اصفهان - ایرنا - نبود مهارت گفت‌وگو در جامعه، باعث بروز خشونت در تعارضات اجتماعی شده و در نهایت می‌تواند به درگیری و قتل بیانجامد.
به گزارش ایرنا، وقتی فرد نمی‌تواند احساسات خود را در قالب کلمات مدیریت کند، احساسات او به جای کلام، از طریق بدن و رفتار (خشونت) تخلیه می‌شود.
در این میان، خشونت فیزیکی آخرین و شدیدترین مرحله است که در آن تمام پل‌های ارتباطی کلامی، فرو ریخته‌اند. خشونت در واقع شکست کلام است و هر جا که کلمات قدرت خود را از دست می‌دهند، مشت‌ها یا زبان‌های گزنده وارد میدان می‌شوند.
ضایعات جبران ناپذیر خشونت در جامعه قابل درک و لمس است و به طور نمونه می توان به ۲ حادثه ناگوار اخیر در اصفهان اشاره کرد.
در یک مورد جوانی با هدف میانجی گری وارد دعوای بین طرفین شد و در نهایت به علت نداشتن تاب آوری، دست به قتل زد.
این اتفاق در پی بروز اختلاف میان ۲ همسایه در یکی از محله های اصفهان رخ داد که فردی ۲۵ ساله که برای میانجیگری وارد بحث شده بود در نهایت عامل قتل شد و گرچه پس از وقوع حادثه محل را ترک کرد اما با تلاش کارآگاهان پلیس آگاهی اصفهان در یکی از استان‌های همجوار شناسایی و دستگیر شد.
در حادثه دیگری، جوانی ۱۸ ساله در جریان بازی والیبال با فرد دیگری وارد مشاجره و این اختلاف لفظی در ادامه به درگیری و قتل منجر شد.
در جریان این درگیری، متهم با ارتکاب به اقدامی ناخواسته و در پی شدت گرفتن نزاع، صدماتی به جوان ۱۸ ساله وارد کرد که در نهایت این حادثه تلخ به فوت وی منجر شد.
این اتفاق جزیی از مجموعه اتفاقاتی است که روزانه و ماهانه به وفور در جمع خانواده‌ها، دوستان و افراد دیگر جامعه رخ می دهد و تاسف برانگیز است.
این مهم بیانگر آن است که باید اختلافات و مشاجرات روزمره را جدی بگیریم زیرا گاهی کنترل نکردن عصبانیت و ادامه یک بحث ساده می‌تواند پیامدهایی تلخ و جبران‌ناپذیر به همراه داشته باشد.
تغییر سرنوشت یک خانواده در سایه مشاجره ای کوتاه
رییس پلیس آگاهی استان اصفهان با هشدار نسبت به عواقب جبران‌ناپذیر نزاع و درگیری گفت: یک مشاجره چند دقیقه‌ای می‌تواند سرنوشت چندین خانواده را برای همیشه تغییر دهد.
سرهنگ حسن علی اکبری افزود: بسیاری از نزاع‌های منجر به قتل، از یک اختلاف ساده و لحظه‌ای آغاز می‌شوند؛ اما وقتی خشم جای عقل و گفت‌وگو را می‌گیرد، ممکن است نتیجه‌ای رقم بخورد که دیگر راه بازگشتی برای آن وجود نداشته باشد.
وی تأکید کرد: شهروندان باید در مواجهه با اختلافات، خونسردی خود را حفظ کرده و از هرگونه درگیری فیزیکی پرهیز کنند.
رییس پلیس آگاهی اصفهان بیان کرد: هیچ اختلافی، در هیچ زمینه‌ای، ارزش به خطر انداختن جان انسان و نابود کردن آینده یک خانواده را ندارد.
وی از خانواده‌ها و جوانان خواست اختلافات و مشاجرات را با گفت‌وگو و سعه‌صدر مدیریت کنند و در صورت شکل‌گیری نزاع، به‌جای ورود به درگیری، از افراد مسوول یا پلیس کمک بگیرند.
تاب آوری اجتماعی، مهارتی آموختنی
کارشناس مرکز مشاوره آرامش فرماندهی انتظامی اصفهان نیز در این پیوند گفت: تاب‌آوری اجتماعی، تا حد زیادی مهارتی قابل یادگیری و تقویت است.
نسیبه جعفری در گفت و گو با ایرنا افزود: تجربه‌های زندگی، نوع تربیت خانوادگی، حمایت اجتماعی، مهارت حل مساله و نگرش فرد به مشکلات، همگی در شکل‌گیری این توانایی نقش دارند.
وی اظهار داشت: افراد تاب‌آور مشکلات را انکار نمی‌کنند و واقعیت‌های دشوار را نادیده نمی‌گیرند؛ بلکه تلاش می‌کنند در کنار پذیرش شرایط، بر بخش‌هایی از زندگی که امکان تغییر آن‌ها وجود دارد تمرکز کنند.
نقش خانواده و جامعه در تقویت تاب‌آوری
این روانشناس افزود: تاب‌آوری تنها یک ویژگی فردی نیست، بلکه در بستر روابط اجتماعی نیز شکل می‌گیرد. خانواده‌ای که در آن گفت‌وگو، همدلی و حمایت عاطفی وجود دارد، می‌تواند زمینه مناسبی برای رشد این مهارت در فرزندان فراهم کند.
