در مراسم رونمایی از کتاب «سربازان بدون مرز» بر ضرورت توجه بیشتر به نقش رهبر شهید انقلاب اسلامی در هدایت و پیگیری فعالیتهای نهضتی، بازنگری در توازن برخی موضوعات تاریخی کتاب و همچنین برجستهتر شدن نقش شخصیتهایی همچون شهید مصطفی چمران در شکلگیری و سازماندهی جریان مقاومت اسلامی در لبنان تأکید شد.
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، مراسم رونمایی از کتاب «سربازان بدون مرز» با هدف معرفی و بررسی یکی از آثار پژوهشی در حوزه تاریخ انقلاب اسلامی و تجربه جمهوری اسلامی ایران در حمایت از نهضتهای آزادیبخش روز دوشنبه ۲۵آبانماه ۱۴۰۵ در فرهنگسرای امام خمینی (ره) برگزار شد. این کتاب که در چارچوب پروژه «تدوین تجارب متراکم جمهوری اسلامی ایران» به قلم دکتر حجتالله نوری ساری عضو هیئت علمی دانشگاه جامع امام حسین(ع) تدوین شده، به بررسی فعالیتهای نهضتی جمهوری اسلامی در دهه نخست انقلاب اسلامی، در بازه زمانی سالهای ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۸ میپردازد.
در مراسم رونمایی از کتاب «سربازان بدون مرز»، ابعاد تاریخی، فکری و سیاسی فعالیتهای نهضتی جمهوری اسلامی ایران در دهه نخست انقلاب اسلامی بررسی شد. حاضران در این نشست، ضمن تأکید بر اهمیت این اثر در بازخوانی یکی از عرصههای مهم سیاست خارجی جمهوری اسلامی، آن را گامی مؤثر در جبران خلأ ادبیات پژوهشی و مستند درباره نهضتهای آزادیبخش دانستند.
در ابتدای این نشست، مؤلف کتاب با تشریح انگیزهها و اهداف شکلگیری این اثر، یکی از مهمترین دلایل تألیف آن را ضرورت مقابله با روایتهای تحریفشده درباره پیشینه و ماهیت حمایت جمهوری اسلامی ایران از نهضتهای آزادیبخش عنوان کرد. به گفته وی، طی سالهای اخیر برخی روایتها با ارائه تصویری نادرست از مواضع حضرت امام خمینی(ره) درباره فعالیتهای نهضتی، درصدد بازنمایی وارونه این بخش از تاریخ انقلاب اسلامی بودهاند.
وی افزود: تبیین نقش و جایگاه حضرت امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی در شکلگیری، هدایت و استمرار جریان حمایت از نهضتهای آزادیبخش، از دیگر اهداف اصلی این پژوهش بوده است؛ موضوعی که بهرغم اهمیت تاریخی و راهبردی آن، کمتر بهصورت مستقل و مستند مورد بررسی قرار گرفته است.
مؤلف کتاب همچنین با اشاره به دشواریهای دسترسی به اسناد و مدارک تاریخی، از استفاده از ظرفیت مراکز اسنادی مختلف در فرایند تدوین اثر خبر داد و توضیح داد که برخی اسناد به دلیل محدودیتهای موجود امکان انتشار پیدا نکردهاند. وی تأکید کرد که «سربازان بدون مرز» مدعی ارائه روایتی جامع و تفصیلی از تمام جنبشهای اسلامی در دهه نخست انقلاب نیست، بلکه تلاش دارد تصویری کلی و مستند از سیاستها و فعالیتهای نهضتی جمهوری اسلامی در آن مقطع تاریخی ارائه کند؛ موضوعاتی همچون تحولات لبنان و افغانستان که هر یک ظرفیت تألیف آثار مستقل و مفصلتری را دارند.
در ادامه نشست، حاضران با تأکید بر وجود خلأ جدی در ادبیات مکتوب و پژوهشی درباره فعالیتهای نهضتی جمهوری اسلامی ایران، انتشار این کتاب را اقدامی ضروری و ارزشمند ارزیابی کردند. آنان معتقد بودند با وجود نقش گسترده انقلاب اسلامی در حمایت از جنبشهای اسلامی و جریانهای آزادیبخش در سطح منطقه و جهان، آثار مکتوب متناسب با ابعاد این تجربه تاریخی کمتر تولید شده و همچنان بخش قابلتوجهی از این تاریخ نیازمند مستندسازی و بازخوانی است.
