وضعیت خانه های امن بهزیستی در حمایت از زنان خشونت دیده در نشستی با حضور زهرا بهروز آذر معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده و سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
زهرا بهروزآذر در نشست مشترک با مدیران سازمان بهزیستی، آخرین وضعیت خانه‌های امن را با هدف اطمینان از کارکرد رویه‌های موجود و شناسایی خلأهای حمایت در مراحل دسترسی به خدمات، ارجاع به خانه امن، ارزیابی ایمنی پیش از خروج و پیگیری پس از آن، بررسی کرد.
در این نشست، ضرورت اصلاح فرایند ارجاع بررسی و مقرر شد پیگیری وضعیت زن خشونت‌دیده و فرد مرتکب خشونت پس از مداخله اولیه تقویت شود، پیگیری پویشی برای معرفی خدمات اورژانس اجتماعی ۱۲۳ و آموزش نحوه مواجهه با خشونت نیز از تصمیم‌های این نشست بود.
ایمنی زن، معیار تصمیم درباره خروج از خانه امن و بازگشت به خانواده
معاون رییس جمهور در این نشست ضمن بررسی آخرین دستورالعمل‌های خانه‌های امن با تمرکز بر چند تصمیم مهم و با محوریت «زن خشونت‌دیده چگونه و از چه مسیری به خانه امن ارجاع می‌شود؟ پیش از پایان اقامت، شدت و احتمال تکرار خشونت چگونه ارزیابی می‌شود؟ اگر بازگشت به خانواده مطرح باشد، چه شرایطی باید برای ایمنی زن فراهم شود و چه کسی پس از خروج وضعیت او را پیگیری می‌کند؟» را مورد بررسی قرار داد.
در بررسی دستورالعمل‌های حفاظت از ساکنان خانه‌های امن، بر محرمانگی محل این مراکز و هویت زنان و پیشگیری از مزاحمت و تهدید تأکید شد، مددکاران و تیم‌های تخصصی بهزیستی در ارزیابی خطر، طراحی حمایت و پیگیری وضعیت زنان نقش دارند و مراجع قضایی نیز در موارد نیاز به اقدام قضایی در این مسیر همراهی می‌کنند.
ایمنی و رضایت زن، وضعیت عوامل خطر و امکان پیگیری پس از بازگشت، از ملاحظات بررسی شیوه بازپیوند با خانواده بود.
طبق پژوهش‌های کمی و کیفی بررسی شده در این نشست نوع و مدت حمایت به شرایط هر پرونده بستگی دارد، برای بخشی از مراجعان، خدمات غیراقامتی پاسخگوی نیاز آنان است. در برخی استان‌ها نیز گزارش شد که گروهی از زنان خدمات غیراقامتی را ترجیح می‌دهند و تمایلی به اقامت در خانه های امن ندارند. در پرونده‌های پیچیده‌تر، حمایت اقامتی ممکن است چهار ماه و در مواردی تا ۶ ماه ادامه یابد. در صورت نیاز به حمایت طولانی‌تر، کمیته‌های استانی می‌توانند بر اساس شرایط فرد درباره تمدید اقامت تصمیم بگیرند. این تفاوت‌ها در بررسی شیوه ارجاع و انتخاب نوع حمایت مورد توجه قرار گرفت.
بهروزآذر از رئیس سازمان بهزیستی و تیمش برای تقویت رویکرد علمی و تخصصی به خشونت علیه زنان در دو سال گذشته قدردانی کرد و بررسی خشونت را به‌عنوان مسئله‌ای اجتماعی و توجه به تفاوت‌های فرهنگی را در طراحی خدمات مؤثر دانست.
دراین نشست تاکید شد، تقویت ناوگان سیار ۱۲۳ و افزودن مسیر پیامکی به خدمات اورژانس اجتماعی از اقدامات بهزیستی در دو سال گذشته بوده و در سال ۱۴۰۵ خودروهای جدید به واحدهای اورژانس اجتماعی در چهارمحال و بختیاری و شهرستان شادگان تحویل شده است. بهزیستی همچنین برنامه افزودن ۱۰۵ خودرو به ناوگان اورژانس اجتماعی تا پایان سال را دنبال می‌کند.