وی خاطرنشان کرد: کودکانی که می‌آموزند احساسات خود را بیان و برای مشکلات راه‌حل پیدا کنند و در شرایط دشوار از دیگران کمک بگیرند، در بزرگسالی آمادگی بیشتری برای مواجهه با چالش‌های زندگی خواهند داشت و از سوی دیگر، نقش نهادهای اجتماعی، مراکز مشاوره، مدارس و سازمان‌های حمایتی در این زمینه بسیار مهم است.
چگونه تاب‌آوری خود را افزایش دهیم؟
کارشناس مرکز مشاوره آرامش در اصفهان افزود: برای تقویت تاب‌آوری، لازم است چند مهارت اساسی را در زندگی روزمره جدی بگیریم که از جمله آن پذیرش واقعیت است؛ بپذیریم که همه اتفاقات زندگی تحت کنترل ما نیستند و گاهی باید با شرایط موجود سازگار شویم.
وی گفت: از دیگر موارد، مدیریت هیجانات است که به جای واکنش‌های عجولانه، احساسات خود را بشناسیم و برای مدیریت خشم، اضطراب و نگرانی از روش‌های سالم استفاده کنیم.
جعفری، تقویت روابط حمایتی را از دیگر شیوه‌های افزایش تاب آوری برشمرد و نقش ارتباط با خانواده، دوستان و افراد قابل اعتماد برای عبور از بحران‌ها بسیار موثر و مهم دانست.
کارشناس مرکز مشاوره آرامش فرماندهی انتظامی اصفهان ادامه داد: در نهایت آموختن حل مساله است، این که به جای غرق شدن در نگرانی‌ها، مشکلات را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کنیم و برای هر بخش راه‌حلی واقع‌بینانه در نظر بگیریم.
جعفری همچنین به کمک گرفتن از متخصصان اشاره و بیان کرد: در شرایطی که فشار روانی طولانی شده یا عملکرد روزمره فرد را مختل کرده است، مراجعه به مشاور و روانشناس اقدامی آگاهانه و ضروری است.
مهارت گفت و گو، راهی برای پیشگیری از خشم و خشونت
یک روانشناس بالینی در اصفهان به‌کارگیری مهارت گفت و گو را راهکاری مهم برای پیشگیری از تعارضات اجتماعی به‌ویژه خشم و خشونت برشمرد.
مجتبی ناجی در گفت و گو با ایرنا افزود: جامعه‌ای که اعضای آن از مهارت‌های روان‌شناختی و اجتماعی برخوردار باشند، در مواجهه با بحران‌ها، ظرفیت بیشتری برای حفظ انسجام و بازگشت به شرایط مطلوب خواهد داشت.
وی اظهار داشت: پذیرش آسیب‌پذیری، صحبت کردن درباره نگرانی‌ها و کمک خواستن از دیگران، نشانه‌ای از بلوغ روان‌شناختی و دانستن دشواری‌های زندگی نوعی تاب‌آوری است.
این روانشناس بیان کرد: اختلاف‌نظر و تعارض بخشی طبیعی از روابط انسانی است، اما ناتوانی در کنترل هیجانات و ضعف مهارت‌های ارتباطی می‌تواند اختلاف‌های ساده را به رفتارهای پرخاشگرانه و خشونت‌آمیز تبدیل کند.
به گفته وی، در این راستا آموزش مدیریت خشم، گفت‌وگوی مؤثر و حل مسالمت‌آمیز اختلافات، از خانواده تا جامعه، نقش مهمی در حفظ روابط سالم و کاهش آسیب‌های اجتماعی دارد.
ناجی یادآور شد: افزایش تنش در روابط خانوادگی و اجتماعی نشان می‌دهد که آموزش مهارت‌های کنترل خشم و حل تعارض، بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد.
وی با بیان اینکه خشم یکی از هیجانات طبیعی انسان است ادامه داد: ولی مساله اصلی، چگونگی ابراز و مدیریت خشم است زیرا برخی افراد در مواجهه با اختلافات، به جای گفت‌وگو و بیان منطقی خواسته‌های خود، از پرخاشگری کلامی، توهین، تهدید یا رفتارهای خشونت‌آمیز استفاده می‌کنند که این واکنش‌ها نه‌تنها مساله را حل نمی‌کنند، بلکه می‌توانند به تخریب روابط، کاهش اعتماد و شکل‌گیری چرخه‌ای از تعارض منجر شوند.
راهکار جلوگیری از تبدیل خشم به خشونت
این روانشناس تاکید کرد: نخستین قدم برای جلوگیری از تبدیل خشم به خشونت، شناخت نشانه‌های اولیه خشم و آگاهی از موقعیت‌هایی است که واکنش‌های هیجانی فرد را تشدید می‌کنند.
وی گفت: افراد باید بیاموزند در زمان اوج عصبانیت، تصمیم‌های عجولانه نگیرند و در صورت نیاز، گفت‌وگو را تا بازگشت آرامش به تعویق بیندازند.
ناجی، آموزش مهارت‌هایی مانند گوش دادن فعال، بیان محترمانه خواسته‌ها، همدلی، تحمل ناکامی و حل مساله را از دیگر راهکارها برای کاهش تعارضات دانست و گفت: در مواردی که پرخاشگری تکرار می‌شود یا روابط خانوادگی و اجتماعی را مختل می‌کند، بهره‌گیری از خدمات تخصصی روان‌شناسی و مشاوره ضروری است.
وی افزود: آموزش این مهارت از خانواده و مدرسه آغاز می‌شود و با مشارکت نهادهای فرهنگی، آموزشی و مراکز مشاوره در سطح جامعه گسترش می‌یابد.