کشف و بررسی فسیل‌های کمیاب در چین، اطلاعات تازه‌ای درباره ظاهر انسان‌تباران دنیسووا (Denisovans)، را در اختیار دانشمندان قرار داده است. این یافته‌ها نه‌تنها به بازسازی چهره این خویشاوندان باستانی انسان کمک می‌کنند، بلکه نشان می‌دهند آن‌ها برخلاف تصور رایج، احتمالاً در بخش‌های گسترده‌ای از شرق آسیا زندگی می‌کردند. دنیسوواها گروهی منقرض‌شده از انسان‌تباران بودند
کشف و بررسی فسیل‌های کمیاب در چین، اطلاعات تازه‌ای درباره ظاهر انسان‌تباران دنیسووا (Denisovans)، را در اختیار دانشمندان قرار داده است.
این یافته‌ها نه‌تنها به بازسازی چهره این خویشاوندان باستانی انسان کمک می‌کنند، بلکه نشان می‌دهند آن‌ها برخلاف تصور رایج، احتمالاً در بخش‌های گسترده‌ای از شرق آسیا زندگی می‌کردند.
دنیسوواها گروهی منقرض‌شده از انسان‌تباران بودند که احتمالاً از دست‌کم ۳۰۰ هزار تا ۴۵ هزار سال پیش در شرق آسیا زندگی می‌کردند. آن‌ها ارتباط نزدیکی با نئاندرتال‌ها (Neanderthals) داشتند، اما اطلاعات دانشمندان درباره ظاهر و پراکندگی جغرافیایی‌شان همچنان محدود است. دلیل اصلی این کمبود اطلاعات، تعداد اندک فسیل‌های کشف‌شده از این گروه بوده است.
اکنون پژوهشی تازه که در مجله علمی Nature منتشر شده، بخشی از این ابهامات را برطرف کرده است. محققان برای رسیدن به این نتایج، قطعه‌ای از جمجمه و بخشی از استخوان فک را بررسی کردند که در کنار فسیل‌های دیگر، بین سال‌های ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۹ در محوطه باستان‌شناسی شوژیا‌یائو (Xujiayao) در شمال چین کشف شده بودند.
سرنخ پروتئینی برای شناسایی دنیسوواها
تیمی به سرپرستی چیائومی فو از آکادمی علوم چین، پروتئین‌های باقی‌مانده در هر دو قطعه فسیلی را استخراج و بررسی کرد. پژوهشگران موفق شدند ۱۸ پروتئین باستانی را شناسایی کنند و توالی آن‌ها را با اطلاعات به‌دست‌آمده از انسان‌های امروزی و دیگر انسان‌تباران باستانی مقایسه کنند.
تفاوت‌های جزئی در توالی پروتئین‌ها می‌توانند مانند امضای مولکولی عمل کنند و اطلاعات ارزشمندی درباره روابط تکاملی گونه‌ها و جایگاه آن‌ها در شجره‌نامه انسان ارائه دهند.
مهم‌ترین سرنخ، گونه مشخصی از پروتئین کلاژن با نام COL1A2-996K بود؛ گونه‌ای که پیش‌تر در دنیسوواها شناسایی شده بود، اما در نئاندرتال‌ها و انسان‌های امروزی وجود نداشت. پژوهشگران بر همین اساس نتیجه گرفتند که فسیل‌های شوژیا‌یائو به دودمان دنیسووا تعلق دارند.
ویژگی‌های ظاهری متمایز دنیسوواها
در مرحله بعد، پژوهشگران تلاش کردند با استفاده از قطعات جمجمه و فک و همچنین سایر فسیل‌های استخوان و دندان کشف‌شده در محوطه شوژیا‌یائو، ظاهر احتمالی دنیسوواها را بازسازی کنند.
آن‌ها ابتدا اندازه‌گیری‌های دقیقی روی بقایا انجام دادند و سپس با کمک مدل‌سازی سه‌بعدی رایانه‌ای، شکل احتمالی جمجمه و استخوان فک را بازسازی کردند. در ادامه، این ساختارها با فسیل‌های نئاندرتال‌ها، انسان‌های امروزی و سایر انسان‌تباران باستانی مقایسه شدند.
نتایج نشان داد دنیسوواها جمجمه‌هایی نسبتاً کوتاه و کم‌ارتفاع، استخوان‌هایی ضخیم، برجستگی‌های مشخص بالای چشم و چهره‌ای نسبتاً تخت داشتند. ویژگی‌های ظاهری آن‌ها ترکیبی از خصوصیات انسان‌تباران اولیه و ویژگی‌هایی بود که میان نئاندرتال‌ها و گونه‌های متأخرتر انسان نیز دیده می‌شود.
تأیید تعلق فسیل‌های شوژیا‌یائو به دنیسوواها، اطلاعات مهمی درباره محدوده جغرافیایی زندگی این گروه در اختیار محققان قرار می‌دهد. شواهد فسیلی موجود در کنار این کشف نشان می‌دهند که دنیسوواها احتمالاً در بخش‌های وسیعی از شرق آسیا پراکنده بودند و زیستگاه آن‌ها به غارهای سرد سیبری یا کوهستان‌های تبت، که معمولاً با این گروه مرتبط دانسته می‌شوند، محدود نمی‌شد.
فسیل‌های شوژیا‌یائو ویژگی‌های مشترکی با بقایای کشف‌شده در چندین محوطه باستانی دیگر در شرق آسیا دارند. به همین دلیل، پژوهشگران احتمال می‌دهند بسیاری از فسیل‌هایی که پیش‌تر در این منطقه کشف شده‌اند نیز به همین دودمان دنیسووا تعلق داشته باشند.
دانشمندان در مقاله خود تأکید کردند:
افزودن اعضای بیشتری از انسان‌تباران باستانی شرق آسیا در اواخر دوره پلیستوسن میانه، در کنار نمونه‌های شوژیا‌یائو، دامنه تنوع ریخت‌شناختی دنیسوواهای شرق آسیا را گسترش می‌دهد.
این پژوهش گام مهمی در شناخت یکی از ناشناخته‌ترین خویشاوندان منقرض‌شده انسان محسوب می‌شود. نتایج آن همچنین نشان می‌دهد که بررسی پروتئین‌های باقی‌مانده در فسیل‌های بسیار قدیمی می‌تواند به شناسایی گونه‌هایی کمک کند که پیش‌تر تشخیص هویت آن‌ها دشوار بوده است.
منبع: phys.org