در حالی که ناترازی انرژی به یکی از جدی‌ترین دغدغه‌های بخش تولید و صنعت تبدیل شده است، طرح کارور گاز طبیعی به عنوان راهکاری برای بهینه‌سازی مصرف و تأمین گاز واحدهای تولیدی در خراسان رضوی کلید خورد.
در حالی که ناترازی انرژی به یکی از جدی‌ترین دغدغه‌های بخش تولید و صنعت تبدیل شده است، طرح کارور گاز طبیعی به عنوان راهکاری برای بهینه‌سازی مصرف و تأمین گاز واحدهای تولیدی در خراسان رضوی کلید خورد؛ اما همزمان برخی موانع آیین‌نامه‌ای، چالش‌های تضامین بانکی و ابهامات در شیوه محاسبه صرفه‌جویی همچنان وجود دارد و فاقد دستورالعمل اجرایی و آیین‌نامه شفاف و عملیاتی چابک است.
فروش گاز صرفه‌جویی شده در بورس انرژی با طرح کارور گاز
رئیس دبیرخانه شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی خراسان رضوی با طرح این موضوع در گفت‌وگو با خبرنگار طوس اظهار کرد: در برنامه هفتم توسعه پیش‌بینی شده از محل بهره‌وری و بهینه‌سازی باید ۸/۲ درصد نرخ رشد اقتصادی محقق شود.
علی‌اکبر لبافی در تشریح این موضوع با بیان اینکه اگر رشد هدف را عدد ۸ در نظر بگیریم، ۳۵درصد آن باید از این محل تأمین شود، تصریح کرد: برای تحقق این هدف نیازمند اقدام‌های اجرایی بوده‌ایم که در بسیاری از دستگاه‌ها هنوز اتفاق نیفتاده است.
وی زمان انجام آزمایشی طرح کارور گاز را مربوط به سال ۱۴۰۳ دانست و با اشاره به اجرای آن از استان یزد، یادآور شد: ادامه این طرح اواخر سال ۱۴۰۴ در خراسان رضوی آغاز شد. هدف کلی طرح کارور گاز آن است که شرکت‌هایی تحت عنوان کارورگاز با هدف کاهش مصرف گاز مشترکان وارد میدان شوند و اقدام‌هایی برای بهینه‌سازی مصرف گاز داشته باشند. این شرکت‌ها پس از تأیید شرکت ملی گاز ایران می‌توانند مجوز دریافت کنند تا میزان مصرف کاهش یافته را در بورس انرژی به فروش برسانند و گاز مورد نیاز در مناطق دارای کمبود را تأمین کنند.
رئیس دبیرخانه شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی خراسان رضوی با اشاره به جزئیات اجرایی این طرح در استان ما تشریح کرد: در حال حاضر حدود هفت شرکت در خراسان رضوی با شرکت گاز قرارداد بسته و همکاری خود را آغاز کرده‌اند. بخشی از این شرکت‌های کارور گاز به صورت شهرستانی با شرکت گاز قرارداد می‌بندند و با آوردن منابع و ابزار خود، بهینه‌سازی مصرف گاز را در سطح بنگاه‌های اقتصادی از جمله نانوایی‌ها و کسب و کارها انجام می دهند. تفاوت میزان مصرف پیشین و خروجی کنونی کنتور به عنوان میزان صرفه‌جویی محاسبه می‌شود.
بهینه‌سازی ۳۰درصدی مصرف گاز بدون تحمیل هزینه به مصرف‌کنندگان
لبافی نکته اصلی را در این موضوع دانست که مصرف‌کننده هیچ هزینه‌ای پرداخت نمی‌کند و ابزاری نمی‌خرد و در مقابل، شرکت کارور گاز با آوردن ابزار، ماشین‌آلات و دانش فنی خود هزینه می‌کند و معادل ارزش گاز صرفه‌جویی شده، سهمش را می‌گیرد و همین بخش صرفه‌جویی شده در بورس ارائه می‌شود.
وی توضیح داد: پیش‌بینی‌های ارائه شده توسط کارشناسان حاکی از آن است که این طرح می‌تواند تا حدود ۳۰درصد بهینه‌سازی مصرف را به همراه داشته باشد و بسیاری از کمبودهای شهرک‌های صنعتی و بخش‌های دیگر را جبران کند.
