عصرایران- افزایش وزن فقط به میزان غذایی که می خوریم و فعالیت بدنی محدود نمی شود. هورمون ها نیز در تنظیم اشتها، احساس سیری، قند خون و نحوه ذخیره انرژی نقش دارند. البته تغییرات هورمونی تنها یکی از عوامل موثر بر وزن هستند و نمی توان هر افزایش وزنی را به اختلال هورمونی نسبت داد.
انسولین هورمونی است که در لوزالمعده تولید می شود و به ورود گلوکز به سلول ها کمک می کند. این هورمون همچنین در ذخیره انرژی و سوخت و ساز چربی نقش دارد.
در شرایط مقاومت به انسولین، سلول ها پاسخ مناسبی به این هورمون نمی دهند و ممکن است قند خون افزایش یابد. این وضعیت با اضافه وزن و چاقی ارتباط دارد، اما رابطه میان آنها پیچیده است و صرف مصرف کربوهیدرات به معنای ایجاد مقاومت به انسولین نیست.
مصرف سبزیجات، حبوبات، غلات کامل و منابع پروتئینی، همراه با فعالیت بدنی منظم، می تواند به بهبود کنترل قند خون کمک کند.
گرلین عمدتا در معده تولید می شود و در تحریک اشتها نقش دارد. سطح این هورمون معمولا پیش از غذا خوردن افزایش می یابد و پس از صرف غذا کاهش پیدا می کند.
گرلین تنها عامل تعیین کننده گرسنگی نیست؛ خواب، زمان غذا خوردن و وضعیت انرژی بدن نیز بر اشتها تاثیر می گذارند. مصرف غذاهای حاوی پروتئین و فیبر می تواند به احساس سیری کمک کند و مدیریت اشتها را آسان تر سازد.
لپتین عمدتا از سلول های چربی ترشح می شود و به مغز درباره میزان ذخایر انرژی بدن پیام می دهد. برخلاف یک تصور رایج، سطح لپتین معمولا در افراد دارای چربی بدن بیشتر، بالاتر است.
در چاقی ممکن است مقاومت به لپتین ایجاد شود؛ یعنی مغز پاسخ کافی به پیام این هورمون ندهد. در نتیجه، تنظیم اشتها و تعادل انرژی دشوارتر می شود. با این حال، لپتین به تنهایی علت افزایش وزن نیست و کاهش وزن نیز فقط با تغییر سطح این هورمون توضیح داده نمی شود.
کورتیزول توسط غدد فوق کلیوی تولید می شود و در پاسخ بدن به استرس، تنظیم قند خون و سوخت و ساز نقش دارد. استرس طولانی مدت ممکن است از طریق اختلال خواب، افزایش اشتها و تغییر عادت های غذایی به افزایش وزن کمک کند.
افزایش غیرطبیعی و طولانی مدت کورتیزول، مانند آنچه در سندرم کوشینگ رخ می دهد، نیز می تواند باعث افزایش وزن، به ویژه در ناحیه شکم، شود. با این حال، استرس روزمره لزوما به افزایش وزن منجر نمی شود.
برای مدیریت وزن، تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم و خواب کافی اهمیت دارند. اگر افزایش وزن سریع و بدون علت مشخص رخ دهد یا با علائمی مانند ضعف عضلانی، کبودی آسان، اختلال قاعدگی یا تغییرات غیرعادی پوست همراه باشد، مراجعه به پزشک برای بررسی علت ضروری است. آزمایش های هورمونی نیز باید بر اساس علائم و نظر پزشک انجام شوند.