خداآفرین - ایرنا - مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی از آغاز رسمی عملیات سرشماری و پایش گونه نادر و ارزشمند «قرقاول قفقازی» در زیستگاه‌های جنگلی منطقه ارسباران خبر داد و بر استمرار صیانت از ذخایر ژنتیکی منطقه تأکید کرد.
«محمدحسین حسن‌زاده» روز چهارشنبه در گفتگو با ایرنا اظهار داشت: عملیات رصد و پایش جمعیت این پرنده ارزشمند و شاخص جنگل‌های هیرکانی-ارسبارانی، با بهره‌گیری از توان کارشناسی، محیط‌بانان و همراهی همیاران طبیعت در زون‌های جنگلی منطقه آغاز شده است.
وی با اشاره به توپوگرافی صعب‌العبور و پوشش متراکم جنگلی ارسباران افزود: پایش این گونه نادر با روش‌های استاندارد مشاهده‌ای و ثبت داده‌های اکولوژیک انجام می‌شود و اطلاعات حاصل از آن نقش تعیین‌کننده‌ای در تحلیل پویایی جمعیت، ارزیابی ضریب سلامت زیستگاه‌ها و برنامه‌ریزی برای بهبود حفاظتی این پرنده خواهد داشت.
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی خاطرنشان کرد: علاوه بر پایش پرندگان بومی، برنامه‌ریزی‌های دقیق برای اجرای سرشماری پستانداران شاخص و پرچم (همچون کل، بز و قوچ ارمنی) در زیست‌بوم ارسباران انجام شده است که این عملیات سراسری نیز از پانزدهم آذرماه امسال کلید خواهد خورد.
حسن‌زاده با تأکید بر سیاست‌های کلان حفاظتی این اداره‌کل تصریح کرد: سیاست قطعی و بدون اغماض مجموعه محیط‌زیست استان در خصوص استمرار ممنوعیت صدور هرگونه پروانه شکار با قوت ادامه دارد تا بستر لازم و کافی برای بازسازی طبیعی ذخایر ژنتیکی و پویایی جمعیت حیات‌وحش در این اکوسیستم حساس فراهم شود.
وی افزود: هرچند این تصمیم در مقاطعی با گلایه برخی شکارچیان مواجه شده است، اما با توجه به تجربه‌های موفق سال‌های گذشته در زمینه بهبود ضریب زادآوری، هدف کلان سازمان، ایجاد فرصتی طلایی برای پایداری جمعیت گونه‌های ارزشمند جانوری منطقه است.
این مسئول با اشاره به نقش کلیدی جوامع محلی در صیانت از عرصه‌های طبیعی یادآور شد: توسعه رویکرد «مدیریت مشارکتی» و برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی برای جوامع روستایی و عشایری حاشیه مناطق، دستاوردهای چشمگیری در زمینه کاهش تخلفات شکار و صیانت از زیست‌بوم ارسباران به همراه داشته است و از شهروندان تقاضا داریم در صورت مشاهده هرگونه تخلف، مراتب را به واحدهای محیط‌بانی اطلاع دهند.
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست آذربایجان‌شرقی در بخش پایانی سخنان خود، موضع رسمی این اداره‌کل را تشریح کرد و گفت: رویکرد سازمان به هیچ عنوان مخالفت مطلق با توسعه و پیشرفت اقتصادی نیست، بلکه تأکید قاطع و قانونی ما بر رعایت دقیق ضوابط، مقررات بالادستی و استانداردهای روز زیست‌محیطی است.
وی تاکید کرد: به‌کارگیری مدرن‌ترین تکنولوژی‌های سازگار با محیط‌زیست برای پروژه‌های معدنی و صنعتی ضروری است تا ضمن تداوم جریان متوازن توسعه در منطقه، پایداری تعادل اکولوژیک ارسباران نیز به طور کامل تضمین گردد.
به گزارش ایرنا؛ منطقه حفاظت‌شده و ذخیره‌گاه زیست‌کره ارسباران (قره‌داغ) در شمال آذربایجان‌شرقی، به عنوان یکی از ارزشمندترین پهنه‌های طبیعی و اکولوژیک کشور شناخته می‌شود. این منطقه کوهستانی و جنگلی، به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه و تلاقی اقلیم‌های مختلف، مأمن گونه‌های متنوعی از گیاهان و جانوران است و همواره به عنوان یکی از کانون‌های اصلی تنوع زیستی در سطح ملی و جهانی مطرح بوده است.
ارسباران زیستگاه طیف وسیعی از پستانداران، پرندگان و خزندگان است که هر یک نقش کلیدی در پویایی این اکوسیستم ایفا می‌کنند. در میان پستانداران، کل و بز و قوچ و میش به عنوان شاخص‌ترین علف‌خواران منطقه، در ارتفاعات صخره‌ای و تپه‌ماهورها زندگی می‌کنند. همچنین، این زیستگاه پناهگاه امنی برای گوشت‌خواران بزرگ‌جثه و گربه‌سانان ارزشمندی همچون پلنگ ایرانی، خرس قهوه‌ای و سیاه‌گوش محسوب می‌شود.
در بخش پرندگان، ارسباران به واسطه دارا بودن زیستگاه‌های دنج جنگلی و صخره‌ای، میزبان گونه‌های بومی و مهاجر فراوانی است. از برجسته‌ترین ویژگی‌های پرنده‌شناسی این منطقه، حضور انحصاری پرنده کمیاب و بومی سیاه‌خروس قفقازی است که ارزش حفاظتی ارسباران را دوچندان کرده است. پرندگان شکاری باشکوهی نظیر عقاب طلایی و انواع شاهین‌ها نیز در دیواره‌های صخره‌ای این پهنه زادآوری می‌کنند؛ اجرای طرح‌های تکثیر و بازپروری گونه‌های شاخصی چون مرال (گوزن قرمز) نیز از دیگر اقدامات حفاظتی در این اکوسیستم به شمار می‌رود.
پوشش گیاهی ارسباران ترکیبی متراکم از جنگل‌های پهن‌برگ، درختچه‌زارها و مراتع سرسبز است. جنگل‌های این منطقه با برخورداری از گونه‌های درختی ارزشمندی همچون انواع بلوط، ممرز و درختان میوه وحشی، ساختاری متراکم ایجاد کرده‌اند که بستر مناسبی برای تغذیه و پناهگاه حیات‌وحش فراهم می‌سازد. حضور بقایای گیاهی بازمانده از دوران کهن زمین‌شناسی، گویای اصالت و قدمت بالای زیست‌محیطی این پهنه است.
وسعت عرصه‌ها، پیچیدگی توپوگرافی و تلاقی زیستگاه‌های حیات‌وحش با جوامع انسانی و فعالیت‌های توسعه‌ای، پایش مستمر و اتخاذ سیاست‌های حفاظتی سخت‌گیرانه را در ارسباران به یک ضرورت انکارناپذیر تبدیل کرده است. کنترل دقیق جمعیت حیات‌وحش از طریق پایش‌های میدانی و اعمال محدودیت در بهره‌برداری‌های انسانی، راهکاری بنیادین برای حفظ تعادل اکولوژیک و تداوم زادآوری پایدار در این زیست‌کره ارزشمند است.