درحالی‌که آمریکا در تلاش است از طریق افزایش فشار تحریم‌ها و محاصره اقتصادی و ایجاد محدودیت در مرزهای زمینی، تجارت ایران را محدود کرده و از این طریق بحران‌زایی کند، بخش خصوصی و دولتی در یک هم‌افزایی جدید کانون‌های جدید توسعه تجارت را از جمله با کشور چین شناسایی و فعال کرده‌اند.
روزنامه اطلاعات در گزارشی نوشت:
مسیرهای رایج دریایی از طریق تنگه هرمز و دریای عمان بخاطر تبعات تجاوز اخیر نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی مدتها است دچار محدودیت شدید تردد شده و برخی کشورهای منطقه هم برای محدودشدن این مسیرها درحال همکاری مستقیم و غیرمستقیم با آمریکا هستند. در این شرایط، مسیرهای شمالی و شمال غربی کشور که به کشورهای حوزه اوراسیا، روسیه و مسیرهای شرقی که درنهایت چین متصل می‌شود اهمیتی دوچندان یافته وایران درحال هدایت تجار به سوی آن مسیرها و بهبود کمی و کیفی آن درحال سرمایه‌گذاری است.
در این میان، کشور چین به عنوان یک شریک راهبردی ایران در سال های اخیر که در اوج تحریم ها هم تسلیم فشارهای آمریکا نشده و به تجارت باایران ادامه داده است، به عنوان یک مقصد استراتژیک تجاری بیش از گذشته اهمیت یافته است؛ به گونه ای که بخش خصوصی و دولت همکاری برای هرچه فعال‌تر شدن این مسیرها را آغاز کرده اند.
از سین کیانگ تا خورگس
یکی از راه های گسترش روابط تجاری ایران و چین استفاده از ظرفیت های تجاری با مناطق مختلف چین، به‌ویژه سین‌کیانگ و منطقه آزاد خورگس است که اکنون در کانون توجه تجار ایرانی قرار گرفته است.
سین‌کیانگ یا شین‌جیانگ بزرگترین استان در کشور چین است که در گذشته ترکستان چین یا ترکستان شرقی نام داشت.
این منطقه که در شمال غرب چین قرار دارد، استانی خودمختار است که در مسیر راه‌های ارتباطی مهم چین با کشورهای دیگر در غرب آسیا و اروپا (درگذشته جاده ابریشم) قرار گرفته‌است.
در واقع سین کیانگ درمرکز سرزمین‌های وسیع در میانه اوراسیا قرار گرفته و حدود یک ششم کل مساحت جمهوری خلق چین را در بر می‌گیرد. سین کیانگ از نظر منابع طبیعی بسیار غنی است و نفت فقط یکی از منابع مهم آن به‌شمار می‌آید. این استان پهناور با کشورهای مغولستان، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، افغانستان و پاکستان دارای مرز مشترک است و همین موضوع اهمیت آن برای تجارت با ایران را مشخص می‌کند.
در کنار این، منطقهٔ خودمختار سین کیانگ به لحاظ منابع معدنی، تولید کشاورزی و برخی صنایع تأثیرگذار اهمیت فراوانی در اقتصاد چین و جهان دارد.به گونه ای که بیش از ۴۰ درصد پلی سیلیکون جهان، یک چهارم رب گوجه فرنگی جهان، یک پنجم پنبه جهان، ۱۵ درصد رازک جهان و حدود یک دهم گردو، فلفل و ریون جهان در سین‌کیانگ تولید می‌شود. این منطقه بزرگترین سازندهٔ توربین بادی در چین به‌شمار می‌آید که ۱۳ درصد از تولید جهانی این کالای مهم را تأمین
می‌کند.
در همین راستا،خورگس هم شهری در منطقهٔ خودمختار سین‌کیانگ چین است که در مجاورت مرز این کشور با قزاقستان قراردارد.
خورگس که منطقه آزاد نیز است، به عنوان یکی از مسیرهای اصلی بین چین و اروپا عمل می‌کند وبدین ترتیب بااحداث یک خط آهن انتظار می‌رود ۱۵ میلیون تن کالا در سال از این طریق جابجا شود و این میزان در آینده با افتتاح خط دوم چین-اروپا از راه قزاقستان به ۳۰ میلیون تن در سال افزایش یابد.