وی ادامه داد: از هفت شرکتی که در خراسان رضوی به این حوزه وارد شده‌اند، چهار شرکت عملیات اجرایی را در نانوایی‌ها و کوره‌پزخانه‌ها آغاز کرده‌اند. کارشناسان این حوزه گفته‌اند که هزینه بهینه‌سازی و ارتقای ارزش حرارتی سوخت برای هر نانوایی ممکن است بیش از یک‌میلیارد تومان باشد که شرکت‌های کارور گاز تقبل می‌کنند؛ اما از عمده‌ترین چالش‌های این طرح، مواردی چون شفاف نبودن ابعاد موضوع و نامعلوم بودن ضمانت اجرایی برای شرکت‌های کارور گاز است.
طرح کارور گاز در پیچ و خم تضامین بانکی
رئیس دبیرخانه شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی خراسان رضوی با اشاره به نگرانی این سرمایه‌گذاران حوزه انرژی تصریح کرد: شرکت‌های کارور گاز این نگرانی را دارند که مثلاً اگر تعطیلی زودهنگام یک واحد نانوایی طرف قرارداد، پس از هزینه‌کرد میلیاردی اتفاق بیفتد، سرمایه‌گذاری آن‌ها چه می‌شود؟ یا اینکه چرا با تضامین بانکی سنگین باید سرمایه‌های این بنگاه‌ها بلوکه شود؟ ضمن آنکه مسائل مربوط به خوداظهاری و روش‌های اندازه‌گیری استاندارد میزان صرفه‌جویی نیز از دیگر موضوعات دارای ابهام است.
به گفته لبافی علاوه بر این موارد، اختلاف نظرهایی درباره محاسبه افت گاز در فاصله پالایشگاه تا پشت کنتور وجود دارد که باید پیگیری شود.
وی با تأکید بر استقبال و حمایت از طرح‌هایی که بهره‌وری انرژی را به دنبال دارد، گفت: تقویت نظام تشویقی برای واحدهایی که بهینه‌سازی را محقق می‌کنند، باید به صورت جدی مدنظر باشد تا بهره‌وری محقق شود و تحقق پیش‌بینی برنامه هفتم توسعه به صورت اجرایی و در عمل اتفاق بیفتد؛ اما نبود دستورالعمل‌های دقیق اجرایی سبب شده برنامه هفتم توسعه همچنان در دست‌انداز اجرایی باقی بماند که باید در این زمینه هر چه زودتر اقدام‌های لازم صورت بگیرد.
چرا در خراسان رضوی برای کارور گاز جدیت نداریم
گفتنی است در کنار ماده (۴۶) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳، ماده (۲۴) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت‌ها مصوب ۱۴۰۲ و آیین‌نامه نحوه فعالیت شرکت‌های کارور گاز طبیعی مصوب هیئت وزیران در تیرماه ۱۴۰۴ وجود دارد که با استناد به این موارد قانونی باید بیش از پیش بر اقدام‌های تبلیغی و ترویجی کاهش مصرف به ویژه در حوزه گاز پرداخته شود.
براساس اخبار منتشر شده در رسانه‌ها، وزیر نفت از صدور نخستین گواهی صرفه‌جویی ۵میلیون مترمکعبی گاز طبیعی برای پروژه بهینه‌سازی اجرا شده در استان یزد در قالب قرارداد با شرکت کارور در اواخر مرداد سال جاری خبر داده و گفته است: «صدور نخستین گواهی صرفه‌جویی گاز در این قالب، زمینه را برای توسعه قراردادهای مشابه میان شرکت‌های کارور و شرکت‌های گاز استانی فراهم می‌کند و گامی در مسیر افزایش بهره‌وری انرژی، مدیریت مصرف و کاهش ناترازی گاز کشور به شمار می‌آید». حال با در نظر گرفتن این الزامات قانونی و محقق شدن مسیر افزایش بهره‌وری در استان یزد به عنوان محل آزمایش طرح کارور گاز طبیعی، این پرسش مطرح است که چرا این طرح با چنین کیفیتی با جدیت بیشتر در خراسان رضوی دنبال نشده تا ضمن اطلاع‌رسانی گسترده‌تر، برای موانع اجرایی آن زودتر چاره‌اندیشی شود تا در سال‌های آینده پس از آنکه تب و تاب جریان‌سازی رسانه‌ای روی طرح‌های اجرایی خوابید، شاهد سرمایه‌گذاری‌های متضرر شده نباشیم و از بحران انرژی که تابستان و زمستان نمی‌شناسد، با اطمینان خاطر بیشتری عبور کنیم.