بحران جهانی کود با مختل شدن حمل و نقل دریایی از طریق تنگه هرمز ، که تقریباً یک سوم کود جهان قبل از جنگ از طریق آن عبور می‌کرد، رو به وخامت است.
العربی الجدید در گزارشی نوشت: بحران جهانی کود با مختل شدن حمل و نقل دریایی از طریق تنگه هرمز ، که تقریباً یک سوم کود جهان قبل از جنگ از طریق آن عبور می‌کرد، رو به وخامت است. محدودیت‌های کشتیرانی در این تنگه، همراه با محاصره بنادر ایران توسط ایالات متحده، حمل و نقل دریایی را مختل کرده و هزینه‌های تأمین را افزایش داده است و این نگرانی را ایجاد کرده است که کمبود کود بر تصمیمات کشاورزان، محصولات کشاورزی و تأمین مواد غذایی در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ تأثیر خواهد گذاشت.
خورخه موریرا دا سیلوا، هماهنگ‌کننده تیم سازمان ملل متحد که وظیفه تسهیل ارسال کود را بر عهده دارد، روز شنبه در حاشیه کنفرانس اقلیمی سازمان ملل متحد کاپ31 در آنتالیا به خبرگزاری فرانسه گفت: «قیمت اکثر انواع کود از زمان شروع محدودیت‌های ارسال، 30 درصد افزایش یافته است.» او از ایالات متحده و ایران خواست که اجازه دهند محموله‌های کود فوراً و بدون انتظار برای توافق جامع برای پایان دادن به جنگ، عبور کنند.
اختلال در حمل و نقل و کاهش صادرات
داده‌های «دیده‌بان بین‌المللی سیاست غذایی» که در سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شد، نشان داد که صادرات جهانی کود نیتروژن بین ژانویه و ژوئن، در مقایسه با مدت مشابه در سال ۲۰۲۵، ۹ درصد کاهش یافته است. بر اساس داده‌های تجارت بین‌المللی که ۷۷ کشور واردکننده را پوشش می‌دهد، صادرات از عربستان سعودی ۶۳ درصد، قطر ۳۷ درصد و امارات متحده عربی ۲۹ درصد کاهش یافته است. صادرات از برخی کشورهای غیر خلیج فارس، از جمله چین و ایالات متحده، به جبران بخشی از این کمبود کمک کرد، اما این امر مانع از اختلالات عرضه و افزایش هزینه‌های حمل و نقل نشد.
این تأثیر محدود به کودهای نهایی نبود، زیرا صنعت کودهای نیتروژنی به دسترسی به گاز طبیعی، که یک ماده کلیدی در تولید آمونیاک و اوره است، مرتبط است . سازمان تجارت جهانی (WTO) در ماه ژوئیه خاطرنشان کرد که محموله‌های کود مربوط به این تنگه از زمان وقوع جنگ در منطقه عملاً متوقف شده است و قیمت اوره از حدود ۴۰۰ دلار در هر تن به بیش از ۸۵۰ دلار در ماه آوریل افزایش یافته است، قبل از اینکه در ماه ژوئن به ۴۵۳ دلار کاهش یابد. محدودیت‌های صادراتی اعمال شده توسط سایر کشورها نیز عرضه را محدود کرد و WTO تخمین زد که محدودیت‌های تجاری می‌تواند تا ۱۵ درصد از صادرات جهانی کود را تحت تأثیر قرار دهد.
تولید در خلیج فارس تحت فشار مستقیم قرار گرفت، زیرا بحران به طور همزمان بر مسیرهای تولید و صادرات تأثیر گذاشت. قطر پس از توقف تولید گاز طبیعی مایع در ماه مارس، تولید اوره و آمونیاک را نیز متوقف کرد و شرکت‌های بزرگ کود در قطر و عربستان سعودی با اعلام وضعیت اضطراری، تولید اوره را موقتاً متوقف کردند. این مطلب را موسسه بین‌المللی تحقیقات سیاست غذایی در ماه مارس منتشر کرد.
محدودیت‌های انرژی به تولیدکنندگان خارج از خلیج فارس نیز گسترش یافته است. در مصر، رویترز در ۸ نوامبر گزارش داد که به شرکت تولید کود مصر «موپکو» و مقامات صنعتی از کاهش ۳۳ درصدی جدید در عرضه گاز طبیعی، پس از کاهش ۲۰ درصدی قبلی در مقادیر گاز ارسالی به کارخانه‌های کود، اطلاع داده شده است که توانایی شرکت‌ها را برای تأمین تقاضای داخلی و اجرای قراردادهای صادراتی تهدید می‌کند.
هشدارهایی در مورد تأثیری که به غذا نیز سرایت می‌کند
این خطرات همچنین کشورهایی را که به واردات کود وابسته هستند، به ویژه در آفریقا و آسیا، که افزایش قیمت‌ها یا تأخیر در ارسال محموله‌ها، استفاده از آنها را در مزارع کاهش می‌دهد، تحت تأثیر قرار داده است. دا سیلوا گفت: «کشاورزان در نپال گزارش داده‌اند که دیگر نمی‌توانند کود تهیه کنند»، در حالی که وزیر دارایی سودان اظهار داشت که قیمت مواد غذایی در سودان در شش ماه دو برابر شده است. وی افزود: «موزامبیک، کنیا، سودان، سومالی، بنگلادش و سریلانکا با تأثیرات قابل توجهی از این بحران روبرو هستند.»
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در ۷ مه هشدار داد که کمبود کود به دلیل اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز منجر به کاهش برداشت محصولات کشاورزی و کمبود مواد غذایی در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ و در طول سال ۲۰۲۷ خواهد شد. این سازمان خاطرنشان کرد که حتی چند هفته تأخیر در ورود کود می‌تواند کشاورزان را مجبور به کاهش یا ترک مصرف آن کند و کشورهای واردکننده در آفریقا، آسیا و بخش‌هایی از خاورمیانه بیشترین خطر را دارند.
این مقام سازمان ملل در ارزیابی خطرات انسانی هشدار داد که ادامه اختلال در ارسال محموله‌ها و از دست رفتن فصل‌های کاشت در مناطق مختلف می‌تواند ۴۵ میلیون نفر را به ناامنی غذایی شدید سوق دهد و ۳۰ میلیون نفر دیگر نیز به فقر دچار شوند.
سازمان ملل متحد یک کریدور کود پیشنهاد داد
دا سیلوا از واشنگتن و تهران خواست تا مذاکرات خود را برای دستیابی به یک توافق جامع ادامه دهند، ضمن اینکه با یک راه حل استثنایی و موقت که امکان عبور کودها را قبل از نهایی شدن توافق فراهم می‌کند، موافقت کردند. وی گفت: «الزام این است که روزانه پنج کشتی حامل کود عبور کنند و سازمان ملل متحد سازوکاری را آماده کرده است که می‌تواند ظرف هفت تا ده روز اجرا شود، اما فعال شدن آن مستلزم اراده سیاسی طرفین درگیر است.»
او توضیح داد که هدف این پیشنهاد جایگزینی یا تنظیم آزادی ناوبری در درازمدت نیست، بلکه تأمین یک کریدور سریع برای ارسال محموله‌های کود به کشورهای آسیب‌دیده تا زمان دستیابی ایالات متحده و ایران به توافق است.