارای اقامتگاه‌های بوم‌گردی خبر داد و خواستار شناسایی و معرفی مناطق فاقد زیرساخت ارتباطی برای پیگیری این موضوع در قالب تفاهم‌نامه شد.
نظر انجمن‌های استانی باید در تخصیص تسهیلات بوم‌گردی لحاظ شود
رئیس جامعه انجمن‌های حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران با اشاره به اختصاص ۱۲ همت تسهیلات برای حوزه بوم‌گردی و صنایع دستی در سال جاری، خواستار مشارکت موثر انجمن‌های استانی در فرآیند شناسایی و معرفی متقاضیان و اصلاح شرایط ضمانت تسهیلات بانکی شد.
یاور عبیری با اشاره به حمایت‌های مالی سال گذشته اظهار کرد: سال گذشته با پیگیری‌های انجام‌شده و حمایت مسئولان وزارتخانه، ۶ همت تسهیلات برای حوزه بوم‌گردی و صنایع دستی اختصاص یافت و امسال نیز ۱۲ همت برای این موضوع در نظر گرفته شده است. در همین راستا، پیشنهاد اختصاص ۳۰ درصد از این منابع به اقامتگاه‌های بوم‌گردی مطرح شده است.
عبیری با تأکید بر ضرورت تداوم حمایت‌های وزارتخانه افزود: در سطح ستادی، از شخص وزیر تا مدیران و مسئولان معاونت گردشگری، همراهی مناسبی با تشکل‌ها وجود دارد؛ اما در برخی استان‌ها همچنان مشکلاتی در زمینه تعامل با انجمن‌ها و پیگیری مطالبات فعالان بوم‌گردی وجود دارد.
تصمیم‌گیری درباره تسهیلات با مشارکت انجمن‌های تخصصی
رئیس جامعه انجمن‌های حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران یکی از مهمترین مطالبات این تشکل را مشارکت انجمن‌های استانی در فرآیند تخصیص تسهیلات دانست و گفت: در برخی استان‌ها، معرفی متقاضیان تسهیلات با تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای انجام می‌شود و ظرفیت انجمن‌های تخصصی در شناسایی واحدهای واجد شرایط مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.
وی افزود: درخواست این است که با دستور معاونت گردشگری، نظر انجمن‌های استانی در فرآیند معرفی و تخصیص تسهیلات اخذ شود. تشکل‌ها شناخت دقیقی از وضعیت فعالان این حوزه دارند و می‌توانند در شناسایی واحدهای نیازمند حمایت و اولویت‌بندی متقاضیان نقش مؤثری ایفا کنند.
ضرورت اصلاح شرایط ضمانت تسهیلات برای فعالان روستایی
عبیری در ادامه با اشاره به شرایط اقتصادی و مالکیتی فعالان بوم‌گردی در مناطق روستایی اظهار کرد: بخش قابل توجهی از فعالان این حوزه در روستاها فعالیت می‌کنند و بسیاری از آنها امکان ارائه سند ملکی شهری به‌عنوان ضمانت بانکی را ندارند.
وی خواستار پیگیری این موضوع از طریق وزارت میراث فرهنگی و بانک مرکزی شد و افزود: ضروری است اسناد زمین‌های کشاورزی و املاک روستایی نیز با سازوکار مناسب به‌عنوان ضمانت تسهیلات مورد پذیرش قرار گیرند تا فعالان این حوزه به دلیل نداشتن وثایق متعارف بانکی از دریافت حمایت‌های مالی محروم نشوند.
رئیس جامعه انجمن‌های حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران در پایان تأکید کرد: مطالبه تشکل‌ها، واگذاری کامل فرآیند تخصیص منابع نیست؛ بلکه انتظار داریم انجمن‌های تخصصی در کنار معاونت‌های گردشگری استان‌ها، در شناسایی و معرفی متقاضیان واجد شرایط مشارکت داشته باشند تا تسهیلات پیش‌بینی‌شده به شکل عادلانه‌تر و هدفمندتر به فعالان واقعی این حوزه اختصاص یابد.