پروژه Pico11 نسخه فوق‌سبک ویندوز ۱۱ نسخه 26H2 را تنها با ۱۲۸ مگابایت رم اجرا می‌کند و حجم فایل نصب آن را به کمتر از ۷۰۰ مگابایت رسانده است.
فهرست مطالب
یک برنامه‌نویس با پروژه آزمایشی Pico11 موفق شده است نسخه‌ای بهینه‌شده از ویندوز ۱۱ نسخه 26H2 را با تنها ۱۲۸ مگابایت رم اجرا کند و حجم فایل نصب آن را به کمتر از ۷۰۰ مگابایت برساند.
به گزارش سرویس سیستم‌عامل کامپیوتر تک‌ناک، شرکت مایکروسافت در ماه‌های اخیر بهینه‌سازی‌های قابل توجهی را برای ویندوز ۱۱ نسخه 26H2 در نظر گرفته است تا ضمن افزایش سرعت سیستم‌عامل، میزان مصرف منابع سخت‌افزاری آن را نیز کاهش دهد. برای مثال، این شرکت از بهبود سرعت اجرای برنامه‌ها خبر داده و مرورگر اج نخستین محصولی است که از این قابلیت بهره‌مند می‌شود.
همچنین مایکروسافت مدعی است که با وجود کاهش مصرف حافظه، سرعت پاسخ‌گویی سیستم‌عامل تا ۲۰ درصد افزایش یافته است. این موضوع در نگاه اول متناقض به نظر می‌رسد، اما این غول فناوری راهکاری برای دستیابی هم‌زمان به هر دو هدف پیدا کرده است.
بهینه‌سازی ویندوز ۱۱ با پروژه Pico11
شاید در ابتدا نسبت به این ادعاها تردید داشته باشید، اما شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد مایکروسافت در توصیف دستاوردهای خود چندان اغراق نمی‌کند. برای نمونه، یکی از کاربران با اعمال تغییری در فرایند نصب ویندوز از طریق ابزار Rufus، موفق شده است میزان مصرف رم را به تنها ۲.۵ گیگابایت برساند.
در همین راستا، NTDEV، برنامه‌نویس شناخته‌شده ابزار Tiny11، آزمایش جالب‌تری انجام داده است. او نسخه‌ای به‌روزشده و بازطراحی‌شده از ابزار ساخت فایل‌های ISO کم‌حجم ویندوز ۱۱ نسخه 26H2 منتشر کرده است. Tiny11 به کاربران اجازه می‌دهد برنامه‌ها و مولفه‌های غیرضروری را از نسخه کامل فایل ISO ویندوز حذف کنند و نسخه‌ای سبک‌تر بسازند که روی سیستم‌های مجهز به حافظه رم و فضای ذخیره‌سازی محدود نیز قابل‌نصب باشد. NTDEV که به اجرای چنین پروژه‌های فنی علاقه دارد، این بار برای نمایش توانایی‌ها و معرفی پروژه آینده خود با نام Pico11، نسخه 26H2 ویندوز ۱۱ را به‌شدت بهینه‌سازی کرده است؛ به‌طوری‌که این سیستم‌عامل توانسته است با تنها ۱۲۸ مگابایت رم اجرا شود.
این دستاورد از آن جهت اهمیت دارد که مایکروسافت در مشخصات رسمی ویندوز ۱۱، حداقل چهار گیگابایت رم را برای اجرای سیستم‌عامل ضروری می‌داند. البته باید میان بوت شدن ویندوز و دسترسی به یک نصب کامل و کاربردی تفاوت قائل شد.
با وجود این، پروژه Pico11 به‌خوبی نشان می‌دهد که می‌توان بخش قابل توجهی از مولفه‌های ویندوز را حذف کرد و در عین حال، بسیاری از قابلیت‌های اصلی آن را حفظ کرد. این نخستین تجربه NTDEV در زمینه اجرای ویندوز روی سخت‌افزار بسیار ضعیف نیست. او پیش‌تر موفق شده بود ویندوز ۷ را با ۱۲۸ مگابایت رم و پردازنده پنتیوم با فرکانس کاری تنها ۵ مگاهرتز اجرا کند. آن آزمایش در شبیه‌ساز 86Box انجام شد و بارگذاری دسکتاپ حدود ۲۸ دقیقه زمان برد. علاوه بر این، سیستم برای اجرا به حالت Safe Mode نیاز داشت و چندین مولفه ویندوز نیز غیرفعال شده بودند.
حذف برخی قابلیت‌های مهم
NTDEV در نمونه اولیه جدید پروژه Pico11 که با هدف اثبات امکان‌پذیری این ایده توسعه یافته، حجم کل فایل ISO ویندوز ۱۱، شامل فایل‌های نصب سیستم‌عامل را به تنها ۶۹۹ میلیون و ۸۱۱ هزار و ۸۴۰ بایت رسانده است. این حجم به‌اندازه‌ای کم است که کل فایل نصب را می‌توان روی یک لوح فشرده استاندارد ۷۰۰ مگابایتی ذخیره کرد؛ اتفاقی که با توجه به ابعاد نسخه‌های مدرن ویندوز، تقریبا غیرقابل‌تصور به نظر می‌رسد.
همچنین این برنامه‌نویس اجرای نسخه بهینه‌شده ویندوز ۱۱ را به نمایش گذاشته است. سیستم‌عامل پس از بوت شدن وارد دسکتاپ آشنای ویندوز ۱۱ می‌شود و تعدادی از برنامه‌های پایه همچنان عملکرد عادی خود را حفظ کرده‌اند. ماشین‌حساب و بخش تنظیمات بدون مشکل اجرا می‌شوند، Notepad امکان ایجاد و ذخیره فایل‌های متنی را فراهم می‌کند و Paint نیز همچنان قابل استفاده است. File Explorer هم عملکرد خود را حفظ کرده است، اما به نظر می‌رسد Task Manager با نسخه قدیمی‌تر و کم‌حجم‌تر آن جایگزین شده است.
البته دستیابی به چنین کاهش چشمگیری در حجم ویندوز بدون حذف برخی قابلیت‌های مهم امکان‌پذیر نبوده است. NTDEV در این نسخه، Windows Update و قابلیت‌های عمومی مربوط به سرویس‌دهی و نگهداری سیستم‌عامل را حذف کرده است. البته چنین محدودیت‌هایی برای افرادی که با پروژه‌های سبک‌سازی ویندوز آشنایی دارند، چندان غیرمنتظره نیست.
در نهایت، باید توجه داشت پروژه دیگری نیز با نام Pico11 وجود دارد که رویکرد مشابهی را دنبال می‌کند و امکان نصب نسخه‌های سبک‌شده ویندوز ۱۱ را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. این ابزار نیز از طریق مخزن اختصاصی خود در گیت‌هاب در دسترس است.