بدین ترتیب در غیاب مسیرهای دریایی تجارت ایران، وجود زیرساخت‌های ریلی موثر در منطقه خورگس چین، این منطقه را به عنوان یک نقطه استراتژیک در برنامه ریزی های جدید تجاری ایران تبدیل کرده است.
ایجاد نمایندگی‌های ایران در شهرهای چین
محمود نجفی‌عرب، رئیس اتاق بازرگانی تهران دراین باره با اشاره به تمرکز بر توسعه همکاری‌های تجاری با مناطق مختلف چین می‌گوید: در برنامه‌ریزی‌های اتاق جدید تجاری کشور، منطقه آزاد خورگس و مناطق شمال‌غربی و شمال‌شرقی چین مورد توجه ویژه قرار گرفته‌اند. به‌ویژه منطقه سین‌کیانگ از ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای توسعه مبادلات تجاری و صادرات محصولات ایرانی برخوردار است.
وی با بیان اینکه «چین در شمار شرکای اصلی تجاری ایران قرار گرفته و مراودات با این کشور را میتوان از طریق سرمایه‌گذاری و انتقال دانش و فناوری گسترش داد» می افزاید: اتاق بازرگانی تهران در حال تاسیس دفاتر نمایندگی در برخی از شهرهای چین است تا تعاملات اقتصادی را برای فعالان بخش‌خصوصی ساده‌تر کند. با همین رویکرد، نمایندگی اتاق بازرگانی بین‌المللی خورگس در اتاق تهران تاسیس شده و اتاق تهران نیز نماینده‌ای را در این منطقه مستقر کرده است.
وی با بیان اینکه«بسیاری از مواد اولیه کارخانجات، ماشین‌آلات داروسازی و تجهیزات پزشکی از مبدا چین به کشور وارد می‌شود» اظهار می‌کند:با توجه به شرایط جاری کشور و تحریم‌ها ومحاصره اقتصادی آمریکا، لازم است تدابیری برای حمایت از فعالان اقتصادی و تسهیل روند تجارت خارجی در مسیرهای چین اتخاذ شود.
رئیس اتاق بازرگانی تهران می‌افزاید: تجربه جنگ اخیر نشان داده که نباید مسیرهای تجاری کشور به طور متمرکز باشد واین نقطه آسیب پذیری ماست. لذا در نخستین گام، همکاری مطالعاتی اتاق تهران با معاونت راهبردی ریاست جمهوری برای تمرکزدایی از بنادر جنوبی و تقویت مسیرهای جایگزین حمل‌ونقل و لجستیک با هدف تسهیل مراودات تجاری کشور آغاز شده است.
نجفی عرب ادامه می‌دهد:ظرفیت‌های بنگاه‌های تولیدی و اقتصادی ایران در حوزه‌های پتروشیمی، کشاورزی و صنایع غذایی، فرش و صنایع‌دستی از طریق مسیرهای جدید تجاری با چین بسیار بالاست و با تداوم برنامه‌ریزی‌های جدید و بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود، انتظار می‌رود زمینه توسعه صادرات غیرنفتی ایران به چین بیش از پیش فراهم و حضور شرکت‌های ایرانی در بازار این کشور به دستاوردهای تجاری ملموس‌تری منتهی شود.
توسعه سرمایه‌گذاری در مسیرهای جدید
همچنین مهدی حیدری، سرپرست سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران از تسهیل‌گری برای توسعه سرمایه‌گذاری در مسیرهای جدید تجاری کشور با اولویت کشور چین و نقاط تجاری برگزیده آن خبر می دهد.
وی به ماموریت‌های این سازمان برای رفع بخشی از چالش‌های حوزه سرمایه‌گذاری، بهبود فرایندهای مجوزدهی و شفاف‌سازی پروژه‌ها اشاره کرده و می گوید: سازمان سرمایه‌گذاری ایران به‌منظور گسترش تجارت بین‌المللی در مسیرهای جدید و بهبود حضور وسرمایه‌گذاری بخش خصوصی در آن، مجوز آژانس جذب سرمایه‌گذاری خارجی را به شرکت‌های بخش‌خصوصی اعطا می‌کند.