از جمله نکات مورد توجه در ارزیابی کتاب، رویکرد مستند و مبتنی بر مراجعه گسترده به منابع، توجه به جزئیات تاریخی، بررسی اختلافنظرها و مناقشات موجود در جریان فعالیتهای نهضتی و تلاش برای ارائه داوری منصفانه درباره شخصیتها و رویدادهای آن دوره بود. همچنین توجه به مبانی فکری و فقهی حضرت امام خمینی(ره) در موضوع حمایت از نهضتهای آزادیبخش، از دیگر ویژگیهای برجسته اثر عنوان شد.
یکی از محورهای مهم مطرحشده در این نشست، تبیین منطق و چارچوب فکری حضرت امام خمینی(ره) در حمایت از جنبشهای آزادیبخش بود. در این زمینه، بر تفاوت میان شرایط و اقتضائات مبارزه با قدرتهای اشغالگر و استعمارگر با سایر تحولات انقلابی تأکید شد. حاضران توضیح دادند که در اندیشه امام، حمایت از حرکتهای آزادیبخش تابع ملاحظات و سیاستهای مشخص نظام اسلامی بوده و نمیتوان آن را به اقدام نظامی یا فعالیتهای بدون ضابطه و مستقل از سیاستهای رسمی جمهوری اسلامی تقلیل داد.
در بخش دیگری از نشست، بر ضرورت توجه بیشتر به نقش رهبر شهید انقلاب اسلامی در هدایت و پیگیری فعالیتهای نهضتی، بازنگری در توازن برخی موضوعات تاریخی کتاب و همچنین برجستهتر شدن نقش شخصیتهایی همچون شهید مصطفی چمران در شکلگیری و سازماندهی جریان مقاومت اسلامی در لبنان تأکید شد. این موارد در کنار برخی نقدهای محتوایی و اسنادی، بهعنوان پیشنهادهایی برای تکمیل و غنای بیشتر این اثر در چاپهای بعدی مطرح شد.
همچنین ضرورت توسعه پژوهشهای تاریخ شفاهی در کنار مطالعات اسنادی، دسترسی پژوهشگران به منابع تاریخی و فراهمسازی زمینه انجام تحقیقات تکمیلی از دیگر موضوعات مورد تأکید در این نشست بود. حاضران معتقد بودند اسناد تاریخی بدون توجه به زمینهها و بسترهای شکلگیری آنها، نمیتوانند بهتنهایی تصویری کامل از تحولات ارائه دهند و بهرهگیری از خاطرات و روایتهای شاهدان و کنشگران آن دوره میتواند به فهم دقیقتر اسناد و رویدادها کمک کند.
از دیگر مباحث مطرحشده، اهمیت بازخوانی تاریخ انقلاب اسلامی برای نسل جدید و ضرورت تبدیل تجربههای تاریخی به سرمایهای معرفتی برای آینده بود. در این چارچوب، تاریخنگاری مستند و تحلیلی از فعالیتهای نهضتی، نهتنها برای شناخت گذشته، بلکه برای تبیین مبانی فکری و راهبردی انقلاب اسلامی و تربیت نسلهای آینده پاسداران انقلاب اسلامی اهمیت ویژهای دارد.
در پایان، بر ضرورت استمرار این مسیر پژوهشی و تدوین آثار مستقل درباره تجربه جمهوری اسلامی ایران در حمایت از نهضتهای آزادیبخش در دهههای بعدی تأکید شد. حاضران، انتشار کتاب «سربازان بدون مرز» را آغاز مسیری برای تکمیل تاریخ مستند فعالیتهای نهضتی جمهوری اسلامی دانستند و بر لزوم برگزاری نشستهای تخصصی بیشتر برای نقد، بررسی و تبیین ابعاد مختلف این اثر تأکید کردند.
این مراسم با تأکید بر اهمیت ثبت و انتقال تجربههای تاریخی انقلاب اسلامی و ضرورت گسترش ادبیات علمی و مستند در حوزه نهضتهای آزادیبخش به پایان رسید.