بر اساس گزارش ارائه شده در نشست، شبکه مداخله در بحران ۳۸۷ مرکز دارد که ۳۳ مرکز در سطح یک، ۶۲ مرکز در سطح ۲ و ۲۹۲ مرکز در سطح سه فعالیت می‌کنند. سازمان بهزیستی همچنین از فعالیت ۲۷ خانه امن، شامل ۱۴ مرکز دولتی و ۱۳ مرکز غیردولتی، خبر داد.
با توجه به اینکه خانه‌های امن غیردولتی باید حتی در دوره‌هایی که فردی در آن‌ها اقامت ندارد آماده پذیرش بمانند، مقرر شد تأمین اعتبار پایدار و پیش‌بینی ردیف بودجه مشخص برای این مراکز انجام شود.
یافته‌های ارائه شده در نشست نشان داد بخش بزرگی از شهروندان هنوز با خدمات اورژانس اجتماعی و راه‌های دسترسی به آن آشنایی کافی ندارند. بر همین اساس مقرر شد سازمان بهزیستی با همکاری معاونت امور زنان و خانواده و با استفاده از ظرفیت شورای اطلاع‌رسانی دولت، پویش ارتقای آگاهی عمومی را در دو بخش دنبال کند.
بخش نخست، آشنایی با خدمات اورژانس اجتماعی ۱۲۳، تماس با ۱۲۳ گام نخست برای دریافت راهنمایی و درخواست مداخله تخصصی است. زنان در معرض خشونت و شهروندانی که در همسایگی، خیابان یا دیگر فضاهای عمومی با خشونت مواجه می‌شوند، می‌توانند با این شماره تماس بگیرند. هنگامی که تماس صوتی ممکن نیست، سرشماره پیامکی ۲۰۰۰۰۱۲۳ راه دیگری برای درخواست کمک از اورژانس اجتماعی است.
بخش دوم پویش به آموزش نحوه مواجهه با خشونت اختصاص دارد. فرد خشونت‌دیده می‌تواند در نخستین فرصت امن با ۱۲۳ تماس بگیرد و درباره دسترسی به خدمات حمایتی راهنمایی بخواهد. شاهد خشونت نیز می‌تواند از محلی امن، نشانی و آنچه را دیده یا شنیده است به ۱۲۳ گزارش کند. در برخی پویش‌های پیشگیری، زنگ‌زدن به در و طرح یک سؤال روزمره نمونه‌ای از ایجاد وقفه است، شاهدی که از وضعیت داخل خانه خبر ندارد، می‌تواند برای اقدام بعدی از کارشناس ۱۲۳ راهنمایی بگیرد.
آموزش کنترل خشم و پیشگیری از تشدید رفتار نیز در این بخش پیش‌بینی شده است، تند شدن تنفس یا ضربان قلب و بالا رفتن صدا می‌تواند نشانه افزایش تنش باشد، فرد با تشخیص این نشانه‌ها در خود باید گفت‌وگو را متوقف کند و از موقعیت فاصله بگیرد، قدم زدن، نوشیدن آب، تنفس آرام یا ذکر گفتن می‌تواند به آرام شدن کمک کند، مسئولیت توقف رفتار تهدیدآمیز یا خشونت‌آمیز و پیگیری کمک تخصصی بر عهده فرد مرتکب است.
در پایان نشست مقرر شد سازمان بهزیستی در تدوین برنامه ملی تقویت امنیت و ارتقای احساس امنیت زنان مشارکت جدی داشته باشد تا تجربه این سازمان در شناسایی خلأهای پیشگیری، ارجاع و تداوم حمایت و تعیین مسئولیت دستگاه‌ها برای رفع آن‌ها به کار گرفته شود.