حیدری با تاکید بر نقش بخش‌خصوصی در تاب‌آوری اقتصادی کشور به‌ویژه در جنگ‌های ۱۲ و ۴۰روزه، تصریح می کند: اگرچه اکنون شرایط اقتصادی دشوار است و بنگاه‌های تجاری با معضلات فراوانی روبرو هستند اما بخش‌خصوصی همواره نشان داده که در هر شرایطی تاب‌آوری‌اش را حفظ می‌کند. در عین حال با ایجاد کریدورهای جایگزین بخصوص از مسیر چین،تقویت زیرساخت‌های سرمایه‌گذاری برای افزایش درآمدهای ارزی و همچنین رفع موانع تجارت بین‌المللی، علاوه بر افزایش بهره‌وری، انگیزه بنگاه‌های اقتصادی نیز برای توسعه تجارت بیشتر خواهد شد.
سرپرست سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران همچنین به موضوع اعتباربخشی به سرمایه‌گذاران بخش‌خصوصی برای فعالیت از طریق مسیرهای جدید تجاری و تقبل بخشی از ریسک استفاده از مسیرهای جایگزین مانند استان سین کیانگ چین اشاره کرده و می‌افزاید: وزارت اقتصاد آماده است در زمینه تضامین و اعتبار بانکی برای مسیرهای جدید چین، تسهیلاتی را در اختیار بخش‌خصوصی قرار دهد. این امکان وجود دارد که فعالان اقتصادی تضامین را از یک بانک داخلی دریافت کرده و از مسیر وزارت اقتصادی، گواهی اعتبارسنجی
بگیرند.
این مقام مسئول می‌افزاید: برای جاافتادن مسیرهای جدید تجارت با چین نیازمند اقداماتی چون ظرفیت‌سنجی تجار ایرانی، تقویت بخش تجارت الکترونیک، طراحی مشوق‌های صادراتی، ساده‌سازی فرایندهای تاسیس مراکز تجاری در بازارهای هدف صادراتی چین و معرفی نمایشگاه‌های کاربردی در حوزه‌های مختلف تجاری این کشور هستیم.
جنگ اهمیت چین را آشکار کرد
حسین صفری نژاد، رئیس هیئت‌مدیره اتاق بازرگانی ایرانیان مقیم شرق چین هم دراین‌باره می‌گوید: محاصره اقتصادی و بسته‌شدن مسیرهای دریایی، اهمیت تجارت با چین و مسیرهای منتهی به آن را از اهمیت ویژه‌ای برخوردار کرده است. متاسفانه پیش‌از این ظرفیت‌های تجاری و زیرساخت‌های حمل‌ونقلی چین آن‌گونه که باید مورد توجه نبود اما جنگ اخیر اهمیت مسیرهای جایگزین تجاری بخصوص با چین را آشکار کرد و اکنون تحرک خوبی در این زمینه به چشم می‌خورد.
وی می‌افزاید: مرکز چین و شرق آن از قبیل استانهای جیجیانگ، جیانگسو، آنخویی و دیگر استانهای همجوار و نیز شهر شانگهای به عنوان بزرگترین بندر دنیا و نیز مرکز اصلی بازرگانی کشور چین، مهمترین و به نوعی قلب بخش تولید، صنعت، تجارت و بازرگانی در کشور چین محسوب
می شود.
وی اظهار می‌کند: این اتاق بازرگانی با سوابق طولانی و تسلط بر بازار،اقتصاد، صنعت، فرهنگ و زبان‌چینی یکی از بزرگترین سرمایه‌های ایران در کشور چین است که می‌تواند در مشارکت و همکاری با شرکتها و موسسات خصوصی و دولتی ایران در جهت توسعه تجارت و تولید و نیز واردات و صادرات بازویی توانمند باشد. اکنون که نیاز به تجارت با چین برای تامین منافع ملی ایران افزایش یافته است این اتاق می‌تواند مشاوره‌های موثری به بخش دولتی وخصوصی برای استفاده هرچه بیشتر از ظرفیت‌ها و زیرساخت‌های تجاری چین ارایه دهد.
صفری نژاد می‌افزاید: البته چالش‌هایی همچون محدودیت در مراودات پولی و بانکی، سهم اندک ایران از تجارت با چین نسبت به سایر کشورها، قیمت پایین محصولات و نبود بازار صادراتی مطمئن، فرایند طولانی ثبت‌سفارش، هزینه بالای لجستیک و محدودیت در مسیرهای حمل‌ونقل وجود دارد اما با چیره‌شدن نگاه جدید برای جهش تجارت ایران با چین میتوان باارایه راهکارهای خلاقانه این مشکلات را مرتفع و بدین ترتیب اثرات محاصره دریایی آمریکارا خنثی نمود.